Една целосна обиколка пред првите пообилни дождови може да спречи водата да остане во насадот, да го поткопа пристапниот пат или да го затне пропустот. Проверете ги каналите, влезот и излезот на секоја цевка, ниските точки и местата каде што водата веќе оставила трага.
Есенскиот дожд најбрзо го открива она што во сушниот период останало незабележано: затнат пропуст, затрупан канал, спуштен насип или ниска точка во која водата се собира. Проблемот често не започнува со голема поплава, туку со мал нанос од земја, гранки и растителни остатоци што постепено го намалуваат протокот.
Пред да почнат почестите врнежи, одвојте време за целосна теренска проверка на главниот и страничните канали, пропустите под пристапните патишта и пониските делови од парцелата. Чистењето треба да биде насочено кон враќање на проодноста, а не кон непромислено продлабочување или пренасочување на водата.
Најкорисен запис е едноставна карта на нивата со означени критични точки, насоката на течење и фотографии направени пред и по интервенцијата. Така по следниот силен дожд полесно ќе утврдите дали проблемот е решен или само привремено прикриен.
Почнете со целосна обиколка, а не само со највидливиот канал
Обиколката направете ја по целата граница на парцелата и низ внатрешноста, особено ако нивата има наклон или повеќе од еден одводен правец. Проверете го главниот одводен канал, страничните канали, премините под патиштата и местата каде што теренот природно се спушта.
Не се потпирајте само на изгледот на каналот од далечина. Обраснатост, нанос од ситна земја и наталожени растителни остатоци можат значително да ја намалат пропусната способност иако каналот сè уште изгледа отворен.
Додека се движите низ нивата, забележете каде патот се спушта кон парцелата, каде водата може да се прелее и каде има траги од претходна ерозија.
- Главен одводен канал
- Странични канали и ровови
- Пропусти под пристапните патишта
- Ниски точки и природни депресии
- Насипи, косини и места со траги од ерозија
На секој пропуст исчистете ги и влезот и излезот
Пропустот може да изгледа прооден од страната на која влегува водата, а да биде засипан или затнат на излезот. Затоа секоја цевка проверете ја од двете страни. Отстранете земја, песок, гранки, лисја, растителни остатоци и отпад што го стеснува отворот.
Проверете дали водата има јасен пристап до цевката и дали излезот е слободен кон каналот или теренот. Исчистениот материјал не оставајте го веднаш покрај отворот. При следниот дожд може повторно да се врати во пропустот.
Поставете ги наносите и гранките на стабилно место, подалеку од можниот тек на водата. Ако материјалот содржи отпад, соберете го одделно наместо да го туркате во соседниот канал.
- Отворен влез без наноси и гранки
- Отворен излез без засипување
- Нема отпад во близина на текот
- Исчистениот материјал е поставен надвор од можната водна линија
Проверете ја цевката и оштетувањата околу насипот
Кај помалите пропусти, со долга рачка или соодветна алатка може внимателно да се провери дали има пречка во внатрешноста. Не влегувајте во цевката, ниту обидувајте се да отстранувате заглавен материјал на начин што може да ве повреди.
Побарајте оштетен бетон, расклатени камења, испукани споеви, вдлабнатини покрај отворот и напукната земја на насипот. Разнесена земја, бразди или насобран чакал на излезот се знаци дека водата го нагризува теренот.
Самото покривање на вдлабнатината со нов слој земја може само привремено да го сокрие проблемот. Треба да се провери од каде доаѓа водата и дали пропустот има доволен капацитет за текот што го прима.
- Цевката е проодна без сериозно внатрешно затнување
- Нема деформации или одвоени споеви
- Насипот нема пукнатини и вдлабнатини
- Нема поткопување на влезот или излезот
- Нема нови ерозивни бразди по дожд
Означете ги ниските точки и измерете колку се задржува водата
По дожд, фотографирајте ги баричките и запишете го датумот, приближната површина и времето потребно водата да се повлече. Задржување подолго од приближно 12 часа е предупредувачки знак дека има проблем со нивелацијата, одводниот правец или пропустливоста на почвата.
Една локална баричка може да укажува на ниска точка, набивање на почвата или нарушена структура. Ако водата се појавува долж цел ред, граница или канал, проверете дали одводниот правец е затнат, прекинат или пренасочен.
Ознаката на картата нека биде доволно прецизна за повторно да ја најдете точката. Корисни се број на точката, кратка белешка и фотографија од иста позиција пред и по чистењето.
- Запишете каде се собира водата
- Фотографирајте од иста позиција
- Забележете колку долго останува водата
- Разликувајте локална депресија од проблем долж цел одводен правец
- Означете ја точката на скица или во телефон
Чистењето не смее да создаде нов брз тек
Отворен канал не значи автоматски и безбеден канал. На стрмни делови, кај излезот од пропустот и на местата со лесна почва, премногу брзиот тек може да создаде бразди, да разнесе земја и да го оштети насадот.
Проверете дали по чистењето водата се насочува кон постојниот одвод, а не кон соседна парцела, пристапен пат или кореновиот појас на насадот. Ако забележите разнесена земја или чакал, тоа е знак дека треба да се процени начинот на испуштање, а не само да се отстрани наносот.
Не продлабочувајте, проширувајте, затрупувајте или пренасочувајте канал по навика. Таквата интервенција може да го смени текот на водата, да предизвика ерозија и да ја оптовари постојната одводна мрежа.
- Проверете ја насоката на течење по чистењето
- Следете дали излезот создава ерозивни бразди
- Не насочувајте вода кон соседна парцела или пат
- Не го зголемувајте наклонот без техничка проценка
Проверете ги сопственоста и надлежностите пред поголема работа
Пред да поставите нова цевка, да го смените профилот на каналот или да интервенирате на насип и пат, утврдете чиј е објектот. Каналот или пропустот може да биде дел од хидромелиоративен систем, локален пат или приватен земјоделски премин.
Ако е дел од систем за наводнување или одводнување, обратете се кај Управата за водостопанство или кај операторот на системот. За пропуст под јавен или локален пат, прво известете го надлежниот управувач, односно општината или субјектот што го одржува патот.
Кај приватен или земјоделски пат исто така проверете ги сопственичките односи и евентуалните ограничувања. Не менувајте ја висината на патот, не стеснувајте го коловозот и не поставувајте нова цевка без договор со надлежните.
- Утврдете кој го одржува каналот или пропустот
- Проверете дали објектот е дел од хидромелиоративен систем
- За јавен или локален пат известете го управувачот
- Проверете ги сопственичките односи кај приватен пат
- За поголема промена побарајте стручна проценка и потребна согласност
Заштитете ги насадот, почвата и пристапниот пат
Долготрајно водозаситената почва има помалку воздух во зоната на коренот. Кај растенијата тоа може да се покаже со бледило, пожолтување и слаб раст, особено ако водата се задржува во кореновиот слој.
Преминувањето со трактор или друга механизација по премногу влажна почва може дополнително да ја набие. Со тоа се намалува пропустливоста и се создава услов водата уште подолго да останува во нивата.
Посебно контролирајте ги местата каде пристапниот пат се спушта кон парцелата. Мал нанос пред пропустот може да го пренасочи дождот кон коловозот, а поткопан насип може да го прекине пристапот токму кога е потребно да се внесе или изнесе механизација.
- Избегнувајте непотребно поминување со механизација по заситена почва
- Следете бледило, пожолтување и слаб раст во ниските делови
- Проверете ги рабовите на патот и насипот
- Отстранете го наносот пред пропустот пред да се стврдне
Направете карта со критичните точки и фотографии пред и по интервенцијата
Едноставната карта може да биде скица на хартија, фотографија од катастарска карта или белешка во телефон. На неа означете го бројот на секој пропуст, неговиот влез и излез, ниските точки, оштетениот дел од каналот или патот и насоката на течење.
За секоја точка запишете датум на проверка, што е исчистено и што останало за стручна интервенција. Фотографијата направена пред и по чистењето треба да биде од иста висина и приближно од иста позиција.
Овој запис помага да се следи дали повторно се појавуваат наноси, дали водата се задржува исто долго и дали проблемот се повторува по секој посилен дожд.
- Број на пропуст
- Влез и излез на пропустот
- Ниска точка или баричка
- Оштетување на канал, насип или пат
- Насока на течење
- Датум и фотографии пред и по работата
Кратка теренска листа за проверка
Листата може да ја испечатите или да ја внесете во телефонот пред излегување на нива. Откако ќе завршите, означете што е исчистено, а кај секоја проблематична точка запишете дали е потребна дополнителна проценка.
По секој силен дожд повторно проверете ги пропустите со мал отвор, местата со претходни наноси, деловите покрај насипи и точките каде пристапниот пат се спушта кон нивата.
- Влезот на пропустот е чист
- Излезот на пропустот е чист
- Цевката е проодна
- Нема поткопување или пукнатини
- Каналот нема наноси и гранки
- Ниските точки се означени
- Исчистениот материјал е оддалечен од текот
- Направени се фотографии
- Проверени се сопственоста и надлежностите за поголема интервенција
- По силен дожд е направена повторна контрола
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Есента на село значи кал, влага и работа во услови во кои обичната обувка нема што да бара. Еве што е навистина важно кај високите работнички чизми — и зошто цената е последното на
Прочитај →
Заклучок
Добрата подготовка за есенските дождови започнува со прооден канал, чист пропуст и јасна слика за ниските точки на нивата. Со проверка од двете страни на секоја цевка, отстранување на наносите подалеку од текот и навремено бележење на оштетувањата се намалува ризикот од задржување вода, оштетување на насадите и прекин на пристапниот пат.
Ако проблемот бара промена на каналот, патот или пропустот, прво утврдете ги сопственикот, надлежниот управувач и водостопанските услови. Чистењето е теренска задача; менувањето на режимот на водата е интервенција што треба да се планира и усогласи.
Најчесто поставувани прашања
