Сорти тутун во Македонија 26 сорти тутун — Целосен преглед на типовите и сортите од Институтот во Прилеп
Земјоделие.мк · Стручен каталог
26 Сорти тутун од Македонија
Целосен каталог на Институтот за тутун — Прилеп: потекло, агротехника, принос и карактеристики на секоја сорта
26Признати сорти
6Типови тутун
80+Год. наука
5.000Max kg/ha
📋 Содржина
🌿 1. Тип Прилеп — Ситнолисен ориентален ароматичен тутун
Потекнува од месната сорта Џумај-бале (Бугарија) · Сушење: на сонце · 10 признати сорти
Агротехника за типот Прилеп
| Количество семе | 3–5 g / леа (10 m²) |
| Расадување | Меѓуредово: 40–45 cm · Во ред: 12–15 cm |
| Ѓубрење | 250–300 kg/ha NPK (8:22:20) — со второто пролетно орање |
| Наводнување | 2–3 полевања × 300–350 m³/ha = 600–900 m³/ha |
| Сушење | На сонце (sun-cured) |
| Хемиски состав | Белковини 3,5–5,5% · Јаглехидрати 14–20% · Никотин 0,8–2,3% · Пепел 11–15% |
1
Прилеп П 10-3/2
~1.200 kg/ha
| Автор | Рудолф Горник |
| Призната | 30-ти год. на XX век · Индивидуален избор од Џумај-бале |
| Распространетост | Прилепски реон · Лесни, исцедни, сиромашни почви |
| Хабитус / Стебло | Кошест · 50 cm |
| Листови | 30–36 · Јајчесто-копјеста форма · Должина 21,5 cm · Ширина 10 cm |
| Вегетација | 45–55 дена |
| Отпорност | ПепелницаPVYДивиот оганПламеница |
Исушените долни листови добиваат жолта, а горните црвенкастопортокалова боја. Ткаеницата е густа, еластична и сјајна — при режење дава кадраво и отпорно влакно. Интензивна специфична арома, слатникав и освежувачки вкус.
2
Прилеп П 12-2/1
~1.500 kg/ha
| Автор | Рудолф Горник |
| Призната | 30-ти год. на XX век · Индивидуален избор од Џумај-бале |
| Распространетост | Прилепски реон · Средно богати почви |
| Хабитус / Стебло | Кошест · 55 cm |
| Листови | 34–38 · Јајчесто-копјеста форма · Должина 22,5 cm · Ширина 11 cm |
| Вегетација | 55–65 дена |
| Отпорност | ПепелницаPVYДивиот оганПламеницаНиски температуриБасара |
Долните листови жолтопортокалови, горните црвенкастопортокалови. Густа, еластична и сјајна ткаеница. Интензивна специфична арома, слатникав и освежувачки вкус.
3
Прилеп П-7
1.800–2.000 kg/ha
| Автори | Милан Богданчески и Миле Узуноски |
| Призната | 1987 год. · Крстоска П 12-2/1 × Победа 3 |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Средно богати |
| Хабитус / Стебло | Елкаст (конусовиден) · 65 cm |
| Листови | 50–55 · Издолжено-јајчеста форма · Должина 23 cm · Ширина 12 cm · Горната третина ситни и збиени |
| Вегетација | 55–60 дена |
| Отпорност | ПепелницаДивиот оганПламеница |
Долните листови жолти, средните жолтопортокалови, горните светлоцрвени. Фина, нежна, содржајна и сјајна ткаеница. Извонредно висок класен рандман — топ квалитет на типот.
4
Прилеп П-84
2.500–3.200 kg/ha
| Автори | Кирил Наумовски и Ана Корубин-Алексоска |
| Призната | 1988 год. · Крстоска П 10-3/2 × Пловдив 58 |
| Распространетост | ⛰️ Ридско-планински предели · Сушни услови · Без наводнување |
| Хабитус / Стебло | Цилиндричен до издолжено-елипсовиден · 65 cm |
| Листови | 38–42 · Јајчесто-елипсовидна форма · Кадрава плојка · Должина 20 cm · Ширина 10 cm |
| Вегетација | 60–70 дена |
| Отпорност | СушаНиски температуриПепелницаПламеницаPVYМозаикотБасара |
Долните листови жолти, средните портокалови, горните црвенкастопортокалови. Густа, содржајна, еластична и сјајна ткаеница. Интензивно изразена специфична арома. Широкоспектрална отпорност — идеална за суви терени.
5
Прилеп П-23
2.000–2.500 kg/ha
| Автори | Костадин Николоски и Милан Митрески |
| Призната | 1995 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска П 10-3/2 × П-7 |
| Распространетост | Битолски и прилепски реон · Лесни, растресити, исцедни почви |
| Хабитус / Стебло | Елкаст (конусовиден) · 65 cm |
| Листови | 45–50 · Издолжено-јајчеста форма · Должина 20 cm · Ширина 10,5 cm |
| Вегетација | 60–70 дена |
| Отпорност | ПепелницаДивиот оганПламеница |
Долните и средните листови златножолти, горните светлопортокалови. Фина, нежна, еластична и содржајна ткаеница. Изразена специфична арома и пријатен слатникав вкус.
6
Прилеп 76/86
3.500–4.000 kg/ha
| Автори | Димче Чавкароски et al. |
| Призната | 1998 год. (МЗШ на РМ) |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Средно богати |
| Хабитус / Стебло | Елиптично-конусовиден · 90 cm |
| Листови | 59 · Јајчесто-елиптична форма · Зелена боја · Должина 23 cm · Ширина 11,5 cm |
| Вегетација | ⏳ 85–95 дена — ДОЦНОСТАСНА |
| Отпорност | ПепелницаPVYПламеницаДивиот оган |
Долните листови жолти, средните портокалови, горните црвенкастопортокалови. Густа, малку груба, еластична и сјајна ткаеница — при режење дава кадраво и отпорно влакно. Специфична арома и пријатен вкус. Еден од највисоките приноси во типот.
7
Ориент 72-48
~3.500 kg/ha
| Автори | Душко Боцески et al. · АД Југотутун „Нада Бутникошарева” — Велес |
| Призната | 2001 год. · Во Институтот од 2002 · Крстоска НС-72 × ЈК-48 |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Сиромашни и средно богати |
| Хабитус / Стебло | Цилиндрично-вретенест · 90 cm |
| Листови | 55 · Јајчесто-копјеста форма · Должина 24 cm · Ширина 12,5 cm · Цветна китка со 50–60 цветови |
| Вегетација | 70–90 дена |
| Отпорност | Пепелница |
Листовите добиваат сјајна портокалова до црвенкаста боја. Ткаеницата густа и еластична. Специфична интензивна арома и пријатен вкус.
8
Прилеп 65/94
2.500–3.500 kg/ha
| Автори | Милан Богданчески et al. |
| Призната | 2001 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска Прилеп 327 × Прилеп 298 |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Средно богати |
| Хабитус / Стебло | Елипсовиден · 65 cm |
| Листови | 55 · Јајчесто-елипсовидна форма · Должина 24 cm · Ширина 12 cm |
| Вегетација | 70–75 дена |
| Отпорност | ПепелницаPVYДивиот оганПламеница |
Долните листови портокаловожолти, горните црвенкастопортокалови. Густа, нежна, еластична и сјајна ткаеница. При режење — кадраво и отпорно влакно. Изразена специфична арома и пријатен вкус.
9
Прилеп 79-94
2.500–3.000 kg/ha
| Автори | Милан Богданчески et al. |
| Призната | 2001 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска Прилеп 354 × Хибрид 301/Н1 |
| Распространетост | Растресити, топли, исцедни почви · Средно богати |
| Хабитус / Стебло | Цилиндрично-елиптичен · 70 cm |
| Листови | 50–55 · Издолжено-јајчеста форма · Должина 23 cm · Ширина 12 cm |
| Вегетација | 60–70 дена |
| Отпорност | ПепелницаДивиот оганPVYПламеница |
Долните и средните листови жолтопортокалови, горните со живо-црвенкаста боја. Фина, нежна, еластична и сјајна ткаеница. Висок класен рандман. Специфична арома, слатникав и пријатен вкус.
10
Прилеп П 15-1/82
>3.000 kg/ha
| Автори | Душко Боцески et al. |
| Призната | 2003 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска П 10-3/2 × Г-36-К |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Средно сиромашни |
| Хабитус / Стебло | Цилиндричен · 90 cm |
| Листови | 50–55 · Јајчесто-елиптична форма · Светлозелена боја (карактеристично!) · Должина 18 cm · Ширина 8,5 cm |
| Вегетација | 70–80 дена |
| Отпорност | ПепелницаPVYДивиот оганПламеница |
Долните листови светложолти, горните портокалови. Нежна, еластична и сјајна ткаеница. Интензивна специфична арома. Слатникав и пријатен вкус.
🌾 2. Тип Јака — Ситнолисен ориентален тутун со балканска арома
Потекнува од ксантиска јака (Ксанти — Грција) · Сушење: на сонце · 4 признати сорти
Агротехника за типот Јака
| Количество семе | 3–5 g / леа (10 m²) |
| Расадување | Меѓуредово: 40–42 cm · Во ред: 10–12 cm |
| Ѓубрење | 250–300 kg/ha NPK (8:22:20) — со второто пролетно орање |
| Наводнување | 2 полевања × 300–350 m³/ha = 600–700 m³/ha |
| Сушење | На сонце (sun-cured) |
| Хемиски состав | Белковини 3,5–5% · Јаглехидрати 12–18% · Никотин 0,8–1,5% · Пепел 11–14,5% |
11
Јака ЈК 7-4/2
~1.000 kg/ha
| Автор | Рудолф Горник |
| Призната | Пуштена во производство 1932 год. · Масовен избор од ксантиска јака |
| Распространетост | Ридски и ридско-падински терени · Растресити, скелетни, јакалиски почви |
| Хабитус / Стебло | Тесен вретенесто-елиптичен · 100 cm |
| Листови | 26–32 · Елипсовидна форма · Остро врвче бочно завртено · Маслинестозелена боја · Должина 18 cm · Ширина 8,5 cm |
| Вегетација | ⚡ 45 дена — НАЈРАНОСТАСНА ВО КАТАЛОГОТ |
| Отпорност | СушаВетерПепелницаПламеницаPVY |
Долните листови светложолти, горните жолтопортокалови. Нежна, фина, содржајна, еластична и сјајна ткаеница. Слатникав вкус и специфична, многу пријатна арома — едни од најубавите во целиот каталог.
12
Јака ЈК-23
1.500–2.500 kg/ha
| Автори | Милан Богданчески и Миле Узуноски |
| Призната | 1987 год. · Крстоска ЈК 7-4/2 × Победа 2 |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Сиромашни |
| Хабитус / Стебло | Издолжено-елиптичен · 105 cm |
| Листови | 36–42 · Јајчеста форма · Должина 22 cm · Ширина 12 cm · Цветна китка: 25–55 цветчиња → 1,5–3 g семе |
| Вегетација | 55–60 дена |
| Отпорност | Дивиот оганPVYВетерПепелницаПламеница |
Долните листови жолти, горните жолтопортокалови. Нежна, еластична и сјајна ткаеница. Пријатен слатникав вкус и интензивно изразена специфична арома.
13
Јака ЈК-68
2.500–3.000 kg/ha
| Автори | Милан Богданчески и Миле Узуноски |
| Призната | 1987 год. · Крстоска Пазарџик 17 × ЈК 7-4/2 |
| Распространетост | Ридско-падински терени · Лесни, јакалиски почви · Средно богати |
| Хабитус / Стебло | Цилиндрично-вретенест · 130 cm |
| Листови | 32–38 · Јајчеста форма · Должина 24 cm · Ширина 13 cm |
| Вегетација | 60–70 дена |
| Отпорност | Дивиот оганПламеница |
Листовите добиваат сјајна жолтопортокалова боја. Нежна и еластична ткаеница. Интензивна пријатна арома и слатникав вкус при пушење.
14
Јака ЈК-87
3.000–4.000 kg/ha
| Автор | Димче Чавкароски et al. |
| Призната | 1988 год. · Крстоска (Џебел бр. 1 × Флорида-513) × Џебел-81 |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Сиромашни |
| Хабитус / Стебло | Цилиндрично-елиптичен · 105 cm |
| Листови | 40–44 · Издолжено-јајчеста форма · Должина 25 cm · Ширина 13,5 cm · Бели цветчиња со слабо розова нијанса |
| Вегетација | 55–65 дена |
| Отпорност | ПепелницаДивиот оганПламеницаPVY |
Долните листови жолти, горните жолтопортокалови. Нежна, еластична и сјајна ткаеница — при режење кадраво и отпорно влакно. Интензивно изразена специфична арома. Највисок принос во типот Јака.
🌿 3. Тип Џебел — Ситнолисен ориентален тутун со балканско потекло
Потекнува од ксантиска јака (Џебелски реон — Бугарија) · Сушење: на сонце · 5 признати сорти
Агротехника за типот Џебел
| Количество семе | 3–5 g / леа (10 m²) |
| Расадување | Меѓуредово: 40–42 cm · Во ред: 10–12 cm |
| Ѓубрење | 250–300 kg/ha NPK (8:22:20) — со второто пролетно орање |
| Наводнување | 2 полевања × 300–350 m³/ha = 600–700 m³/ha |
| Сушење | На сонце (sun-cured) |
| Хемиски состав | Белковини 3,5–6,2% · Јаглехидрати 12–16% · Никотин 0,5–1,3% · Пепел 11–14% |
15
Џебел бр. 1
~1.000 kg/ha
| Автор | Рудолф Горник |
| Призната | Масовно производство од 1960 год. · Избор од модифицирана ксантиска јака (Бугарија) |
| Распространетост | Лесни, ровкави, плитки почви · Богати со калиум и силициум · ⛰️ Повисока надморска височина |
| Хабитус / Стебло | Цилиндричен · 80 cm |
| Листови | 26–30 · Овална форма · Тенка и набрана плојка · Должина 20 cm · Ширина 11,5 cm · ~50 розови цветчиња |
| Вегетација | ⚡ 45–50 дена — РАНОСТАСНА |
| Отпорност | СушаНиски температуриПепелницаPVYМозаикБасараВетер |
Листовите со светлолимонеста до светлоцрвена боја. Ткаеницата фина, тенка, нежна, еластична, кадифеста и мека — со слаба и многу нежна нерватура. Специфична многу пријатна арома и убав вкус при пушење — кавалитет за себе.
16
Џебел-291
2.500–3.500 kg/ha
| Автори | Димче Чавкароски et al. |
| Призната | 1995 год. (МЗШ на РМ) |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Сиромашни · Ридско-падински терени |
| Хабитус / Стебло | Цилиндрично-вретенест · 105 cm |
| Листови | 45–50 · Јајчеста форма · Заострен врв · Должина 25 cm · Ширина 12,5 cm · Светлоцрвени цветови |
| Вегетација | 50–55 дена |
| Отпорност | ПепелницаДивиот оганПламеницаPVY |
Долните листови жолти, горните црвенкастопортокалови. Густа, еластична и сјајна ткаеница. Дискретна специфична арома и слатникав пријатен вкус.
17
Џебел-38
2.000–3.000 kg/ha
| Автори | Душко Боцески et al. |
| Призната | 1998 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска ЈК-48 × Победа 2 |
| Распространетост | Кочански и ресенски реон · Лесни, растресити, исцедни · Сиромашни |
| Хабитус / Стебло | Цилиндричен · 100 cm |
| Листови | 40–44 · Симетрична јајчесто-елиптична форма · Отворено зелена боја · Должина 22 cm · Ширина 11,3 cm · Интензивно розова цветна китка |
| Вегетација | 55–65 дена |
| Отпорност | СушаНиски температуриПепелницаДивиот оганПламеницаPVY |
Долните листови жолти, горните црвенкастопортокалови. Нежна, еластична и сјајна ткаеница. Интензивно изразена специфична арома и пријатен слатникав вкус.
18
Ориент-138
~3.000 kg/ha
| Автори | Душко Боцески et al. · АД Југотутун „Нада Бутникошарева” — Велес |
| Призната | 2002 год. · Во Институтот од 2002 · Крстоска Џебел 277 × Џебел М-38 |
| Распространетост | Лесни, растресити, топли, исцедни почви · Сиромашни · Падински терени |
| Хабитус / Стебло | Вретенесто-цилиндричен · 110 cm |
| Листови | 35–45 · Спирално распоредени · Издолжено-јајчеста форма · Интензивно зелена боја · Должина 21 cm · Ширина 11,5 cm |
| Вегетација | 75–80 дена · ⚠️ Несинхронизирано цветање > 40 дена |
| Отпорност | СушаПепелницаДивиот оганПламеницаPVY |
Листовите жолтопортокалови по сушење. Нежна, еластична и сјајна ткаеница. Специфична дискретна арома и слатникав пријатен вкус. Единствена сорта со несинхронизирано цветање.
19
Победа 2
1.500–2.500 kg/ha
| Автори | Паликарчева и Бајлов (Бугарија) · Интродуцирана 1974 год. од Миле Узуноски |
| Потекло | Меѓувидова хибридизација: Џебелска басма 239 × Nicotiana debney · Група: Џебелска басма |
| Распространетост | Лесни, растресити, суви и топли јакалиски почви · Сиромашни |
| Хабитус / Стебло | Цилиндрично-вретенест · 105 cm |
| Листови | 40–46 · Јајчесто-елиптична форма · Должина 19 cm · Ширина 10,5 cm |
| Вегетација | 55–60 дена |
| Отпорност | ПепелницаДивиот оганПламеницаЦрнилкаPVY |
Ткаеницата тенка, нежна, содржајна, еластична и сјајна, со убава жолта боја. Дискретна арома и пријатна на пушење. Единствена интродуцирана сорта во каталогот.
🍃 4. Тип Отља — Полуориентален тутун со грчко потекло
Донесен од Грција · Кумановски реон · Сушење: на сонце · 3 признати сорти · Највисоки приноси кај ориенталните типови
Агротехника за типот Отља
| Количество семе | 3–4 g / леа (10 m²) |
| Расадување | Меѓуредово: 50–60 cm · Во ред: 20–25 cm (поголемо растојание!) |
| Ѓубрење | 250–400 kg/ha NPK (8:22:20) |
| Наводнување | 2–3 полевања × 300–400 m³/ha = 700–1.000 m³/ha |
| Сушење | На сонце (sun-cured) |
| Хемиски состав | Белковини 4–7% · Јаглехидрати 12–17% · Никотин 1,2–1,8% · Пепел 11–14% |
20
Отља 9-18/2
3.000–3.500 kg/ha
| Автор | Рудолф Горник · Потекло: месна сорта од Порој (Грција) · Именувана по село кај Куманово |
| Призната | Создадена по селекционен пат |
| Распространетост | Падински, пропустливи и ровкави почви · Во услови на наводнување · Кумановски реон |
| Хабитус / Стебло | Кошест · 75 cm |
| Листови | 26–29 · Јајчесто-елиптична форма · Должина 33 cm · Ширина 18 cm (многу поголеми!) |
| Вегетација | 50–60 дена |
| Отпорност | ПепелницаPVYБасараПламеницаПрстенеста некроза |
Листовите жолти со слабо црвенкаста нијанса. Ткаеницата тенка, нежна и сјајна. Пријатен, слатникав до неутрален вкус.
21
Отља-87
4.000–4.500 kg/ha
| Автори | Кирил Наумовски и Ана Корубин-Алексоска |
| Призната | 1988 год. · Индивидуален избор од сортата Добруџа |
| Распространетост | Падински и рамничарски терени · Лесни растресити почви · Кумановски реон |
| Хабитус / Стебло | Издолжено-конусовиден · 110 cm |
| Листови | 28–30 · Јајчеста форма · Должина 36 cm · Ширина 18 cm |
| Вегетација | 55–60 дена |
| Отпорност | Дивиот оганПламеницаПепелницаPVY |
Листовите златножолти со бледопортокалова нијанса. Ткаеницата многу нежна, еластична и сјајна. Пријатен, слатникав до неутрален вкус.
22
Отља 110-88/3
4.500–5.000 kg/ha 🏆
| Автори | Милан Богданчески et al. |
| Призната | 1989 год. · Крстоска Отља 9-18/2 × Маја |
| Распространетост | Падински и рамничарски терени · Кумановски реон · Наводнување задолжително |
| Хабитус / Стебло | Издолжено-конусовиден · 110 cm |
| Листови | 36–40 · Јајчеста форма · Должина 35 cm · Ширина 18 cm · Интензивно розова цветна китка |
| Вегетација | 55–65 дена |
| Отпорност | Дивиот оганPVYМозаикотПепелницаПламеница |
Листовите златножолти до портокалови. Ткаеницата тенка, нежна, еластична и сјајна. Слатникав до неутрален вкус. 4.500–5.000 kg/ha — НАЈВИСОК ПРИНОС ВО ЦЕЛИОТ КАТАЛОГ.
🌱 5. Тип Вирџинија — Американски крупнолисен тутун
Потекло: Америка · Воведен кон крајот на 60-тите · Сушење: flue-cured (топол воздух) · 1 сорта
Агротехника за типот Вирџинија
| Количество семе | 2–3 g / леа (10 m²) |
| Расадување | Меѓуредово: 70–120 cm · Во ред: 45–60 cm (најголемо растојание!) |
| Ѓубрење | 400–600 kg/ha NPK (8:22:20) — со второто пролетно орање |
| Наводнување | 3–6 полевања × 300–400 m³/ha = 1.500–2.000 m³/ha |
| Сушење | ⚡ Во сушници со топол воздух (flue-cured) |
| Хемиски состав | Белковини 4–7% · Јаглехидрати 14–24% (највисоки!) · Никотин 1–2,5% · Пепел 12–16% |
23
Вирџинија МВ-1
2.500–3.500 kg/ha
| Автори | Димче Чавкароски и Миле Узуноски |
| Призната | 1987 год. · Индивидуален избор на МС-1 од Јапонија |
| Распространетост | Песокливо-глинести почви · Неутрална до слабокисела pH реакција · Добро обезбедени со P и K |
| Хабитус / Стебло | Конусовиден (стожест) · 195 cm |
| Листови | 26–29 · Овална форма · Главно ребро = 30% од лисната површина · Должина 55 cm · Ширина 35 cm · Машкостерилни цветови |
| Вегетација | 60–70 дена · Опрашување со фертилна форма |
| Отпорност | ПламеницаДивиот оганМозаикотПепелница |
Средните листови златножолти. Ткаеницата тенка, рапава, содржајна и сјајна. Добра еластичност, вододржливост и полнечка способност. Пријатен вкус и арома.
🍂 6. Тип Берлеј — Американски крупнолисен тутун со апсорбтивни листови
Потекло: Охајо (САД) · Воведен во 70-тите · Сушење: air-cured (ладен воздух под сенка) · 3 сорти
Агротехника за типот Берлеј
| Количество семе | 2–3 g / леа (10 m²) |
| Расадување | Меѓуредово: 90–110 cm · Во ред: 35–50 cm |
| Ѓубрење | 500–700 kg/ha NPK (8:22:20) — највисоко ниво! |
| Наводнување | 4–6 полевања × 400–500 m³/ha = 2.500–3.000 m³/ha — најинтензивно! |
| Сушење | 🏚️ Во специјални сушници под сенка — воздушно сушење (air-cured) |
| Хемиски состав | Белковини 6–8% (највисоки!) · Јаглехидрати само 1–3% · Никотин 2–3% · Пепел 12–18% |
24
Берлеј Б 96/85
2.500–3.500 kg/ha
| Автори | Димче Чавкароски et al. |
| Призната | 1998 год. (МЗШ на РМ) |
| Распространетост | Длабоки, добро аерирани, плодни почви · Висока влажност · Наводнување |
| Хабитус / Стебло | Конусовиден · 195 cm |
| Листови | 29–32 · Овална форма · Резеда боја со белузлава нерватура · Должина 58 cm · Ширина 36 cm · Машкостерилни |
| Вегетација | 65–70 дена · Опрашување со фертилна форма |
| Отпорност | Дивиот оганPVYПрстенеста некрозаМозаикотПепелницаПламеница |
Сувите листови светлокафеави. Ткаеницата тенка, содржајна и сјајна. Изразена волуминозност и способност да впиваат и задржуваат сосови — незаменлив за ароматизиран тутун.
25
Берлеј Б-1/91
3.500–4.000 kg/ha
| Автори | Димче Чавкароски et al. |
| Призната | 2001 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска Спартак × МБ”Н” |
| Распространетост | Длабоки, добро аерирани, плодни почви · Висока влажност · Наводнување |
| Хабитус / Стебло | Конусовиден · 185 cm |
| Листови | 30–33 · Овална форма · Жолтозелена боја · Белузлава нерватура · Главно ребро 28% · Должина 60 cm · Ширина 35 cm |
| Вегетација | ⏳ 75–80 дена — ДОЦНА СОРТА |
| Отпорност | Дивиот оганПламеницаPVYПрстенеста некрозаМозаикот |
Сувите листови кафеави. Ткаеницата тенка, содржајна и сјајна. Изразена волуминозност и апсорбтивност.
26
Берлеј Б-2/93
3.500–4.500 kg/ha
| Автори | Илија Ристески et al. |
| Призната | 2001 год. (МЗШ на РМ) · Крстоска Спартак × Б-1246 |
| Распространетост | Длабоки, добро аерирани, плодни почви · Висока влажност · Наводнување |
| Хабитус / Стебло | Конусовиден · 200 cm — НАЈВИСОКО СТЕБЛО ВО КАТАЛОГОТ |
| Листови | 27–30 · Овална форма · Белузлавозеленкаста нерватура · Главно ребро 28–30% · Должина 63 cm · Ширина 38 cm — НАЈГОЛЕМИ ЛИСТОВИ |
| Вегетација | 65–70 дена · Опрашување со фертилна форма |
| Отпорност | PVYПрстенеста некрозаМозаикотДивиот оган |
Сувите листови кафеави. Ткаеницата тенка, нежна, содржајна и сјајна. Изразена волуминозност и способност да впиваат и задржуваат сосови. Најголеми листови во целиот каталог.
📊 Споредбена табела — сите 26 сорти
| # | Сорта | Тип | Автор | Призната | Стебло | Вегет. | Принос kg/ha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | П 10-3/2 | Прилеп | Р. Горник | 1930-ти | 50 cm | 45–55 д. | ~1.200 |
| 2 | П 12-2/1 | Прилеп | Р. Горник | 1930-ти | 55 cm | 55–65 д. | ~1.500 |
| 3 | П-7 | Прилеп | Богданчески/Узуноски | 1987 | 65 cm | 55–60 д. | 1.800–2.000 |
| 4 | П-84 | Прилеп | Наумовски/Корубин | 1988 | 65 cm | 60–70 д. | 2.500–3.200 |
| 5 | П-23 | Прилеп | Николоски/Митрески | 1995 | 65 cm | 60–70 д. | 2.000–2.500 |
| 6 | Прилеп 76/86 | Прилеп | Чавкароски et al. | 1998 | 90 cm | 85–95 д. | 3.500–4.000 |
| 7 | Ориент 72-48 | Прилеп | Боцески et al. | 2001 | 90 cm | 70–90 д. | ~3.500 |
| 8 | Прилеп 65/94 | Прилеп | Богданчески et al. | 2001 | 65 cm | 70–75 д. | 2.500–3.500 |
| 9 | Прилеп 79-94 | Прилеп | Богданчески et al. | 2001 | 70 cm | 60–70 д. | 2.500–3.000 |
| 10 | П 15-1/82 | Прилеп | Боцески et al. | 2003 | 90 cm | 70–80 д. | >3.000 |
| 11 | ЈК 7-4/2 | Јака | Р. Горник | 1932 | 100 cm | 45 д. ⚡ | ~1.000 |
| 12 | ЈК-23 | Јака | Богданчески/Узуноски | 1987 | 105 cm | 55–60 д. | 1.500–2.500 |
| 13 | ЈК-68 | Јака | Богданчески/Узуноски | 1987 | 130 cm | 60–70 д. | 2.500–3.000 |
| 14 | ЈК-87 | Јака | Чавкароски et al. | 1988 | 105 cm | 55–65 д. | 3.000–4.000 |
| 15 | Џебел бр. 1 | Џебел | Р. Горник | 1960 | 80 cm | 45–50 д. ⚡ | ~1.000 |
| 16 | Џебел-291 | Џебел | Чавкароски et al. | 1995 | 105 cm | 50–55 д. | 2.500–3.500 |
| 17 | Џебел-38 | Џебел | Боцески et al. | 1998 | 100 cm | 55–65 д. | 2.000–3.000 |
| 18 | Ориент-138 | Џебел | Боцески et al. | 2002 | 110 cm | 75–80 д. | ~3.000 |
| 19 | Победа 2 | Џебел | Паликарчева/Бајлов | 1974 инт. | 105 cm | 55–60 д. | 1.500–2.500 |
| 20 | Отља 9-18/2 | Отља | Р. Горник | — | 75 cm | 50–60 д. | 3.000–3.500 |
| 21 | Отља-87 | Отља | Наумовски/Корубин | 1988 | 110 cm | 55–60 д. | 4.000–4.500 |
| 22 | Отља 110-88/3 | Отља | Богданчески et al. | 1989 | 110 cm | 55–65 д. | 4.500–5.000 🏆 |
| 23 | Вирџинија МВ-1 | Вирџинија | Чавкароски/Узуноски | 1987 | 195 cm | 60–70 д. | 2.500–3.500 |
| 24 | Берлеј Б 96/85 | Берлеј | Чавкароски et al. | 1998 | 195 cm | 65–70 д. | 2.500–3.500 |
| 25 | Берлеј Б-1/91 | Берлеј | Чавкароски et al. | 2001 | 185 cm | 75–80 д. | 3.500–4.000 |
| 26 | Берлеј Б-2/93 | Берлеј | Ристески et al. | 2001 | 200 cm | 65–70 д. | 3.500–4.500 |
🏆 Рекорди во каталогот
Највисок принос: Отља 110-88/3 — до 5.000 kg/ha · Највисоко стебло: Берлеј Б-2/93 — 200 cm · Најголеми листови: Берлеј Б-2/93 — 63×38 cm · Најраностасни: ЈК 7-4/2 и Џебел бр. 1 — само 45 дена · Најдоцностасна: Прилеп 76/86 — 85–95 дена · Единствена со несинхронизирано цветање: Ориент-138
💡 Заклучок: Богатство кое мора да се чува и познава
Колекцијата сорти создадена во Институтот за тутун — Прилеп претставува незаменливо национално богатство. Зад секоја сорта стои децениска работа на истакнати македонски агрономи: Рудолф Горник, Димче Чавкароски, Милан Богданчески, Миле Узуноски, Костадин Николоски, Илија Ристески, Ана Корубин-Алексоска и многу други. Изборот на сортата не е само агротехничко прашање — тоа е деловна одлука со директно влијание врз приносот, квалитетот и откупната цена. Производителот без наводнување на ридски терен треба да посегне по П-84. Оној со наводнување во Кумановско може да постигне 5.000 kg/ha со Отља 110-88/3. А оној кој продава на светскиот пазар на ароматичен тутун знае дека П-7 или ЈК 7-4/2 носат квалитет кој нема замена.
📚 Извор
Корубин-Алексоска, А. (2004). Сорти тутун од Институтот за тутун — Прилеп. Институт за тутун, Прилеп. Издание по повод 80-годишниот јубилеј на Институтот.
