Добро распореден магацин за жито полесно се проветрува, побрзо се проверува и навреме ги открива влагата, кондензацијата и жариштата. Просторот околу куповите, чистиот под и контролираната размена на воздух се подеднакво важни како и самото складирање.
Пред зимата, магацинот не треба само да се наполни, туку и да се организира така што секој куп жито може да се прегледа. Притисокот да се искористи секој слободен агол често создава проблеми: зрното се потпира на влажни ѕидови, преминот се затвора, а зад купот останува зона во која тешко се забележуваат мувла, истекување или загревање.
Во Македонија условите не се исти во сите подрачја. Магацин во котлина со појава на магли, објект на повисока и постудена локација и просторија со лимена конструкција различно реагираат на дневните и ноќните промени. Затоа распоредот треба да се приспособи на објектот, видот на житото и можностите за проветрување.
Целта не е магацинот постојано да биде отворен, туку воздухот да се движи контролирано и без внесување дожд или влажна магла. Со јасни патеки, празни зони и редовна визуелна контрола, земјоделецот полесно ќе реагира пред мал проблем да се прошири низ целиот куп.
Почнете со магацинот, а не со купот
Пред внесување жито, исчистете ги подот, ѕидовите, аглите и просторот околу вратите. Остатоците од стара жетва, скршените зрна и прашината можат да привлечат штетници и да го отежнат забележувањето на нова влага.
Проверете дали кровот пропушта, дали подот повлекува влага и дали водата од надвор може да влезе под вратата. Ако има оштетување, означете го и поправете го пред полнењето или издвојте го тој дел од складишниот простор.
Житото не треба да се внесува во просторија со изразен мирис на мувла, влажни ѕидови или свежо протекување. Најпрво се решава причината, а потоа се одредува каде ќе стои родот.
- исчистен и сув под
- проверен кров, олуци и влезови
- отстранети стари остатоци од жито
- затворени пукнатини и места каде влегуваат глодари
- слободен пристап до вентилационите отвори
Распоредете ги куповите така што ќе можете да ги видите
Куповите треба да имаат јасен распоред и пристапна патека меѓу нив. Оставете растојание од ѕидовите, особено од надворешните ѕидови, аглите и местата каде порано се појавувала влага. Така воздухот полесно кружи, а при проверка нема да мора да се раскопува целиот куп.
Не потпирајте вреќи, палети или насипано жито директно на ѕид. Просторот меѓу купот и конструкцијата нека остане видлив од патеката. Ако магацинот е тесен, подобро е да има помалку одделни купови со пристап отколку целата површина да биде затрупана.
Поставувањето на палети или друга соодветна подлога може да помогне житото да биде одвоено од подот. Подлогата мора да биде стабилна, сува и чиста, без остри делови што би ги оштетиле вреќите или амбалажата.
- оставете видлив простор до ѕидовите и аглите
- обезбедете патека до секој одделен куп
- не блокирајте врати, прозорци и отвори за проветрување
- одделете различни партии со ознака за потекло и датум на внесување
- не редете вреќи нестабилно или повисоко од безбедното за рачно ракување
Празните зони се дел од складирањето
Празниот простор околу куповите не е неискористена површина. Тој е потребен за преглед, чистење, проветрување и навремено одвојување на сомнителна партија. Ако зрното е насипано до самиот ѕид, секоја промена зад него останува скриена.
Оставете пристап до аглите, кровната конструкција каде што е можно и долниот раб на купот. Не складирајте алати, празни вреќи и амбалажа во патеките, бидејќи тие ја попречуваат проверката и можат да сокријат траги од глодари или истекување.
Куповите со различен квалитет, влажност или потекло нека бидат физички разделени. Така проблемот во една партија нема автоматски да се прошири на целиот залих.
- планирајте патека за човек, количка или друга опрема што реално ја користите
- оставете простор за отворање на врати и пристап до прекинувачи
- одделете го житото за семе од житото за исхрана или продажба
- не користете ја патеката како привремено складиште
- обележете ги куповите со различен датум на внесување
Како да се спречи кондензација
Кондензацијата се појавува кога влажен воздух доаѓа во контакт со постудена површина. Во магацините тоа може да се случи на кровот, лимениот ѕид, во аглите и на горната површина на купот. Капките потоа можат да навлажнат мал дел од зрното и постепено да создадат услови за загревање и мувла.
Проветрувањето треба да се приспособи на условите надвор. Отворање на сите врати и прозорци при влажна магла, дожд или навлажнет воздух може да внесе дополнителна влага. Подобро е кратко и контролирано проветрување во посув дел од денот, без создавање силен удар на воздухот што носи прашина и влага.
Кровот и ѕидовите треба да се проверуваат по промена на времето, особено ако ноќите се студени, а преку ден просторијата се загрева. Капки на конструкцијата, влажни траги и необичен мирис се сигнали за дополнителен преглед на најблискиот куп.
- не отворајте магацин при дожд и густа влажна магла
- проверувајте ја долната страна на кровот и лимот
- не покривајте го купот со материјал што задржува влага
- оддалечете го житото од ладни и влажни ѕидови
- реагирајте на првите капки, дамки или мирис на влага
Провевот треба да биде контролиран
Премногу затворен магацин задржува влага, но силниот и неконтролиран провев носи прашина, студен влажен воздух и може да ја разнесе ситната нечистотија низ објектот. Отворите нека бидат функционални, чисти и достапни, а нивната употреба нека зависи од надворешните услови.
Поставете го распоредот така што куповите да не го затвораат природниот пат на воздухот. Пред вентилационите отвори оставете слободна зона, а вратите нека можат целосно да се отворат при внесување, чистење или итна проверка.
Во магацин со вентилатор или друг систем за принудно движење на воздухот, користете го според упатството за опремата и според реалната состојба на житото. Непотребното дување не е замена за суво жито и може да создаде нерамномерни услови во различни делови од купот.
- исчистете ги решетките и каналите за воздух
- не поставувајте вреќи пред отворите
- проверете од каде влегува воздухот и каде излегува
- затворајте ги отворите при дожд, магла и навев на снег
- следете дали провевот носи вода или прашина
Контрола на жаришта без посебна лабораторија
Жариштето обично почнува локално, па затоа визуелниот преглед мора да биде систематски. Поминете по патеките и проверете ги рабовите, долниот дел и горната површина на секој куп. Барајте слегнување, стврднати делови, променета боја, кондензација, инсекти и необичен мирис.
Ако имате соодветен мерач или сонда за складирано жито, користете ја според упатството и споредувајте ги мерењата од различни места. Една вредност од само една точка не ја опишува целата партија, особено ако купот е голем или нерамномерно наполнет.
Сомнителниот дел не треба да се меша со остатокот за да се прикрие мирисот или промената. Одвојте го колку што е можно, проверете ја причината и побарајте стручен совет ако проблемот се шири, ако има силно загревање или ако зрното е наменето за семе и исхрана.
- проверете ги аглите и местата под кровот
- следете ги мирисот и промената на структурата на зрното
- бележете го местото и датумот на секоја забелешка
- користете мерен уред ако е достапен и исправен
- сомнителната партија држете ја одделно од здравото жито
Направете едноставен план за надзор
Надзорот е поефикасен ако не се сведува на повремено отворање на вратата. Одредете патека по која секогаш ќе се движите и проверувајте ги истите критични точки: влезот, аглите, ѕидовите, кровот, отворите и секоја одделна партија.
Во тетратка или на план на магацинот запишете каде се наоѓа секој куп, што содржи и кога е внесен. Доколку има промена во мирисот, изгледот или состојбата на подот, запишете ја за да можете да споредите дали проблемот се зголемува.
По дожд, магла, силен ветер или нагло заладување направете дополнителен преглед на надворешните ѕидови, влезовите и кровот. Локалните услови во Македонија можат значително да се разликуваат, па распоредот на контролите треба да се приспособи на конкретната локација.
Глодари, инсекти и хигиена околу магацинот
Празните зони служат и како визуелна бариера против штетници. Кога патеките се затрупани со амбалажа, дрва или стара опрема, потешко се забележуваат изгризани вреќи, измет, дупки и растурено жито.
Отстранувајте го истуреното зрно веднаш и не оставајте храна или отпад покрај влезот. Вратите и прозорците треба добро да налегнуваат, а оштетените мрежи, пукнатини и отвори да се затворат со соодветен материјал.
Хемиски средства за контрола не треба да се поставуваат произволно покрај жито. Ако се користи препарат или стапица, мора да се почитуваат упатствата за конкретниот производ и да се спречи контакт со складираната храна, семето, добиточната храна и луѓето.
- чувајте го просторот околу објектот чист од расфрлано жито
- не оставајте стара амбалажа во патеките
- проверувајте ги долните рабови на вратите и ѕидовите
- одделете го житото од горива, масла и други материјали
- не мешајте средства за контрола без јасна потреба и упатство
Што да направите ако забележите проблем
При појава на влага, необичен мирис или локално загревање, прво ограничете го движењето на луѓе и опрема околу купот. Не го мешајте сомнителното жито со друга партија и не го преместувајте набрзина без да знаете дали насипот е стабилен.
Проверете од каде доаѓа проблемот: кров, ѕид, под, вентилација или самото жито. Ако е можно, одвојте го засегнатиот дел на безбедна и сува површина. При поголема количина, силно загревање или опасност од уривање, побарајте помош од стручно лице.
По отстранувањето на проблемот, исчистете го и исушете го просторот пред повторно складирање. Самото преместување не е доволно ако останале влажни остатоци, оштетена подлога или извор на кондензација.
- означете ја сомнителната зона
- не мешајте ја со здрава партија
- проверете ја стабилноста пред рачно празнење
- отстранете го изворот на вода или влага
- побарајте стручна проценка при сериозно загревање или голема количина
Заклучок
Магацин за жито пред зимата треба да биде прегледен, сув и достапен, а не само полн. Просторот околу куповите, слободните патеки и чистите вентилациони отвори овозможуваат навреме да се забележат кондензација, протекување, штетници или жариште.
Направете распоред според конкретниот објект и локалните услови, запишете каде се наоѓа секоја партија и повторувајте ја контролата по промени на времето. Така малата празна зона станува практична заштита на целата залиха.
Најчесто поставувани прашања
