Цени и пласман

Почна жетвата на оризот: по која цена ќе се откупува арпата годинава и колку ќе заработат производителите?

Комбајните влегоа во оризиштата во Кочанско, Виничко, Пробиштипско и Карбинско, но едно прашање останува без одговор: колкава ќе биде откупната цена на оризовата арпа годинава? Официјално објавена цена сè уште нема. Производителите велат дека на терен се нудат 16 до 20 денари за килограм — значително помалку од она што им чини да произведат еден килограм.

Ги собравме достапните бројки и пресметавме колку всушност останува на декар, што бараат оризарите и што ветува Министерството за земјоделство.

НАЈВАЖНОТО

Под ориз годинава се околу 4.000 хектари. Официјална откупна цена за новиот род сè уште не е објавена.
На терен се спомнуваат 16 до 20 денари за килограм арпа, а производителите проценуваат трошоци од 25 до 35 денари за килограм.
Министерот за земјоделство Борче Серафимовски најави дополнителна помош за минатогодишниот род и обврска откупувачите да ги објават цените во наредната недела.

Каде е жетвата и какви се приносите годинава

Жетвата започна во втората половина на септември. Сезоната беше тешка уште од пролетта: производителите се жалеа на поскапени горива и ѓубрива, а дел од нив и на доцното пуштање вода во каналите, што ја одложи сеидбата.

Последицата се гледа сега. Според производителот Тони Максимов, околу 40% од површините се заплевелени, најмногу со кокошино просо — плевел што значително го намалува приносот. Тој како причини ги наведува доцната сеидба, доцната вода, доцниот третман и неефикасните препарати.

Во нормални години Македонија произведува меѓу 20.000 и 25.000 тони оризова арпа. На околу 4.000 хектари тоа значи просечен принос од 500 до 625 килограми по декар. Годинава, поради плевелите, на многу парцели се очекува помалку.

Колкава е откупната цена на оризовата арпа годинава?

Краткиот одговор: официјална цена сè уште нема. Бројките што кружат меѓу производителите се:

16 денари за килограм — цена што производителите од Горни Подлог ја наведуваат како актуелна на почетокот на октомври;
18 до 20 денари за килограм — опсег што се спомнуваше кон крајот на септември и во текот на летото;
околу 20 денари — откупната цена за минатогодишниот род.

За споредба, белиот ориз на пазарите се продава од 100 до 150 денари за килограм. Разликата меѓу нивата и полицата ја опфаќа преработката — лупење, полирање, загуби при преработка и пакување — но производителите сметаат дека нивниот дел од таа верига е премал.

Обврска за откупувачите: Министерот Серафимовски на 35-тите „Денови на кочанскиот ориз“ во Горни Подлог посочи дека откупувачите имаат законска обврска јавно да ги објават цените во откупните места, и тоа да го направат во наредната недела. Исто така, тие мора да го почитуваат квалитетот и да плаќаат според методологијата за формирање цена.

Колку чини да се произведе килограм ориз?

Тука проценките се разликуваат, но сите се над сегашната откупна цена:

Левица наведува производна цена од околу 25 денари за килограм.
Производителите од Кочанско проценуваат 30 до 35 денари за килограм, сметајќи ги горивото, семето, ѓубривата, заштитата, водата, механизацијата и трудот.
Производителите бараат откупна цена од околу 40 денари за да ги покријат трошоците и да имаат пари за следната сеидба.

Општиот тренд во земјоделството го потврдува притисокот: статистиката за август покажува дека трошоците за земјоделско производство пораснале за 6,8% на годишно ниво, додека цените на земјоделските производи паднале за 2,2%. Енергијата и горивата поскапеле за 15,8%, а трошоците за механизација за 13,4%.

Пресметка: колку останува на декар?

Направивме едноставна пресметка за декар со принос од 600 килограми арпа — нормален принос за добро одржувана парцела. Трошоците ги пресметавме според двете проценки погоре.

Откупна цена	Приход по декар (600 кг)	Резултат при трошок 25 ден/кг	Резултат при трошок 30 ден/кг
16 денари	9.600 ден.	−5.400 ден.	−8.400 ден.
18 денари	10.800 ден.	−4.200 ден.	−7.200 ден.
20 денари	12.000 ден.	−3.000 ден.	−6.000 ден.
25 денари	15.000 ден.	0 ден.	−3.000 ден.

Пресметката е без субвенции. Трошокот по килограм е проценка на производителите и политичките партии, а не официјален податок.

Со други зборови, по сегашните цени производителот губи од 3.000 до над 8.000 денари на секој декар. На хектар тоа се загуби од 30.000 до 84.000 денари. Субвенциите ја намалуваат загубата, но производителите велат дека и тие доцнат.

Важно: Ако приносот е понизок поради плевели — на пример 400 наместо 600 килограми по декар — приходот паѓа за третина, а трошоците остануваат речиси исти. Затоа годинава на заплевелените парцели загубата ќе биде уште поголема.

Што бараат оризопроизводителите

Исплата на ветената поддршка за жетвата 2025 во најкус можен рок.
Нова, реална производна цена што ги одразува вистинските трошоци.
Посебни правила за откуп и продажба на бел ориз.
Можност регистрираните земјоделци сами да увезуваат средства за заштита на растенијата.

Што ветува државата, а што предлага опозицијата

Министерот Серафимовски изјави дека Министерството е сериозно посветено на проблемите со пласманот, производството и цената на оризот. Тој најави дополнителна финансиска помош за минатогодишниот род, а нова поддршка ќе се одреди по анализа на крајот од сезоната. Конкретни износи не се соопштени.

Од опозицијата, СДСМ поднесе предлог-закон со кој се бара дополнителни 10 денари за килограм произведен и откупен ориз, со средства од ребалансот на буџетот. Дали предлогот ќе помине, ќе зависи од Собранието.

Совет за производителите: Пред да продадете, побарајте писмена потврда за цената и за условите за квалитет — влага, кршени зрна, примеси. Чувајте ги приемниците и фактурите, бидејќи евентуалната дополнителна поддршка по килограм ќе се пресметува врз основа на документиран откуп.

Најчесто поставувани прашања

Која е официјалната откупна цена на оризовата арпа за 2026?+−

Официјална цена до почетокот на октомври не е објавена. Министерството најави дека откупувачите треба да ги објават цените во откупните места во наредната недела. Производителите наведуваат понуди од 16 до 20 денари.

Колку хектари има под ориз годинава?+−

Околу 4.000 хектари, најмногу во Кочанско, а потоа во Виничко, Пробиштипско и Карбинско.

Зошто белиот ориз е толку поскап од арпата?+−

Од арпата при лупење и полирање се добива помалку бел ориз, а се додаваат трошоци за преработка, пакување, транспорт и маржи на трговијата. Сепак, разликата од 16–20 денари за арпата до 100–150 денари за белиот ориз на пазарот ги лути производителите.

Дали ќе има дополнителна помош за оризарите?+−

Министерот најави дополнителна финансиска помош за минатогодишниот род и анализа за новата сезона, но без конкретен износ. СДСМ предлага 10 денари по килограм преку закон. Конечниот износ ќе се знае откако Владата или Собранието ќе одлучат.

Колку е приносот на ориз по декар?+−

Во нормални години просекот е околу 500 до 625 килограми арпа по декар. Годинава приносите на заплевелените парцели се очекуваат пониски.

Дали се исплаќа да се сее ориз следната година?+−

По сегашните цени и без поголема поддршка, пресметката покажува загуба на декар. Одлуката многу ќе зависи од тоа дали ќе се исплати ветената помош, каква ќе биде новата откупна цена и дали ќе се реши проблемот со навремената вода.

Заклучок: жетва со полни комбајни, а празни сметки

Кочанскиот ориз е бренд што го знае цела Македонија, но производството сè потешко се одржува. Со откупна цена на оризовата арпа од 16 до 20 денари и трошоци од 25 до 35 денари за килограм, оризарите годинава ќе завршат во минус ако не дојде дополнителна поддршка. Наредните недели ќе бидат клучни: објавувањето на официјалните откупни цени, висината на ветената помош и брзината на исплатата ќе одлучат колку површини ќе бидат засеани следната пролет.

Ако сте производител, не продавајте без договорена и писмено потврдена цена, и следете ги официјалните соопштенија на Министерството за земјоделство за поддршката.

Напомена: Цените, трошоците и пресметките во текстот се засноваат на изјави на производители, институции и политички партии до 5 октомври 2026 година и можат да се променат. Информациите треба да се проверат со надлежните институции — Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство и Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој.