Полжави – штетници во градина: Лимациди и заштита на зеленчук
Комплетен водич за полжави како штетници во градина и земјоделство – голи полжави и полжави со корупка, лимациди, превенција и ефикасна заштита на зеленчук, овошје и цвеќе
Полжавите како штетници во градина и на полето предизвикуваат огромни штети на зеленчукот, овошјето, цвеќето и младите растенија, особено во влажни услови. Без редовна заштита од полжави, може да останете без цел посев за само неколку ноќи. Во овој водич дознавате кои полжави се најопасни, како делуваат лимацидите и кои мерки за заштита на зеленчук од полжави навистина делуваат.
Кои полжави се штетници во градина?
Коленото мекотели (Mollusca) опфаќа околу 170.000 видови. За земјоделството и градинарството, најзначајни штетници се полжавите од класата Gastropoda (полжави). Тие се делат на два реда: Basommatophora (слатководни полжави) и Stylommatophora (копнени полжави). Копнените полжави кои предизвикуваат штети во градина се:
| Вид | Латинско име | Карактеристики | Што напаѓа |
|---|---|---|---|
| Гол голи полжав | Deroceras | Сив или кафеав, без корупка, многу лигав | Зелка, салата, млади никулци |
| Црн голи полжав | Limax | Црн или темнокафеав, без корупка | Зеленчук, овошје, цвеќе |
| Полжав со корупка (вински) | Helix pomatia | Кафеава корупка, спирална | Млади ластари, лисја |
| Мал полжав со корупка | Helicella | Мала, рамна корупка | Зеленчук, цвеќе |
Градба и начин на живот на полжавите
Телото на полжавот се состои од глава, стапало и корупка (черупка). На главата се наоѓа устата, две антени и очите кои се поставени на очни дршки. Полжавите се движат со помош на мускулното стапало кое лачи лигава материја – слуз. По сушењето, слузта остава карактеристични сребренести траги. Кај голите полжави корупката е рудиментирана или целосно отсутна. Полжавите со корупка, кога ќе почувствуваат опасност, се вовлекуваат во неа, а за време на суша или зима го затвораат отворот со тенка мембрана наречена епифрагма.
Размножување на полжавите – зошто толку брзо се шират
Полжавите се хермафродити – секој полжав има и машки и женски полови органи. Еден полжав може да положи околу 500 јајца годишно, обично во групи од 10 до 40 јајца во почвата, во близина на растителни корења. Јајцата ги полагаат во јуни и јули, а младите полжави се испилуваат по 25-30 дена. Полова зрелост достигнуваат по два месеца. Оваа огромна репродуктивна моќ е причината зошто заштитата од полжави мора да биде редовна и систематска.
Лимациди – хемиска заштита од полжави
Лимацидите се хемиски препарати специјално наменети за сузбивање на полжави како штетници во градина. Тие најчесто се користат како отровни мамки кои се оставаат на почвената површина. Постојат и препарати кои ја уништуваат лигавата обвивка на полжавот, при што му се одзема влажноста, телото се суши и полжавот умира.
| Активна супстанца | Дејство | Форма | Забелешка |
|---|---|---|---|
| Металдехид | Отров за полжави – сушење | Гранули, мамки | Најефикасен, но отровен за домашни животни |
| Фосфат на железо(III) | Отров за полжави – прекин на исхрана | Гранули, био-мамки | Побезбеден за животни и деца |
| Метиокарб | Невротоксин | Гранули, спреј | Силно отровен – внимавај |
- Поставете ги мамките навечер (пред 21:00 часот) кога полжавите излегуваат.
- Поставете ги на влажна почва, во редови, на растојание од 1-2 метри.
- Не поставувајте директно на зеленчукот – само околу него.
- По дожд, обновете ги мамките (влагата ги уништува).
- Користете заштитни ракавици при ракување.
Превенција на полжави во градина – природни методи
Пред да прибегнете кон хемиски лимациди, обидете се со превентивни мерки:
- Редовно отстранувајте ги плевелите – полжавите се кријат под нив.
- Наводнувајте наутро – навечер почвата да биде посува.
- Поставете пречки од пепел, пилевина, песок или кршени лушпи од јајца – полжавите не сакаат да ползат по нив.
- Користете стапици – даски, картони или влажни крпи поставени на почвата; наутро собирајте ги полжавите што се засолниле под нив.
- Природни непријатели – поттикнувајте ежови, птици (дроздови, врапчиња), жеравчиња (Carabidae) кои се хранат со полжави.
Како да препознаете присуство на полжави во градината
- Изгризани лисја со неправилни дупки – полжавите не ги гризаат рабовите рамномерно како инсектите.
- Сребренести лигави траги по лисјата, стеблата и земјата (особено видливи наутро).
- Цели млади растенија отсечени при основата – често дело на голите полжави.
- Јајца во почвата – мали, бели, сферични, во групи од 10-40.
Најчесто поставувани прашања за полжави и лимациди
Заклучок – како да ги победите полжавите во градината
Полжавите како штетници во градина се постојан проблем, но со интегриран пристап (комбинација на превенција, механичко собирање, стапици и внимателна употреба на лимациди) можете значително да ги намалите штетите. Најважно е да дејствувате навреме – пред да дојде до голема наезда. Започнете со превенција во рана пролет, редовно проверувајте ја градината наутро по влажни ноќи, и заштитете ги најосетливите култури (зелка, салата, јагоди, млади никулци) со физички бариери или био-лимациди. Со постојана заштита од полжави, вашето градинарство ќе биде побогато и поздраво.
