Пазар · Статистика Q2 2026

Откупот од малите земјоделци падна за 15%, а продажбата од фармите скокна — што се случува?

Откупот на земјоделски производи во второто тримесечје од 2026 година достигна 3,7 милијарди денари — раст од скромни 1,5% во однос на истиот период лани. Но зад таа мирна вкупна бројка се крие важен пресврт: откупот од индивидуалните производители нагло падна, додека продажбата од сопствено производство на фирмите и задругите силно порасна.

Ова се најновите податоци на Државниот завод за статистика (ДЗС). За малиот, индивидуален земјоделец овие бројки не се апстракција — тие покажуваат колку лесно (или тешко) својот род го претворил во пари. Затоа во продолжение ги разложуваме трите клучни табели и објаснуваме што значат за оние што произведуваат на своја нива.

Скриената приказна зад откупот на земјоделски производи

Ако се гледа само вкупната цифра, сè изгледа стабилно — плус 1,5%. Но кога ќе се раздели, се гледа дека двете компоненти одат во сосема спротивни насоки:

Табела 1. Вкупен откуп и продажба (во илјади денари)

Ставка	Q2 2025	Q2 2026	Промена
Вкупен откуп и продажба	3.661.244	3.716.900	+1,5%
Откуп од индивидуални производители	1.685.739	1.431.051	−15,1%
Продажба од сопствено производство	1.975.505	2.285.849	+15,7%

Извор: Државен завод за статистика (ДЗС). Период: април–јуни.

Со едноставни зборови: откупувачите купиле за 15,1% помалку од малите, индивидуални производители, а во исто време големите деловни субјекти и задруги продале за 15,7% повеќе од сопственото производство. Вкупната сума благо порасна само затоа што вториот дел го покри падот на првиот.

Зошто ова е важно за вас? Ако сте индивидуален производител, ваквиот тренд е сигнал што вреди да се следи. Пад во откупот од индивидуалци може да значи дека дел од пазарот се префрла кон поголеми, организирани производители. Одговорот на тоа е здружување (задруги, групи производители), договорено производство и посигурни откупни канали — за да не зависите од секојдневната милост на пазарот.

Кои сектори растат, а кои паѓаат?

Поделбата по групи производи ја покажува вистинската динамика на пазарот. Најголеми добитници се алкохолните пијалоци (+13%) и рибата (+10,1%), додека овоштарството и лозарството паднаа за 8,6%, а сточарството за 3,1%. Полјоделството остана практично непроменето.

Табела 2. Откуп и продажба по групи производи (во илјади денари)

Група	Q2 2025	Q2 2026	Промена
Вкупно	3.661.244	3.716.900	+1,5%
Алкохолни пијалоци	935.563	1.057.541	+13,0%
Риба	7.611	8.382	+10,1%
Полјоделство	925.674	924.754	−0,1%
Сточарство	1.654.952	1.603.272	−3,1%
Овоштарство и лозарство	98.846	90.378	−8,6%

Извор: Државен завод за статистика (ДЗС). Период: април–јуни.

Интересен е контрастот кај виното: додека откупот на суровина од овоштарство и лозарство падна, продажбата на алкохолни пијалоци порасна за 13%. Тоа сугерира дека тежиштето на вредноста сè повеќе се движи кон преработениот, финален производ — виното носи повеќе пари од самото грозје. За лозарите тоа е потсетник колку е важно да се биде дел од ланецот што ја задржува додадената вредност дома.

Што се откупуваше најмногу по количество?

Табелата по количество открива каде има движење на теренот. Расте откупот на домати (+18,3%), а количините откупени јаболка повеќе од се удвоија. Од друга страна, драстичен пад има кај пченката, овците, говедата и печурките.

Табела 3. Откуп и продажба на одделни производи (по количество)

Производ	Q2 2025	Q2 2026	Промена
Домат (тони)	7.142	8.451	+18,3%
Јаболка (тони)	191	446	+133,5%
Риба (kg)	25.614	26.991	+5,4%
Свињи (тони)	2.690	2.711	+0,8%
Млеко (хл)	287.868	261.533	−9,1%
Пченица (тони)	1.297	1.137	−12,3%
Говеда (тони)	179	98	−45,3%
Печурки (kg)	59.872	31.695	−47,1%
Овци (тони)	494	254	−48,6%
Пченка (тони)	160	78	−51,3%
Грозје (тони)	1	–	н/д

Извор: Државен завод за статистика (ДЗС). Период: април–јуни. Прикажани се откупот и продажбата преку деловни субјекти, не вкупното производство.

Важно за толкување: овие количини се однесуваат само на откупот и продажбата преку деловни субјекти во едно тримесечје — тие не се вкупното производство на некоја култура. На пример, малку откупени јаболка или грозје во април–јуни е нормално, бидејќи главната берба доаѓа подоцна во годината.

Што значи ова за индивидуалните земјоделци?

Најважната порака од овие податоци е структурна. Кога откупот на земјоделски производи од индивидуалците паѓа, а продажбата од организираните производители расте, малиот земјоделец се наоѓа под поголем притисок да најде сигурен пласман. Тоа не мора да биде лоша вест — но бара поинаков пристап од „произведи, па види кому ќе продадеш”.

Здружување: преку задруга или група производители, малите добиваат преговарачка сила и постабилен откуп.
Договорено производство: договор со откупувач пред сезоната ја намалува неизвесноста околу цената.
Додадена вредност: примерот со виното покажува дека преработката (сок, ајвар, зимница, сушени производи) носи повеќе од суровината.
Следење на пазарот: кварталните податоци на ДЗС и цените на СТИПС помагаат да се планира кога и кому да се продава.

Најчесто поставувани прашања

Колку изнесува вкупниот откуп во второто тримесечје 2026? +

Вкупниот откуп и продажба на земјоделски производи изнесува 3,7 милијарди денари (3.716.900 илјади денари), што е раст од 1,5% во однос на истиот период лани.

Зошто откупот од индивидуалците падна, а вкупната бројка порасна? +

Откупот од индивидуалните производители падна за 15,1%, но продажбата од сопствено производство на деловните субјекти порасна за 15,7%. Вториот раст го покри првиот пад, па вкупната сума благо порасна.

Кој сектор оствари најголем раст? +

По вредност, најголем раст имаат алкохолните пијалоци (+13%) и рибата (+10,1%). Пад е забележан кај овоштарството и лозарството (−8,6%) и сточарството (−3,1%).

Дали малку откупено грозје значи слаб род? +

Не. Овие податоци се за второто тримесечје (април–јуни), а бербата на грозјето доаѓа подоцна во годината. Затоа количините се мали или ги нема во овој период — тоа е нормално и не кажува ништо за родот.

Што може да направи малиот земјоделец во ваков пазар? +

Најсилни алатки се здружувањето (задруги), договореното производство пред сезоната и преработката што носи додадена вредност. Тие даваат посигурен пласман и подобра преговарачка позиција.

Од каде се овие бројки? +

Од Државниот завод за статистика (ДЗС), од истражувањето за откуп и продажба на земјоделски производи. Податоците се однесуваат на откупот и продажбата преку деловни субјекти и задруги.

Напомена: Прикажаните податоци се од Државниот завод за статистика и се од информативен карактер. Тие се однесуваат на откупот и продажбата преку деловни субјекти во едно тримесечје, не на вкупното производство. За финансиски одлуки и официјални податоци, информациите треба да се проверат со надлежните институции (ДЗС).