Пластеник во преодниот период: како да се регулираат температурата и влагата во септември

Септемвриското време често изгледа поблаго од летното, но условите во пластеникот не се менуваат со исто темпо. Фолијата го задржува сончевото зрачење и температурата внатре може да порасне за кратко време, дури и кога утрото или попладнето надвор се свежи.

Ноќта носи друг проблем. Воздухот, почвата и растенијата се ладат, а влагата од дневното наводнување и испарувањето се претвора во роса или кондензација на фолијата, конструкцијата и листовите. Долготрајно влажниот лист создава поволна средина за сива мувла и други габични заболувања.

Режимот не може да биде ист за секој пластеник. Треба да се земат предвид висината и отворите на конструкцијата, густината на насадот, фазата на раст, видот на културата и локалната микроклима. Доматот, пиперката и краставицата имаат поголеми топлински барања од салатата, спанаќот и зелковите култури.

Утринската проверка го поставува режимот за целиот ден

Првата обиколка треба да покаже дали пластеникот влегол во ноќта со премногу влага. Проверете ја фолијата, кровот, листовите и површината околу растенијата. Капки на листовите или замаглена фолија се знак дека насадот треба да се исуши со постепено движење на воздухот.

Измерете ја температурата на висина на крошната, а не само близу до влезот или под самиот кров. Ако има хигрометар, следете го заедно со изгледот на растенијата. Една вредност не ја опишува целата состојба: кондензацијата на листот е директен сигнал дека влагата веќе создава проблем.

На сончев ден не чекајте пластеникот да стане неподносливо топол. Отворете ги страничните отвори штом сонцето почне посилно да ја загрева фолијата, а ако конструкцијата дозволува, активирајте и кровни отвори.

• Проверете дали има капки на листовите и на долната страна од фолијата.
• Измерете температура на висина на растенијата.
• Погледнете дали водата се задржува на подот или меѓу редовите.
• Проверете дали отворите и мрежите се функционални и чисти.

Отворете странично и кровно за да создадете проток

Страничните отвори внесуваат посвеж воздух и се практични за почеток на проветрувањето. Кровните отвори го испуштаат топлиот и влажен воздух што се собира во горниот дел. Комбинацијата создава проток низ насадот, наместо само кратко разладување близу до влезот.

Најдобар ефект има кога проветрувањето започнува пред прегревање. Ако се отвори дури откако температурата и влагата значително ќе се зголемат, потребно е подолго време за стабилизација, а растенијата можат да претрпат нагла промена.

Доцен попладневен период може да се искористи за кратко исфрлање на насобраната влага. Отворите потоа постепено се намалуваат со заладувањето, наместо нагло да се затворат или да останат широко отворени до студената ноќ.

• На сончев ден прво отворете ги страничните отвори.
• Користете кровни отвори ако нема силен ветер или ризик од навлегување дожд.
• Проветрувајте и попладне, со цел насадот да влезе во ноќта посув.
• Намалувајте ги отворите постепено кога надворешниот воздух значително ќе се залади.

Високата температура може да се задржи и во свеж септемвриски ден

Фолијата ја задржува сончевата енергија, па надворешната температура не е доволен показател за состојбата во пластеникот. Утро со свеж воздух може да премине во многу топол период за растенијата, особено во ниска конструкција со затворени страни.

Во Скопскиот регион, официјалниот план за топлотни бранови користи прагови од 30, 33 и 36 степени Целзиусови и за септември, зависно од нивото на предупредување. Овие прагови не се целни температури за културите, туку потсетник дека летната жештина може да продолжи и во првиот есенски месец.

Засенчувањето затоа не се укинува преку ноќ, но не треба ни автоматски да остане на летен режим. На топли и сончеви денови мрежата или премазот може да се користи во најжешките часови, додека со скратувањето на денот сенката постепено се намалува.

• Не проценувајте ја температурата само според чувството надвор од пластеникот.
• Користете засенчување во најжешкиот дел од сончевиот ден.
• Намалувајте ја сенката кога светлината е послаба и денот е пократок.
• Следете го изгледот на растенијата: овенување и свиткување на листовите може да укажат на топлотен стрес.

Роса, кондензација и влажен лист се главниот ноќен ризик

Проблемот не е само ниската ноќна температура. Кога топлиот и влажен воздух ќе се излади до точката на роса, водата се таложи на фолијата, металната конструкција и листовите. Во густ насад, слабата циркулација може да ја задржи влагата со часови.

Долготрајна релативна влажност над приближно 70 проценти го зголемува ризикот од болести, а вредности околу или над 90 проценти се особено поволни за брз развој на повеќе габични патогени. Сепак, појавата на капки на листовите е попрактичен сигнал за реакција од една изолирана бројка на уредот.

Целта е растенијата да влезат во ноќта суви. Тоа значи наводнувањето, прскањето и третманите со вода да се планираат порано, за листовите и површината на почвата да имаат време да се исушат.

• Избегнувајте прскање непосредно пред ноќ.
• Оставете време за сушење по наводнувањето.
• Отстранете заболени или силно оштетени листови според потребите на културата.
• Не дозволувајте густиот насад да создава трајно влажни воздушни џебови.

Наводнувајте според кореновиот слој, не според календар

Септемвриското наводнување не треба да се одредува само според датумот или навиката од летото. Проверете ја влагата во активната длабочина на коренот со сонда, мерач на влажност или со земање примерок од почвата. Површината може да изгледа сува, а подлабоко да има доволно вода; можна е и спротивната состојба.

Капковото наводнување е попогодно затоа што ја внесува водата директно во кореновиот простор и ги остава листовите суви. Сепак, прекумерното наводнување, слабата дренажа и водата што се задржува на подот повторно ја зголемуваат влажноста во објектот.

Во првиот дел од денот има повеќе време за испарување и проветрување. Доколку почвата е доволно влажна, дополнително полевање само затоа што е одреден ден може да донесе повеќе штета отколку корист.

• Проверете ја влагата на длабочината каде што се наоѓаат активните корени.
• Давајте вода во првиот дел од денот, кога условите овозможуваат сушење.
• Проверете дали капалките рамномерно испорачуваат вода.
• Одржувајте проодна дренажа и не дозволувајте барички меѓу редовите.

Движењето на воздухот ги намалува влажните џебови

Самото отворање на фолијата не е секогаш доволно, особено во затворен или густ пластеник. Мрежа или вентилатор со умерен проток може да ги намали температурните разлики и да помогне воздухот да се движи меѓу растенијата.

Воздухот треба да циркулира низ крошната, а не силно да удира директно во младите растенија. Пред поставување вентилатор, проверете дали каблите и приклучоците се заштитени од вода и дали уредот е соодветен за влажна средина.

Разредувањето на претерано густите делови, отстранувањето на непотребните листови според културата и одржувањето чисти патеки исто така помагаат да нема места во кои влагата долго се задржува.

• Поставете умерено движење на воздухот низ насадот.
• Не насочувајте силен млаз директно кон расадот.
• Проверете ја безбедноста на електричната опрема во влажна средина.
• Одржувајте проодни патеки и избегнувајте непотребно згуснување на насадот.

Младите растенија навикнувајте ги постепено на постудени ноќи

Млад расад и свежо пресадени растенија се почувствителни на нагли дневно-ноќни разлики. Ако преку ден се одржува топол и затворен услов, а навечер температурата нагло паѓа, растенијата можат да застојат или да покажат стрес.

Внатрешна агротекстилна покривка или низок тунел во пластеникот може да обезбеди дополнителна заштита во студени ноќи. Прекривката треба да се отстрани или да се проветри наутро, бидејќи заробената влага под неа повторно создава кондензација.

Заштитата се прилагодува според културата. Доматот, пиперката и краставицата обично бараат потопол режим, додека салатата, спанаќот и зелковите култури поднесуваат посвежи услови. Локалната микроклима и видот на пластеникот можат значително да ја променат оваа процена.

• Користете внатрешна покривка само кога ноќните услови го оправдуваат тоа.
• Отстранете ја или отворете ја прекривката рано наутро.
• Намалувајте ја заштитата постепено, наместо да правите нагол премин.
• Следете ја реакцијата на листовите и темпото на раст.

Практична дневна рутина за септемвриски пластеник

Кратка, повторлива рутина е покорисна од повремени големи интервенции. Таа треба да се приспособи на прогнозата, конструкцијата и состојбата на насадот, но може да служи како основа за секојдневна проверка.

Водете белешки за температурата, кондензацијата, времето на наводнување и реакцијата на растенијата. По неколку денови ќе се види дали пластеникот се отвора предоцна, дали водата се дава преблизу до ноќта или дали сенката останува подолго од потребното.

Најчести грешки при преминот од лето кон есен

Пластеникот често се управува по летната навика сè додека не настапи првиот постуден период. Тогаш се затвораат сите отвори, се продолжува со истото количество вода и се остава густа сенка, иако дневната светлина веќе е послаба. Таквата комбинација може да донесе висока влажност, слаб раст и повеќе заболувања.

Друга грешка е наводнување или фолијарно прскање доцна попладне. Водата не се суши доволно пред ноќта, а во затворен пластеник циркулацијата обично е ограничена. Исто така, не треба да се потпираат само на површината на почвата: кореновиот слој е местото каде што се проценува реалната потреба.

Режимот треба да се менува постепено. Преголемо отворање во студен период може да предизвика шок, но целосно затворање на сончев ден го задржува топлиот и влажен воздух.

• Рано затворање на отворите веднаш штом попладне залади.
• Задржување на летна количина вода без проверка на кореновиот слој.
• Фолијарно прскање непосредно пред ноќ.
• Оставање летно засенчување во облачни и пократки денови.
• Користење вентилатор со премногу силен директен млаз.
• Покривање на младите растенија без утринско проветрување.

Заклучок

Добро управуван пластеник во септември не е ниту целосно затворен, ниту постојано широко отворен. Проветрувајте пред прегревање, исфрлете ја влагата пред ноќта, полевајте според кореновиот слој и намалувајте ја сенката и заштитата постепено.

Најкорисен показател е состојбата на самите растенија: сув или влажен лист, овенување, кондензација и темпо на раст. Со секојдневна проверка и мали навремени корекции, насадот полесно ги поминува променливите септемвриски денови.

Најчесто поставувани прашања