Нивата ви нема излез на пат? Законот ви дава право на нужен премин
Нужен премин е право што малкумина го знаат, а многумина им треба. Ако до вашата нива може да се стигне само преку туѓа нива, а соседот не ве пушта, законот е на ваша страна.
Ова е чест проблем на село. Татко ви ја поделил нивата меѓу браќата. Вашиот дел останал позади, без пат. Со години минувате „на збор” преку соседот. Еден ден тој вели: „Не можеш веќе да минуваш од мене.”
Дали сега нивата ви е бескорисна? Не. Еве што можете да направите.
- Ако нивата нема излез на пат, имате право да барате премин низ соседовата нива.
- Ако соседот не се согласува, одлучува судот.
- Соседот добива пари за тоа што ви дава премин.
Што е нужен премин?
Тоа е право да минувате низ туѓа нива за да стигнете до својата. Нивата останува на соседот. Вие само имате право да поминувате.
Може да минувате пеш, со добиток, со коњска кола или со трактор. Тоа зависи од договорот или од одлуката на судот.
Кога имам право на нужен премин?
Во два случаи:
- Нивата нема никаков излез на пат. Околу неа има само туѓи ниви.
- Излез има, но е многу далеку или неупотреблив. На пример, треба да обиколите неколку километри, или патот оди преку река без мост.
Дали вашето обиколување е „премногу”, на крај оценува судот.
Што ако соседот не сака?
Тогаш одите на суд. Судот може да ви даде право на премин и без согласност на соседот, ако нивата навистина нема друг излез.
Но прво пробајте да се договорите. Тоа е побрзо, поевтино и не се карате со соседот.
Каде ќе минува патот?
Не по вашата желба, ниту по желбата на соседот. Патот мора да оди таму каде што на соседот најмалку му штети. Најчесто тоа е покрај меѓата, по најкраткиот пат.
Соседот, пак, нема право да ви прави пречки откако ќе го добиете преминот. Не смее да става ограда, да копа канал или да сади преку патот.
Колку чини нужен премин?
Соседот има право на пари за тоа што ви дава дел од нивата за пат. Колку, се договарате вие двајцата. Ако не се договорите, износот го одредува судот.
Покрај тоа, патот го одржувате вие. Ако треба да се насипа, да се направи пропуст или мостче, трошокот е ваш. Ако и соседот го користи патот, трошокот го делите.
Еден чест пример
Тројца браќа ја делат нивата на татка им. Делот на најмладиот останува позади, без пат. Првите години минува преку братучед му. Братучедот потоа ја продава нивата, а новиот сопственик става ограда.
Најмладиот брат му нуди писмен договор: пат широк колку за трактор, покрај меѓата, и пари еднаш годишно. Новиот сопственик одбива. Најмладиот брат поднесува барање до суд. Судот му дава право на премин и одредува колку ќе му плати на соседот.
Поуката: да се направел писмен договор уште кога минувал преку братучед му, ќе немаше проблем ни со новиот сопственик.
Што да направите, чекор по чекор
- Извадете имотен лист и катастарски план. Проверете дали нивата навистина нема излез.
- Разговарајте со соседот и понудете договор.
- Ако се договорите, заверете го договорот кај нотар и запишете го во катастар. Така важи и ако соседот ја продаде нивата.
- Ако соседот одбие, одете кај адвокат и поднесете барање до суд.
Најчесто поставувани прашања
Смее ли соседот да одбие? +−
Може да одбие договор. Но ако нивата нема друг излез, судот може да ви даде премин и без него.
Колку пари ќе му платам? +−
Нема одредена сума. Се договарате. Ако не се договорите, износот го одредува судот.
Кој одлучува каде ќе биде патот? +−
Ако нема договор, судот. Патот мора да оди таму каде што на соседот најмалку му штети.
Може ли да минувам со трактор? +−
Да, ако тоа е договорено или одредено од судот. Законот предвидува премин пеш, со добиток и со возила.
Кој го поправа патот? +−
Вие. Ако и соседот го користи, трошокот го делите.
Што ако соседот ја продаде нивата? +−
Ако преминот е запишан во катастар, важи и за новиот сопственик. Затоа секогаш запишувајте го.
Нивата е заедничка со браќата. Може ли еден брат сам да дозволи премин? +−
Не. За тоа треба согласност од сите сопственици.
Заклучок
Нива без пат не е изгубена нива. Прво пробајте со договор кај нотар. Ако не оди, судот може да ви даде нужен премин. Што и да изберете, запишете го правото во катастар, за да остане и за вашите деца.
