Безбедната вода во шталата не смее да стане недостапна поради мраз, слаб проток или нечисти поилки. Секојдневното чистење, проверката на цевките и правилната заштита од замрзнување помагаат да се зачуваат внесот на храна, млеконосноста и здравјето на добитокот.
Студеното време често го насочува вниманието кон греењето, постелката и храната, но водата останува една од првите точки што треба да се проверат во шталата. Говедата, овците и козите мора да имаат постојан пристап до свежа вода и во зима. Снегот, влажната храна или замрзнатата површина не се замена за функционална поилка.
Недостапната или загадена вода може да го намали внесот на храна, да предизвика пад на продуктивноста и да влијае врз млеконосноста. Проблемот не мора секогаш да се забележи веднаш: слаб проток, лигав слој на ѕидовите или доминантно животно што го блокира пристапот постепено го ограничуваат пиењето.
Добрата зимска рутина се темели на три работи: поилките да бидат чисти, водата да тече соодветно и системот да биде заштитен од мраз. При сомнителен квалитет на водата, особено од бунар, извор или површински извор, потребно е лабораториско испитување пред да се бара решение со препарати.
Водата не смее да биде заменета со снег или влажна храна
Животните во студениот период и понатаму губат вода преку дишење, урина, измет и производство на млеко. Кај молзните крави потребите се особено изразени по молзење и по хранење, па краткотрајната блокада на поилката може да се одрази врз внесот на сува материја и производството.
Снегот не обезбедува сигурен и доволен внес на вода. Животното би морало да потроши дополнителна енергија за негово топење, а снегот може да биде загаден со нечистотии. Влажната храна исто така не ја отстранува потребата од чиста вода за пиење.
Во групното сместување проверете дали секоја категорија животни може да стигне до поилката без туркање и долго чекање. Помалите, помладите или послабите грла се првите што можат да останат без доволен пристап.
- Обезбедете свежа вода во текот на целиот ден.
- Не сметајте на снег или силажа како замена за поилка.
- Следете ги и послабите животни, а не само доминантните грла.
Секојдневно чистење: повеќе од само долевање вода
Остатоците од сено, силажа, концентрирана храна, постелка и измет треба да се отстрануваат секој ден. Кога во поилката има видлива нечистотија, најдобро е да се испразни, механички да се исчисти и да се исплакне пред повторно полнење.
Посебно внимание бараат рабовите, аглите, чашките, пловците и деловите околу доводната цевка. Таму органскиот материјал се задржува и тешко се забележува, а може повторно да ја загадува водата веднаш по чистењето.
Поставеноста на поилката има големо влијание врз хигиената. Таа треба да биде подалеку од местото каде што паѓа храна, со добра дренажа околу неа и со пристап што не создава кал. Истекувањето околу поилката го зголемува ризикот од лизгање и создавање мраз.
- Испразнете ја поилката пред темелно чистење.
- Отстранете ги наслагите со четка, а потоа исплакнете со чиста вода.
- Исчистете ги и пловецот, вентилот, рабовите и доводната цевка.
- Поправете капење и истекување уште пред да настапат мразови.
Биофилм и дезинфекција: прво механичко чистење
Биофилмот е лигав слој што може да се појави на ѕидовите, рабовите и во цевките на поилката. Во него може да се задржат различни микроорганизми и органски остатоци, па долевањето чиста вода само го разредува проблемот без да го отстрани.
Постапката треба да започне со празнење на поилката и триење со соодветна четка. По отстранувањето на наслагите следуваат плакнење и визуелна проверка на скриените делови. Дезинфекција се применува само со средство наменето за таква употреба, со правилна концентрација и со почитување на упатството.
По секое користење средство за чистење или дезинфекција, поилката и цевките мора темелно да се исплакнат. Пред животните повторно да пијат, не смее да има остатоци, мирис или вкус што може да го намали внесот на вода.
- Празнење на поилката.
- Механичко триење на биофилмот и наслагите.
- Плакнење на садот, пловецот и достапните цевки.
- Дезинфекција само со соодветно средство и според упатството.
- Темелно плакнење пред повторна употреба.
Проверка на протокот и доволниот број поилки
Поилката може да изгледа полна, а сепак да не обезбедува доволно вода. Затнат вентил, неисправен пловец, стеснета цевка или слаб притисок го забавуваат полнењето. Затоа проверете колку брзо се надополнува садот откако ќе се испразни дел од него.
Кај молзните крави најголема побарувачка има по молзење и по хранење. Во група треба да има доволно простор најмалку околу 10 проценти од животните да пијат истовремено, а кај говедата практична насока е да се обезбедат околу пет сантиметри должина на корито по крава.
Единствената поилка не треба да биде поставена на место што може да го контролира доминантно животно. Ако групата е голема или има различни категории животни, дополнителна поилка често е подобро решение од зголемување на притисокот во една линија.
- Проверете го протокот по хранење и по молзење.
- Проверете дали пловецот го отвора и затвора доводот.
- Отстранете ги затнувањата и наслагите во вентилите.
- Обезбедете повеќе точки за пиење кај поголеми групи.
Подготовка на системот пред првите мразови
Пред заладувањето прегледајте ги цевките, споевите, вентилите, пловците и вертикалните доводи. Најмала пукнатина или капење може да создаде ледена преграда, а поправката во текот на замрзнувањето е потешка и побавна.
Цевките на незаштитени места треба да се изолираат, особено деловите што минуваат покрај надворешни ѕидови, врати или отвори изложени на ветер. Поилките може да се заштитат од директен студ со соодветна конструкција, но без да се попречи пристапот на животните и без да се создаде опасност од повреда.
Проверете дали има доволно дренажа околу поилката. Водата што се разлева и замрзнува создава лизгава површина, го загадува просторот со кал и може да го оштети подот.
- Изолирајте ги изложените цевки и споеви.
- Проверете ги вертикалните доводи и деловите во близина на надворешни отвори.
- Отстранете ги капењето и истекувањето.
- Исчистете го и обезбедете го просторот околу поилката.
Технички решенија против замрзнување
За зимска заштита може да се користат добро изолирани поилки, покриени системи, енергетски независни решенија, грејачи наменети за добиток или соодветно заштитени грејни кабли. Изборот зависи од типот на шталата, достапноста на електрична енергија, должината на цевководот и локалните температури.
Електричната опрема мора да биде правилно заземјена и заштитена од влага, глодари, гризење и механички оштетувања. Каблите не треба да бидат достапни до животните, а инсталацијата треба да ја провери квалификувано лице.
Не користете антифриз, сол, белило или други супстанции во водата без јасна ветеринарна и техничка препорака. Таквите средства може да бидат токсични, да го променат вкусот на водата, да го намалат пиењето или да ги оштетат пловците, заптивките и цевките.
- Изолирана поилка и изолиран довод.
- Грејач наменет за системи за напојување на добиток.
- Соодветно поставени и заштитени грејни кабли.
- Редовна проверка на заземјувањето и заштитата од влага.
Квалитет на бунарската и површинската вода
Бунарската, изворската и површинската вода не треба автоматски да се сметаат за безбедни. Загадување од ѓубриво, отпадни води, земјоделски хемикалии или оштетена цистерна може да се појави без водата веднаш да промени боја.
При сомнителен мирис, вкус, талог, промена на бојата или здравствени проблеми кај животните, земете примерок и испратете го во акредитирана лабораторија. Испитувањето треба да опфати микробиолошки и хемиски показатели, а резултатите да ги протолкува ветеринар или стручно лице.
Во зависност од ризикот, проверката може да опфати микробиолошки показатели, нитрати и нитрити, сулфати, вкупно растворени материи и потенцијално токсични метали. Посебно внимание е потребно кај бремени и молзни животни, како и кај млади грла.
- Не проценувајте го квалитетот само според изгледот на водата.
- При сомнеж направете лабораториско микробиолошко и хемиско испитување.
- Испитајте ги и цистерните, бунарот и доводните цевки.
- Побарајте стручно толкување на резултатите.
Следете ги животните и водете кратка евиденција
Опремата може да изгледа исправна, но однесувањето на животните често го покажува проблемот порано. Помалку празнење на коритото, подолги периоди без пиење, пад на внесот на храна, пролив, губење кондиција или нагло намалување на млекото бараат проверка на водата и ветеринарна проценка.
Ако поилката е замрзната, нечиста или има сомнителен мирис, веднаш обезбедете привремен безбеден извор. Не чекајте проблемот сам да се реши, особено кај молзни крави, млади животни и грла со нарушена кондиција.
Кратка евиденција помага да се открие повторлив дефект. Запишете кога е исчистена поилката, дали е поправен пловецот, кога е забележан мраз или истекување и дали има промена во внесот на вода, храна или млеко.
- Нечиста поилка или лигав слој.
- Мраз на површината или прекинат проток.
- Помалку празнење на коритото.
- Пролив, губење кондиција или пад на внесот на храна.
- Нагло намалување на млекото.
Едноставна зимска рутина за шталата
Рутината треба да биде кратка, но доследна. Наутро проверете дали сите поилки се проодни и без мраз, отстранете ја нечистотијата и погледнете дали пловците правилно го регулираат полнењето.
По хранењето проверете го протокот и набљудувајте дали сите групи можат да пристапат до водата. Навечер повторно прегледајте ги цевките, споевите, пловците и местата каде што може да се појави истекување и мраз.
При секоја промена во однесувањето, внесот на храна, проливот или производството на млеко, споредете ја состојбата со претходните денови. Ако не можете веднаш да го отстраните дефектот, поставете алтернативен безбеден извор и повикајте сервисер или ветеринар според природата на проблемот.
- Наутро: проодност, мраз, нечистотија и работа на пловецот.
- По хранење: проток и пристап на сите групи.
- Навечер: цевки, споеви, истекувања и повторно замрзнување.
- По потреба: евиденција и обезбедување алтернативен извор.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Есенската вентилација во шталата ја намалува влагата, амонијакот и респираторните ризици. Практични чекори за отвори, постелка и распоред на добитокот.
Прочитај →
Заклучок
Безбедната вода во зима се обезбедува со редовна проверка, а не со повремено одмрзнување на поилката. Чист сад, отстранет биофилм, доволен проток и слободен пристап за сите животни се основата на добрата рутина.
Пред мразовите прегледајте го целиот систем и изолирајте ги изложените делови. При сомнителен квалитет направете лабораториска анализа, а при знаци на заболување или пад на продуктивноста вклучете ветеринар.
Најчесто поставувани прашања
