Западнонилска треска кај птиците: практични мерки за живинарите

Агенцијата за храна и ветеринарство на 31 август 2026 соопшти дека спроведува активен надзор за Западнонилска треска кај птиците на целата територија на Македонија. Во досегашниот надзор се добиени два позитивни лабораториски резултати кај угинати птици – еден во Скопје и еден во Ресен.

За живинарите, клучно е правилно да се разбере информацијата. Позитивниот резултат кај угината птица бара надзор, истрага и внимателно постапување. Тој сам по себе не потврдува дека вирусот се шири во комерцијална фарма, јато или цел производен регион.

Додека траат надзорот и евентуалните дополнителни проверки, најдобрата заштита останува практична: спречете контакт со диви птици, одржувајте ги објектите чисти, контролирајте го движењето на луѓето и опремата, одвојте ги новонабавените птици и навреме пријавете ја секоја невообичаена смртност.

Што точно соопшти АХВ

Според соопштението од 31 август 2026, АХВ спроведува активен надзор на целата територија на Македонија. Досега се добиени два позитивни лабораториски резултати кај угинати птици – во Скопје и во Ресен.

Информацијата е предупредување дека е потребно внимателно следење, а не доказ за потврдена епидемија во живинарските фарми. Статусот на конкретен објект се утврдува со официјална ветеринарна проценка и, кога е потребно, со лабораториско испитување.

Одгледувачите треба да ги следат најновите упатства и известувања од АХВ и надлежната ветеринарна служба. Не прогласувајте болест самостојно, не прикривајте угинати птици и не преземајте мерки што можат да го зголемат ширењето на инфекцијата.

• Надзорот се спроведува на целата територија на Македонија.
• Позитивните резултати се однесуваат на угинати птици во Скопје и во Ресен.
• Нема основа локален наод кај угината птица автоматски да се претставува како потврдена зараза во сите фарми.

Затворете ги патиштата до дивите птици

Дивите птици можат да стигнат до храната, водата и просторот околу живинарникот, особено ако објектот се наоѓа близу отворени водни површини, ниви или места каде што се собираат птици. Затоа храната и водата за домашната живина не смеат да им бидат достапни.

Храната чувајте ја во затворени садови или простории. Истурената храна исчистете ја веднаш, а поилките поставете ги така што дивите птици и другите животни тешко ќе можат да пијат од нив. Мрежи, покриви и затворени странични отвори го намалуваат директниот контакт, доколку не ја попречуваат вентилацијата.

Не внесувајте птици фатени во природа во јатото и не дозволувајте домашната живина слободно да се меша со диви птици. Одделете ги местата за живина од бари, канали и други точки каде што се собираат диви птици, колку што дозволуваат условите на имотот.

• Покријте ги храната и водата за живината.
• Отстранувајте истурена храна и отпад околу објектот.
• Проверувајте дали мрежите и оградите имаат отвори.
• Не дозволувајте мешање на домашни и диви птици.

Хигиена што треба да се спроведува секој ден

Биосигурноста не се одржува само со големо чистење по појава на проблем. Секој ден отстранувајте измет, пердуви, остатоци од храна и влажна постелнина. Влажните и нечисти места тешко се одржуваат и можат да привлечат инсекти и диви животни.

Пред дезинфекцијата, површините мора физички да се исчистат. Нечистотијата може да го намали дејството на средството за дезинфекција. Препаратите употребувајте ги само според упатството на производителот и не мешајте различни средства.

Посебни обувки и работна облека за живинарникот се практична мерка. Обувките исчистете ги пред влезот, а опремата што се внесува нека биде чиста и, каде што е соодветно, дезинфицирана. Посетите ограничете ги на луѓе кои навистина мораат да влезат.

• Поставете место за чистење на обувки пред влезот.
• Користете посебна облека за работа со живината.
• Чистете ги поилките и хранилките редовно.
• Одржувајте сува постелнина и добра вентилација.
• Водете белешка за чистењето и за влезот на посетители.

Карантин за нови птици и контрола на движењето

Новонабавените птици не мешајте ги веднаш со постојното јато. Држете ги во одделен простор и користете посебни хранилки, поилки, обувки и алати. Така полесно ќе се забележат знаците на заболување и ќе се спречи нивно брзо пренесување на целото јато.

За должината на карантинот и дополнителните проверки следете ги упатствата од ветеринарот и АХВ. Мерките може да зависат од потеклото на птиците и проценката на ризикот. Не купувајте птици од непознато потекло и чувајте ги документите за набавка и движење.

Внимателно постапувајте со возилата, гајбите и алатите што се користат за повеќе јата. Ако опремата мора да се употреби на различни места, исчистете ја и соодветно дезинфицирајте ја пред повторна употреба.

1. Нови птици држете во одделен простор.
2. Не споделувајте опрема меѓу карантинскиот и главниот дел од јатото.
3. Ограничете ги посетителите и запишувајте кој влегол во објектот.
4. Чувајте податоци за потеклото, набавката и движењето на птиците.

Како да препознаете невообичаена смртност

Една угината птица не треба да се занемари, но сама по себе не е доволна за да се утврди причината. Вниманието засилете го при необичен пораст на угинувањата, појава на слични знаци кај повеќе птици или нагло намалување на активноста, консумирањето храна и вода и производството на јајца.

Запишете кога е забележана промената, во кој дел од објектот, колку птици се погодени и дали потекнуваат од исто јато. Не фрлајте ги веднаш сите угинати птици и не земајте примероци самостојно без насока од ветеринарната служба.

Ветеринарот ќе процени дали се потребни примероци, изолација на дел од јатото или други мерки. Причината за смртноста може да биде различна, па секој наод треба да се испита во соодветен контекст.

• Следете ја смртноста по јато, објект и ден.
• Запишувајте промени во хранењето, напојувањето и производството.
• Фотографирајте ги условите само ако тоа може да се направи без допирање на птиците.
• Известете ветеринар при необична или нагло зголемена смртност.

Безбедно постапување со угината птица

Угинатата птица не допирајте ја со голи раце, не носете ја низ дворот и не оставајте ја на отворено. Оддалечете ги децата, домашните миленици и другите животни. Ако мора да ја преместите за да спречите пристап на животни, користете ракавици и соодветна заштитна облека.

Птицата ставете ја во цврста, затворена амбалажа или сад што не пропушта течност. Не отворајте ја и не пренесувајте ја непотребно. По постапувањето исчистете ги и дезинфицирајте ги алатите и површината, а рацете измијте ги темелно.

Не фрлајте угинати птици во река, канал, шума, контејнер за комунален отпад или на место достапно за диви животни. Конечното отстранување треба да се изврши според насоките од ветеринарот и надлежните служби, особено при сомнеж за заразна болест.

1. Не допирајте угината птица со голи раце.
2. Спречете пристап на деца, миленици и други животни.
3. Користете ракавици и заштитна облека при неопходно ракување.
4. Не транспортирајте ја птицата без упатство од надлежната служба.
5. Не ја оставајте и не ја фрлајте во природа.

Пријавувањето е обврска и заштита за фармата

При невообичаена смртност, нагло ширење знаци во јатото или сомнителни угинувања, веднаш контактирајте го матичниот ветеринар или надлежната ветеринарна служба. АХВ треба да добие точни податоци за локацијата, видот и бројот на птиците, времето на појавата и промените што ги забележал одгледувачот.

Додека ги чекате насоките, ограничете го движењето на птиците, луѓето, возилата и опремата меѓу објектите. Не продавајте, не подарувајте и не преместувајте птици од јато со сомнителна смртност без претходна консултација.

Навременото пријавување не значи дека фармата е прогласена за заразена. Така надлежните можат да ја утврдат причината, да го проценат ризикот и да определат мерки соодветни за конкретниот случај.

• Подгответе ја точната адреса и контакт-податоците на одгледувачот.
• Запишете вид, број и возраст на птиците.
• Наведете кога започнала смртноста и како се менувала.
• Известете дали птиците биле набавени неодамна или имале контакт со други птици.
• Следете ги добиените инструкции и не преземајте непроверени мерки.

Што да не прави одгледувачот

Стравот и гласините често водат до погрешни чекори. Не набавувајте лекови, дезинфекциски средства или други препарати по совет од неофицијални извори и не користете производи надвор од нивната намена и упатство.

Не мешајте птици од различни извори, не продавајте птици од сомнително јато и не прикривајте угинувања за да избегнете контрола. Угинатата птица не носете ја дома, на пазар или во друга фарма за да ја покажувате.

Позитивен наод кај диви или угинати птици не е причина за масовно уништување на домашната живина без официјална наредба. За мерките што се однесуваат на јатото одлучуваат надлежните ветеринарни служби врз основа на проценка и докази.

• Не ширете непроверени информации за „заразени фарми“.
• Не преместувајте птици без ветеринарна насока.
• Не користете непроверени препарати или домашни третмани.
• Не уништувајте јато без официјална одлука и упатство.

Кратка дневна проверка за живинарникот

Одгледувачот може да воведе едноставна дневна рутина без посебна опрема. На почетокот и на крајот од работниот ден проверете ја состојбата на птиците, водата, храната, постелнината, оградата и трагите од диви птици или други животни.

Записите се корисни и кај малите јата. Тие му помагаат на ветеринарот да ја разбере промената, а на одгледувачот му овозможуваат навреме да забележи отстапување што лесно би можело да се пропушти.

1. Проверете дали има угинати или видно болни птици.
2. Измерете ја потрошувачката на храна и вода во однос на вообичаената состојба.
3. Погледнете дали има траги од диви птици околу хранилките и поилките.
4. Проверете ја оградата, мрежите и влезовите.
5. Исчистете ја работната зона и запишете ја забележаната промена.

Каде да се следат следните упатства

Состојбата може да се менува со новите резултати од надзорот. Затоа редовно проверувајте ги известувањата на АХВ и одржувајте контакт со својот ветеринар, наместо да се потпирате на стари објави или неофицијални толкувања.

Ако во близина на фармата има угинати диви птици, не ги собирајте и не ги внесувајте во живинарникот. Забележете ја локацијата од безбедно растојание и известете ја надлежната служба, за да постапи според важечките процедури.

• Следете ги најновите официјални известувања.
• Чувајте го контактот со матичниот ветеринар.
• Пријавете сомнителни угинувања и надвор од фармата.
• Не менувајте ја биосигурноста само врз основа на непроверени гласини.

Заклучок

Двата позитивни лабораториски резултати кај угинати птици во Скопје и во Ресен се причина за будност и засилен надзор, но не се исто што и потврдена епидемија во комерцијалните живинарски фарми. Одгледувачите треба да го ограничат контактот со диви птици, да одржуваат добра хигиена, да ги одвојуваат новите птици и внимателно да ја следат смртноста.

При невообичаено угинување, најбезбедно е веднаш да се поднесе пријава и да се почека стручна насока. Не допирајте и не отстранувајте угинати птици на несоодветен начин и не носете заклучоци за состојбата на фармата без официјална потврда.

Најчесто поставувани прашања