Есенска вентилација во шталата: помалку влага и амонијак

Со почестото внесување на говедата, овците, козите или свињите во објектот, во шталата се зголемуваат водената пареа, издишаниот воздух, влагата од изметот и мократа постелка. Ако отворите се затворат уште при првото заладување, воздухот станува тежок, а кондензацијата и мирисот на амонијак се појавуваат побрзо.

Целта на есенската вентилација во шталата не е да се создаде силно струење, туку постојано и контролирано обновување на воздухот. Свежиот воздух треба прво да се измеша со потоплиот воздух под покривот, а потоа да се спушти во просторот каде што престојуваат животните.

Подготовката треба да се направи пред студените ноќи: да се проверат отворите и вентилаторите, да се отстранат влажните делови од постелката, да се поправат протекувањата и да се спречи натрупување на животните во мал или слабо проветрен дел.

Зошто шталата не треба целосно да се затвори наесен

Животните и влажната постелка постојано создаваат влага. Таа се задржува во објектот како водена пареа, особено во текот на ноќта, кога температурната разлика меѓу топлиот внатрешен и студениот надворешен воздух е поголема.

Недоволниот доток на свеж воздух овозможува наталожување на амонијак, прашина, мириси и микроорганизми. Амонијакот ја иритира слузницата на дишните патишта и може да ја намали природната одбрана од инфекции, особено ако во објектот истовремено има висока влажност и многу прашина.

Затоа отворите треба да се регулираат постепено според температурата, ветерот, влагата и состојбата на животните. Целосно затворање на шталата по првиот студен ден често создава полоши услови од умерено проветрување.

• Проверувајте ја состојбата на воздухот наутро и попладне.
• Не ја проценувајте вентилацијата само според температурата.
• Ако по затворање на отворите се појават кондензација и тежок мирис, потребен е поголем, но контролиран доток на свеж воздух.

Првата есенска проверка: отвори, клапи и вентилатори

Проверете дали страничните прозорци, вентилациските отвори, клапите и отворот на слемето се проодни и можат да се отвораат или затвораат без заглавување. Прашина, пајажини, сено и насобран материјал можат значително да го намалат протокот на воздух.

Кај механичката вентилација исчистете ги решетките и лопатките на вентилаторите и проверете дали моторите работат рамномерно. Прегледајте ги ремените, приклучоците и осигурувачите. Во валкани услови чистењето треба да биде почесто од еднаш годишно.

Ако здравјето на животните зависи од вентилаторите, системот мора да има резервно решение и аларм при дефект. Пред есента проверете го напојувањето, резервниот извор на струја и дали алармот навистина се активира при прекин или дефект.

• Отстранете прашина и пајажини од влезните и излезните отвори.
• Проверете дали клапите се движат и остануваат во посакуваната положба.
• Тестирајте ги вентилаторите поединечно.
• Проверете го резервното напојување и алармот.
• Запишете кој дел треба да се поправи и до кога.

Свеж воздух без директен промаен удар

Отворите не треба да бидат насочени директно кон лежиштата, телињата, јарињата, јагнињата, прасињата или местото каде што животните најмногу мируваат. Страничниот воздух треба да влезе повисоко, да се измеша со потоплиот воздух под таванот и постепено да се распредели низ објектот.

Вентилацијата не е исто што и директна промаја. Ако животните избегнуваат одреден дел, стојат со свртени грбови кон отворот, се собираат во еден агол или постојано бараат потопол простор, проверете дали воздушниот млаз паѓа директно врз нив.

Кај младите категории потребна е дополнителна претпазливост. Тие се почувствителни на студен и нерамномерен проток, па подобро е да се обезбеди постепена размена на воздух отколку нагло отворање на голем страничен отвор.

• Насочете го влезот на воздухот кон горниот дел од објектот.
• Не поставувајте отвор директно спроти лежиштата.
• Следете каде се собираат животните по промената на положбата на клапите.
• Избегнувајте нагло отворање при силен ветер.

Кондензацијата и мирисот на амонијак се сигнали за реакција

Капки вода на покривот, гредите или ѕидовите, замаглени прозорци и застојан воздух се рани знаци дека влагата не се исфрла доволно брзо. Ако при влегување веднаш се чувствува тежок мирис на амонијак, проверете ја постелката, одводнувањето, поилките и густината на животните.

Мирисот не треба да се прифаќа како нормален дел од шталата. Тој укажува дека во објектот се наталожиле услови што можат да ги иритираат очите и дишните патишта.

Кај животните следете кашлање, исцедок од носот, насолзени очи, забрзано или отежнато дишење. Овие знаци се причина за ветеринарна процена, а не за самостојно поставување дијагноза или започнување терапија.

• Проверете го покривот и ѕидовите по студена ноќ.
• Влезете во објектот и проценете дали воздухот е тежок или застоен.
• Побарајте ја причината за мирисот, наместо само да го прикривате.
• Одвојте ги сомнителните животни и побарајте совет од ветеринар.

Влажната постелка и протекувањата мора да се отстранат навреме

Мокрите делови од постелката се постојан извор на влага и амонијак. Отстранувајте ги најдоцна штом се забележат, особено околу поилките, хранилките и местата каде што животните најчесто лежат.

Проверете дали поилките затвораат правилно, дали цевките пропуштаат и дали водата се задржува на подот. Мало протекување што трае со денови може да навлажни голема површина и да го зголеми мирисот во целиот објект.

Во просторот за лежење треба да има чиста, сува и доволно дебела простирка. Тоа е истовремено хигиенска мерка и услов за благосостојба, особено кај телињата и другите млади животни.

• Отстранете ги мокрите грутки, а не само површинскиот слој.
• Проверете ги поилките по секое чистење.
• Одржувајте го подот и одводот без застој на вода.
• Додавајте сува постелка на местата за лежење.
• Не дозволувајте животните да лежат на влажен и ладен под.

Распоредете ги животните без натрупување

Поголемата густина значи повеќе влага, измет, топлина и издишан воздух во ист простор. Пред почестото затворање на добитокот, проценете дали сите животни се распоредени во делови со доволен волумен и функционални отвори.

Групите распоредете ги според вид, возраст и производна категорија. Младите, болните или сомнителните животни, ако условите го дозволуваат, треба да се одвојат од здравите. Мешањето животни со големи разлики во возраста и здравствениот статус го зголемува ризикот од ширење респираторни проблеми.

При внесување по подолг престој надвор не создавајте нагло зголемување на густината. Вентилацијата помага, но не ја заменува изолацијата на болните животни, хигиената, правилната исхрана и ветеринарниот надзор.

• Не собирајте повеќе животни во најтоплиот, но најслабо проветрен дел.
• Оставете доволно простор за лежење и движење.
• Одвојте ги младите категории кога има услови за тоа.
• Следете дали некоја група постојано се собира подалеку од отворите.

Што да се мери и што да се запишува секој ден

Едноставен дневник помага проблемот да се забележи пред да се појават поголеми здравствени последици. Направете кратка проверка еднаш наутро и еднаш попладне, по можност во истите делови од објектот.

Ако имате мерен уред, запишете ги температурата и релативната влажност. За живинарски објекти, официјалните правила наведуваат максимално 20 ppm амонијак и 3.000 ppm јаглероден диоксид, мерено на висина на главата на птиците, како и просечна релативна влажност до 70% во условите што ги опфаќаат тие правила. Овие параметри не треба автоматски да се применуваат како единствен норматив за говеда, овци, кози или свињи.

Покрај мерењето, запишете ја состојбата на постелката, кондензацијата, отворите и животните. Најкорисен е дневникот што содржи и преземена мерка, на пример: „исчистена влажна постелка“, „отворена горна клапа“ или „повикан ветеринар“.

• Температура и влажност, ако има мерен уред.
• Кондензација на покривот и ѕидовите.
• Мирис на амонијак или застојан воздух.
• Сува или влажна постелка и евентуално протекување.
• Состојба на отворите, клапите и вентилаторите.
• Број на животни со кашлање, исцедок или отежнато дишење.
• Преземена мерка и резултатот од неа.

Практичен план пред првите студени ноќи

Подготовката е полесна ако се направи по редослед. Прво исчистете ги отворите и вентилаторите, потоа проверете ги поилките и одводите, заменете ја влажната постелка и распоредете ги животните. Дури потоа регулирајте ги клапите според условите надвор.

По секоја промена набљудувајте дали воздухот се движи без силен млаз и дали кондензацијата се намалува. Ако затворањето на отворите веднаш донесе тежок мирис или влажни површини, објектот е премногу затворен.

Кај механичките системи проверете дали има резервен начин на проветрување при прекин на струја. Не оставајте животни во целосно зависен систем без функционален аларм и план за реакција.

• Исчистете ги сите влезни и излезни отвори.
• Проверете поилки, цевки, одводи и подови.
• Отстранете ја влажната постелка и нанесете сува.
• Распоредете ги групите без пренатрупување.
• Тестирајте ги вентилаторите, алармот и резервното напојување.
• Регулирајте ги отворите постепено и запишете ја реакцијата на животните.

Заклучок

Есенската вентилација во шталата се одржува со малку, но редовни зафати: проодни отвори, правилно насочен воздух, сува постелка, исправни поилки и разумна густина на животните.

Следете ги кондензацијата, мирисот на амонијак и промените кај животните во дневник. При кашлање, исцедок или отежнато дишење подобрете ги условите веднаш, одвојте ги сомнителните животни кога е потребно и побарајте ветеринарна процена.

Најчесто поставувани прашања