Кај кивито, доброто чување започнува уште во лозјето. Точниот момент на берба, внимателното одвојување од гранката, сортирањето и чистото складирање одлучуваат дали плодовите ќе останат здрави и цврсти или брзо ќе омекнат и ќе загнијат.
Октомври за производителите на киви е период на одлука, а не само на берење. Плодот може да изгледа крупен и подготвен, но сортата, местоположбата на насадот, надморската височина и намената на производството влијаат врз моментот кога треба да се собере.
Кивито за непосредна продажба и кивито што ќе патува или ќе се чува подолго не се избираат по ист критериум. Производителот треба да процени дали плодовите достигнале физиолошка зрелост, а сепак се доволно цврсти за берење, транспорт и постепено дозревање.
Најголемите загуби често не се гледаат на денот на бербата. Мала повреда од нокт, ножица, гајба или грубо истурање може подоцна да стане место за гниење. Затоа бербата, сортирањето и внесувањето во складиште треба да се планираат како една поврзана работа.
Моментот на берба не се одредува само според големината
Крупниот плод не е автоматски зрел за складирање. Кај кивито се следат изгледот на плодот, цврстината, развојот на семките и промената на внатрешниот состав, а проценката треба да се прави според сортата и целта на производството.
Плодови наменети за подолго чување најчесто се берат кога се физиолошки развиени, но сè уште цврсти. Плодовите за брза продажба може да се остават до поинаква фаза, особено ако купувачот бара побрзо омекнување и консумација.
Не одлучувајте според еден плод од најсончевиот дел од насадот. Земете примероци од различни редови, од внатрешноста и од периферијата на насадот, како и од различни височини на растението. Така проценката ќе биде пореална за целата парцела.
- Споредете плодови од повеќе делови на насадот.
- Проверете дали плодовите се физиолошки развиени, а не само визуелно крупни.
- Одделете ја проценката за свежа продажба од проценката за подолго чување.
- Следете ги особеностите на сортата и локалните услови на насадот.
Како практично да се провери зрелоста
Пред почетокот на бербата, производителот може да направи проба со повеќе плодови од различни делови на насадот. Плодовите се сечат и се проверуваат внатрешната структура, семките, цврстината и вкусот. Ако има можност, корисна е и проверка со рефрактометар, но резултатот треба да се толкува според сортата и договорената намена, а не изолирано.
Плодот за складирање треба да биде развиен, цврст и без знаци на оштетување. Премногу незрелите плодови може да имаат послаб квалитет при дозревање, додека презреаните полесно се повредуваат и побрзо омекнуваат.
Проверувајте и дали на растението има плодови со различна развиеност. Ако разликите се големи, подобро е берењето да се организира по делови или во повеќе поминувања, наместо сите плодови да се соберат без селекција.
- Направете проба со плодови од различни редови и изложености.
- Проверете ја цврстината и внатрешниот развој, не само надворешната боја.
- Користете мерење само како помош, со толкување според сортата и намената.
- Одделете ги очигледно недоразвиените и презреаните плодови.
Берење без повреди на плодот и растението
Бербата треба да се изведува во суви услови, кога плодовите и рацете на берачите не се мокри. Влагата и нечистотијата го зголемуваат ризикот од пренесување на гнили, а влажниот плод потешко се проценува и се лизга при ракување.
Кивито се одвојува со внимателно движење, без влечење и без фрлање во гајбата. Ако сортата или начинот на одгледување бараат употреба на ножици, алатот треба да биде чист и остар, а дршката да не остане со остар дел што ќе ги прободува соседните плодови.
Гајбите не треба да се преполнуваат. Плодот на дното не смее да биде изложен на силен притисок од горните слоеви. При преносот од редот до приколката или магацинот избегнувајте истурање од височина и грубо влечење на полните гајби.
- Берете со чисти раце и чиста опрема.
- Не фрлајте плодови во гајбите и не ги истурајте од височина.
- Користете плитки, цврсти и чисти гајби со мазни внатрешни површини.
- Не оставајте остри делови од дршки што можат да го повредат плодот.
- Отстранете ги плодови со пукнатини, убоди или видливи гнили места.
Сортирањето треба да се направи пред внесување во складиште
Плодовите не треба да се оставаат во една заедничка купчина со надеж дека проблематичните ќе се забележат подоцна. Првото сортирање се прави веднаш по берењето, додека плодот е пред очи и додека е можно да се одделат различните категории.
За чување се избираат здрави и рамномерно развиени плодови со цела кора, без вдлабнатини, пукнатини, убоди и знаци на гниење. Плодовите со сомнителни омекнати делови се издвојуваат за побрза употреба или посебна проверка.
Не мешајте плодови од различни делови на насадот без евиденција, особено ако има разлика во зрелоста. Одделното складирање овозможува полесно следење и навремено отстранување на партијата што побрзо омекнува.
- Издвојте здрави плодови за складирање.
- Посебно ставете ги повредените, омекнатите и сомнителните плодови.
- Разделете ги партиите со видлива разлика во зрелоста.
- Означете ги гајбите според сорта, парцела и датум на берба.
Гајбите и просторот влијаат врз квалитетот
Просторот за чување треба да биде чист, сув, проветрен и заштитен од директно сонце. Пред внесување на новата берба, исчистете ги остатоците од претходни плодови, прашина и материјал што може да задржува влага или да пренесува гниење.
Гајбите се редат така што воздухот може да циркулира околу нив и така што работникот може да ги прегледа без да гази меѓу нив или да ги поместува непотребно. Не ги потпирајте директно на влажна подлога и не ги притискајте до ѕид ако тоа го спречува проветрувањето.
Не внесувајте во истиот простор плодови со очигледно гниење, ниту материјал со непријатен мирис или траги од истекување. Кивито може да омекнува побрзо во близина на овошје што ослободува повеќе етилен, како јаболка, круши и банани, па мешаното складирање бара посебно внимание.
- Исчистете го просторот и гајбите пред новата берба.
- Оставете можност за преглед и циркулација на воздухот.
- Не редете гајби на влажна подлога.
- Не мешајте киви со плодови што го забрзуваат омекнувањето.
- Отстранете ги сите сомнителни плодови од просторот.
Контролата по бербата спречува ширење на гниењето
Складираната берба не е завршена работа. Во првите проверки обрнете внимание на омекнати плодови, влажни точки, вдлабнатини, непријатен мирис и промена на бојата. Еден оштетен плод може да допира до повеќе здрави и да го забрза ширењето на проблемот.
Прегледите се прават внимателно, без непотребно стискање на сите плодови. Доколку се најде плод со гниење, извадете го со чиста рака или алат и проверете ги соседните плодови. Не го враќајте во истата гајба ниту во отпад што стои покрај складираната берба.
Водењето едноставна евиденција помага да се открие која парцела, сорта или бербена група има пократок рок на чување. Запишете го датумот на берба, условите при берењето, забележаните повреди и датумите на контролата.
- Прегледувајте ги гајбите периодично и по ред.
- Отстранувајте ги омекнатите и гнили плодови веднаш.
- Не мешајте нова берба со стара без проверка.
- Водете белешки за сортата, парцелата и забележаните загуби.
Што најчесто го скратува рокот на чување
Најчестите причини за загуби се берење во несоодветна фаза, силно стискање, преполни гајби, мешање на здрави и оштетени плодови и занемарување на првите знаци на гниење. Овие грешки можат да се појават и во добро одржуван насад.
Проблем претставува и честото префрлање од една амбалажа во друга. Секое претоварање е нова можност за удар, притисок или паѓање. Подобро е однапред да се изберат гајби за берба, транспорт и складирање, со што ќе се намалат непотребните движења.
Премногу затворен или влажен простор исто така не е добар избор. Целта не е само да се избегне студ или топлина, туку да се одржува чист, стабилен и соодветно проветрен простор без кондензација и прегревање.
- Не берете само според крупноста на плодот.
- Не преполнувајте ги гајбите.
- Намалете го бројот на претоварувања.
- Не оставајте гнили плодови во близина на здравите.
- Следете ја влагата, проветрувањето и чистотата на просторот.
Приспособете ја постапката на локалните услови
Во потоплите и пониски подрачја развојот и омекнувањето може да се одвиваат поинаку отколку во повисоки и постудени места. Разликите се појавуваат и меѓу сончеви и засенети позиции, како и меѓу насади со различно оптоварување и снабденост со вода.
Затоа не треба автоматски да се применува ист датум или ист начин на берење за сите насади во Македонија. Производителот треба да ги спореди сопствените примероци, состојбата на растенијата и намената на бербата.
Ако се очекува транспорт до подалечен купувач, планирајте дополнителна контрола на цврстината и амбалажата. За локална продажба, каде плодот побрзо стигнува до потрошувачот, може да се организира различно сортирање, но здравите и повредените плодови сепак не треба да се мешаат.
- Проценувајте ја секоја парцела според нејзината надморска височина и изложеност.
- Не пренесувајте туѓ распоред на берба без проверка на сопствените плодови.
- Земете ја предвид должината на транспортот.
- Водете посебни белешки за различни микролокации и сорти.
Практичен редослед од насадот до магацинот
Добрата организација ја намалува штетата и го скратува времето во кое плодот е изложен на сонце, нечистотија и непотребно ракување. Пред да започне бербата, подгответе чисти гајби, место за првично сортирање и одделна зона за сомнителните плодови.
Берете во помали количини, пренесувајте внимателно и внесувајте ја секоја партија со ознака. Така подоцна ќе знаете од каде потекнува плодот и кога е собран. Овој редослед е особено корисен ако бербата трае повеќе денови или ако има разлики меѓу деловите на насадот.
На крајот од секој работен ден проверете дали има истурени плодови, оштетени гајби, влажни места или остатоци што можат да привлечат штетници и да поттикнат гниење.
- Подгответе чиста амбалажа и јасно место за сортирање.
- Берете во помали серии наместо да создавате голема купчина.
- Означете ја секоја партија со сорта, парцела и датум.
- Внесете ги плодовите во чист и проветрен простор.
- Исчистете го местото по завршувањето на дневната берба.
Заклучок
Кивито за складирање се добива со дисциплина во повеќе чекори: правилна проценка на зрелоста, нежно берење, брзо сортирање и чисто, прегледно чување. Сортата, височината, изложеноста и намената мора да се земат предвид за секој насад посебно.
Производителот што ги намалува ударите, не меша сомнителни плодови со здравите и редовно ги проверува гајбите има многу поголема шанса да го зачува квалитетот до моментот на продажба. Најважно е бербата да не се гледа како еден ден, туку како контролиран процес од растението до купувачот.
Најчесто поставувани прашања
