Проредување на плодови кај јаболко – кога, зошто и како се прави за поголем и поквалитетен род

Проредувањето на плодови кај јаболкото е една од најважните мерки што директно влијае врз големината, квалитетот и пазарната вредност на родот. Многу овоштари ја потценуваат оваа постапка, но токму таа прави разлика помеѓу просечен и врвен принос.

Ако на дрвото се остават премногу плодови:

тие остануваат ситни
квалитетот се намалува
дрвото се исцрпува
се појавува алтернативна родност (една година родна, следната слаба)

Затоа проредувањето е клучна агротехничка мерка во современото производство.

Што претставува проредување на плодови?

Проредување е отстранување на вишокот млади плодови со цел:

да се намали оптоварувањето на дрвото
да се подобри големината на плодот
да се обезбеди стабилен род секоја година
да се подобри квалитетот (боја, шеќер, калибар)

Со други зборови – подобро е да има помал број, но поквалитетни плодови.

Зошто е неопходно проредување?

Јаболкото има природна способност да формира голем број цветови и заврзани плодови. Но дрвото нема доволно енергија да ги изхрани сите.

Ако не се прореди:

плодот останува ситен
намалена е пазарната класа
доаѓа до физиолошко паѓање
дрвото влегува во стрес
се намалува родот следната година

Ова е особено важно кај сорти со висок роден потенцијал.

Кога се прави проредување?

Правилниот тајминг е најважен фактор.

Најдобар период:

Кога плодот е со големина на орев

(приближно 2–3 недели по прецветување)

Во оваа фаза:

лесно се проценува колку плодови има
дрвото веќе има одредено природно паѓање
се добива најдобар ефект врз големината на плодот

Прерано проредување → ризик од дополнително паѓање
Предоцна проредување → нема ефект врз големината

Како се прави проредување?

Постојат два начина:

1) Рачно проредување (најсигурен метод)

Се отстрануваат вишокот плодови рачно.

Практично правило:

Во еден цветен грозд обично се остава:

1 плод (најквалитетниот, најцентралниот)

Се отстрануваат:

ситни плодови
оштетени плодови
деформирани плодови
плодови што се премногу блиску еден до друг

Растојание меѓу плодови:

Идеално е да има околу 10–15 cm помеѓу два плода на гранката.

2) Хемиско проредување

Во комерцијални насади се користат регулатори на раст за контрола на бројот на плодови.

Најчесто се користат препарати на база на:

алфа-нафтил оцетна киселина (NAA)

Овој метод бара:

прецизно дозирање
добра проценка на заврзувањето
искуство

Погрешна доза може да доведе до:

преголемо паѓање
слаб род
оштетување на плодот

Табела: Водич за проредување

Фаза	Што се прави	Цел
По прецветување	Проценка на заврзување	Одредување потреба од проредување
Плод – големина на орев	Рачно или хемиско проредување	Подобрување големина и квалитет
По проредување	Следење на состојба	Баланс меѓу род и пораст

Колку плодови да се остават?

Тоа зависи од:

возраста на дрвото
бујноста
сортата
подлогата
родот од претходната година

Општо правило:

✔ Подобро е умерено оптоварување
✔ Да има рамномерно распоредени плодови
✔ Да не се преоптовари млада гранка

Како проредувањето влијае на квалитетот?

Со правилно проредување се добива:

поголем калибар
подобра боја
поголема содржина на шеќер
подобра пазарна вредност
подобра складишна стабилност

Во пазарни услови, разликата во цена меѓу ситен и крупен плод може да биде огромна.

Врска помеѓу проредување и алтернативна родност

Ако една година дрвото роди премногу, следната година:

ќе формира помалку цветни пупки
родот ќе биде слаб

Со проредување се:

одржува баланс
се стимулира формирање на цветни пупки за следната година
се добива стабилен принос секоја година

Најчести грешки при проредување

Предоцна интервенција
Оставање премногу плодови
Нерамномерно проредување
Преголема доза при хемиско проредување
Игнорирање на бујноста на дрвото

Практични совети од терен

Прво направи проценка на заврзувањето
Не се води само по изглед – размислувај за оптоварување
Кај млади насади не дозволувај преоптоварување
Комбинирај проредување со правилна резидба
Следи го насадот 7–10 дена по интервенцијата