Правилата за органска храна во Европската унија добиваат сериозна ревизија. Одборот за земјоделство и рурален развој при Европскиот парламент ги поддржа измените за производството, означувањето, сертификацијата и трговијата со органски производи. Целта е двојна — заштита на европските производители од нелојална конкуренција од увоз и зајакнување на довербата на потрошувачите во органската храна.

Што одлучи Европскиот парламент

Предлогот на седницата на одборот беше поддржан со 37 гласа „за“, 4 „против“ и 8 воздржани. Новите правила се однесуваат, меѓу другото, на користењето на европскиот лого за органско производство, на исклучоците од сертификација за малите производители и на условите за објектите во кои се одгледува живина.

Одборот исто така даде зелено светло за почеток на преговори со Советот на ЕУ околу конечниот текст на прописот. За таа одлука треба да се произнесе и Европскиот парламент на пленарна седница.

Зелениот еко-лого само за оние што ги исполнуваат стандардите

Ова е можеби најважната промена. Според усвоениот текст, органските производи увезени од земји што не се членки на ЕУ ќе можат да го носат зелениот европски лого за органско производство само ако исполнуваат стандарди еднакви на оние што важат за производителите во Унијата — плус дополнителни барања во поглед на производството и контролата.

Мерката треба да им овозможи на потрошувачите посигурно да ги препознаваат вистинските органски производи, а на европските производители — порамноправни услови на пазарот наспроти конкуренцијата од трети земји.

Олеснување за малите производители

Малите производители што директно на потрошувачите продаваат неспакувани органски производи во моментот можат да бидат ослободени од обврската за сертификација — доколку не ги надминат пропишаните прагови на приход и обем на продажба.

Проблемот е што поради порастот на цените, дел од нив го надминаа постојниот годишен праг и го изгубија правото на исклучок. Затоа пратениците предлагаат праговите да се подигнат:

Со ова, поголем број мали производители би можеле да продолжат со директна продажба на органски производи без трошоци и административни обврски од целосна сертификација.

Промени и за живинарството

Предложени се и измени на правилата што се однесуваат на објектите за тов на живина и на просторите за дневен излез на животните на отворено. Целта е намалување на административните и логистичките трошоци, но без нарушување на стандардите за квалитет на органското производство.

Известителката на Европскиот парламент, Камила Лаурети, истакна дека целта е секторот да добие стабилна регулаторна рамка, со поедноставување на одделни правила — но без загрозување на квалитетот и угледот на европското органско производство.

Што значи ова за Македонија

Иако станува збор за внатрешна регулатива на ЕУ, промените директно ги засегаат и македонските органски производители што извезуваат или планираат да извезуваат кон унијскиот пазар. Македонија спаѓа во групата „трети земји“, а токму за нив се однесува најстрогата новина — зелениот еко-лого повеќе нема да се добива автоматски преку признавање, туку само со докажување на стандарди еднакви со европските.

За домашните органски овоштари, градинари и сточари тоа значи едно: сертификацијата и целосната усогласеност со ЕУ-стандардите стануваат клуч за пласман, а не формалност. Оние што сакаат нивниот производ да го носи препознатливото зелено лого на европските полици, ќе мора да ги исполнат новите, построги услови за производство и контрола.

Кога стапуваат на сила новите правила

Европскиот парламент и Советот ќе настојуваат да постигнат договор до крајот на 2026 година, бидејќи сегашните правила за увоз на органски производи истекуваат на 31 декември 2026 година.

Важно е да се знае — предложените измени сè уште не се конечно усвоени и можат да се менуваат во текот на преговорите меѓу европските институции. Затоа секој производител што планира извоз треба да ги следи официјалните одлуки, а не само најавите.

Често поставувани прашања (ЧПП)