Албански vs македонски домат — зошто има толку голема разлика во цена?

На македонските пазари повторно се отвори старата дилема: зошто албанскиот домат е значително поевтин од македонскиот? На Кванташкиот пазар во Скопје деновиве црвениот домат од Албанија се продава од 60 до 70 денари за килограм, додека домашниот розев домат достигнува и до 100 денари за килограм.

Оваа разлика не е случајна. Зад неа стојат различни производствени модели, трошоци, климатски услови, субвенции, работна сила, технологија и количини што се пласираат на пазарот.

За потрошувачите најважна е цената, но за земјоделците прашањето е многу подлабоко — дали домашното производство може да опстане ако увозниот домат постојано влегува по пониска цена?

Колкава е моменталната разлика?

Тип на домат	Потекло	Цена
Црвен домат	Албанија	60–70 ден/кг
Розев домат	Албанија	околу 65 ден/кг
Розев домат	Македонија	до 100 ден/кг

Кај дел од производите разликата достигнува и повеќе од 30 денари по килограм, што е огромна бројка и за трговците и за потрошувачите.

Зошто албанскиот домат е поевтин?

1. Огромно производство и количини

Албанија последните години сериозно инвестираше во оранжериско производство. Во многу региони се изградени големи пластеници и модерни производствени системи кои произведуваат огромни количини домат за извоз.

Кога на пазарот има големи количини, цената автоматски паѓа.

Пазарен факт: Албанските производители често работат со многу поголеми количини од просечниот македонски производител, што им овозможува пониска цена по килограм.

2. Пониски производствени трошоци

Во делови од Албанија трошоците за работна сила, закуп, енергија и производство се пониски отколку кај многу македонски производители.

Дополнително, кај големите производители дел од механизацијата и системите се автоматизирани, што дополнително ја намалува цената.

3. Извозна стратегија

Албанските производители агресивно извезуваат во регионот. Нивната цел често е да пласираат големи количини дури и со помала заработка по килограм.

Кај македонските производители многумина работат на помали површини и се обидуваат преку повисока цена да ги покријат трошоците.

Зошто македонскиот домат е поскап?

1. Помало производство

Во Македонија сè помалку луѓе произведуваат домат на големи површини. Дел од производителите се откажуваат поради високите трошоци и нестабилниот пазар.

2. Повисоки трошоци

Семето, расадот, прихраната, препаратите, наводнувањето и работната сила значително поскапеа последните години.

Важно: Многу производители тврдат дека реалната цена за исплатливо производство на квалитетен домашен домат е многу повисока од она што го нуди пазарот.

3. Квалитет и вкус

Дел од потрошувачите и трговците сметаат дека домашниот домат има подобар вкус, мирис и свежина, особено розевиот домат.

Токму затоа македонскиот домат често држи повисока цена, особено кога количините се ограничени.

Што најмногу ги погодува македонските производители?

Нестабилни цени
Силен увоз
Скапи репроматеријали
Недостиг на работна сила
Високи трошоци за нафта и вода
Слаб организиран откуп
Големи загуби поради временски услови

Може ли домашниот домат да остане конкурентен?

Да, но само ако се подобрат неколку работи:

модернизација на производството
подобри системи за наводнување
организирана продажба
директен пласман
подобро брендирање на домашниот производ
поголема поддршка за малите производители

Клучен проблем: Малите производители тешко можат да се натпреваруваат со евтин увоз ако немаат организиран пласман и стабилен пазар.

Што велат потрошувачите?

Дел од граѓаните се ориентираат кон поевтин домат поради високите трошоци за живот. Други пак велат дека домашниот домат има подобар вкус и квалитет и се подготвени да платат повеќе.

На крај, одлуката најчесто зависи од паричникот.

Што може да се случува летово?

Ако временските услови бидат добри и производството се зголеми, можно е цените дополнително да паднат.

Но ако има: – невреме, – болести, – недостиг на вода, – високи температури, цените може повторно нагло да пораснат.

Најчести прашања

Зошто албанскиот домат е поевтин?

Поради поголемо производство, пониски трошоци и агресивен извоз.

Дали домашниот домат е поквалитетен?

Многу потрошувачи сметаат дека домашниот домат има подобар вкус и свежина, особено розевиот домат.

Дали цените може да паднат?

Да. Ако понудата се зголеми во текот на летото, можно е дополнително намалување на цените.

Што најмногу ги погодува производителите?

Високите трошоци, увозот и нестабилниот пазар.

Заклучок

Разликата меѓу албанскиот и македонскиот домат не е само прашање на цена, туку и на целокупниот систем на производство, пазар и организација.

Домашниот домат сè уште има предност кај вкусот и довербата кај потрошувачите, но ако продолжат високите трошоци и силниот увоз, многу производители стравуваат дека ќе биде сè потешко да се остане конкурентен.

Следните неколку години ќе бидат клучни за тоа дали Македонија ќе успее да го задржи домашното производство на домат или ќе стане уште позависна од увоз.