Албанија ги замрзнува цените на над 200 основни намирници до јануари: еве што опфаќа договорот
Замрзнати цени во Албанија важат од оваа недела за 238 основни производи, од шеќер и брашно до млеко, јајца и пилешко. Албанската Влада се договори со пет големи маркет-синџири цените на овие производи да не се менуваат до 12 јануари 2027 година.
Мерката е објавена на 12 октомври, заедно со нова државна платформа на која секој може да ги спореди цените во продавниците. Еве што точно е договорено, кои производи се опфатени и зошто ова е важно и за земјоделците.
- Цените на 238 основни производи остануваат непроменети до 12 јануари 2027.
- Договорот е со пет маркет-синџири што имаат 155 продавници во 15 градови.
- Целта е листата да стигне до 1.000 производи до крајот на годината.
Замрзнати цени во Албанија: кои производи се опфатени?
Според државната платформа, листата е составена главно од основни намирници:
- Основна храна: шеќер, брашно, ориз, тестенини, масло.
- Млечни производи и јајца: млеко, јогурт, путер, јајца. Ова е најголемата група, со 131 производ.
- Месо: свежо цело пилешко.
- Овошје и зеленчук: мал број свежи производи.
Најниските цени објавени на платформата за неделата од 12 до 18 октомври се, на пример, 65 леки за килограм шеќер, 70 леки за брашно, 119 леки за литар трајно млеко и 189 леки за 10 јајца.
Кои маркети учествуваат?
| Маркет-синџир | Продавници | Градови |
|---|---|---|
| Spar | 72 | 9 |
| Xhangolli | 40 | 3 |
| Big Market | 17 | 9 |
| Conad | 16 | 5 |
| Extramarket | 10 | 1 |
| Вкупно | 155 | 15 |
Владата ги повика и другите трговци да се приклучат, а најави дека процесот ќе се прошири и на помалите продавници.
Дали ова е закон или договор?
Договор. Замрзнати цени во Албанија не се воведени со закон, и тоа е важна разлика. Албанската Влада јавно истакна дека не може директно да ги одредува цените, затоа што земјата има пазарна економија во која цената ја одредува конкуренцијата.
Затоа мерката е доброволен договор со трговците, а не законска забрана за поскапување. Владата сепак ги предупреди трговците дека законот предвидува казни за шпекулативни цени и злоупотреби.
Како работи платформата за споредба на цени?
Платформата се вика „Пасќира е чмимеве”, односно „Преглед на цените”, и ја води албанското Министерство за економија и иновации. На неа:
- трговците сами ги внесуваат цените;
- купувачите гледаат каде е ист производ најевтин;
- цените се ажурираат секогаш кога трговецот ќе пријави промена.
На самата платформа пишува дека цените се информативни и дека на каса може да има разлика.
Што значи ова за земјоделците?
За купувачите, замрзнатите цени се олеснување. За оние што ја произведуваат храната, прашањето е друго: кој ќе го плати „попустот”?
Кога маркетот ќе се обврзе три месеци да не ја крене цената на млекото, јајцата или пилешкото, а трошоците за добиточна храна, гориво и струја растат, притисокот лесно се префрла кон добавувачите. На крајот на синџирот стојат фармерите. Затоа во Албанија веќе се слушаат мислења дека, покрај маркетите, треба да се следат и увозниците и посредниците, а не само крајната цена на полицата.
Истото прашање важи насекаде каде што се воведуваат вакви мерки: дали заштитата на купувачот е и фер цена за производителот.
Заклучок
Замрзнати цени во Албанија важат по доброволен договор, а не по закон. Тој важи за 238 основни производи во пет големи маркет-синџири, до 12 јануари 2027. Купувачите добиваат стабилни цени и платформа за споредба. Вистинскиот тест ќе биде дали ваквата мерка ќе остане фер и за оние што ја произведуваат храната: млекарите, живинарите и земјоделците.
