По бербата, лешникот не треба долго да остане во куп или во затворени вреќи. Брзото сушење во тенок слој, редовното мешање и навременото одделување на празните и оштетените плодови го намалуваат ризикот од мувла, непријатен мирис и потемнување на јатката.
Бербата на лешникот не завршува со тресењето или собирањето од земјата. Плодовите продолжуваат да задржуваат влага, особено ако се собрани со зелена или влажна лушпа, ако имаат остатоци од растителен материјал или ако стојат во длабок слој без проветрување.
Во услови на Македонија, разликите меѓу топлите ниски подрачја, повлажните котлини и повисоките места можат да го забрзаат или забават сушењето. Затоа местото, дебелината на слојот и редовната контрола се поважни од слепото следење на ист рок за сите насади.
Првиот чекор е раздвојување веднаш по собирањето
Собраниот лешник треба што побрзо да се извади од вреќи и да се распостеле за преглед. Плодовите со зелена обвивка, земја, лисја и гранчиња задржуваат повеќе влага и го попречуваат струењето на воздухот.
Одделете ги плодовите што се очигледно скршени, згмечени, со дупки, со црни или меки делови и оние што мирисаат невообичаено. Не ги мешајте со здравиот лешник, бидејќи еден влажен или оштетен куп може да го влоши квалитетот на целата серија.
- Отстранете ја грубата нечистотија без силно навлажнување на плодовите.
- Не оставајте го лешникот во затворена пластична вреќа по собирањето.
- Одделете ги сериите според денот на берба и според местото од кое се собрани.
Сушење во тенок слој без создавање топли џебови
Најсигурен почеток е распостелување на чиста подлога, решетка или плитка гајба во тенок и рамномерен слој. Длабоките купови тешко се проветруваат, а во нив влагата се задржува во средината и може да се појави загревање.
Просторијата или наткриениот простор треба да биде сув, чист и со можност за движење на воздухот. Лешникот не треба да стои директно на влажна земја или бетон со кондензација. Подлогата мора да биде таква што плодовите нема да впиваат нова влага и нема да се загадат со нечистотии.
Во сончеви и суви услови може да се користи проветрено наткриено место, но треба да се избегне нагло загревање, роса и повторно навлажнување. Ако ноќите се влажни, материјалот треба да се заштити или да се внесе во сув простор.
- Користете плитки гајби, мрежести подлоги или чисти платна.
- Оставете простор меѓу подлогата и подот за воздух.
- Не покривајте со најлон додека плодовите сè уште испуштаат влага.
- Заштитете го лешникот од дожд, роса, птици и глодари.
Мешањето го изедначува сушењето
Лешникот не се суши рамномерно ако остане неподвижен. Површината може да изгледа сува, а плодовите под неа да задржуваат влага. Затоа материјалот треба внимателно да се промешува со чиста лопата, гребло или со рака, без фрлање од голема висина и без кршење на лушпата.
При секое мешање проверете дали подлогата е сува и дали на долната страна има кондензација, дамки или слепени плодови. Ако се забележи влажно место, издвојте го и распостелете го одделно со подобро проветрување.
Не го мешајте лешникот со валкани алати што претходно биле во контакт со земја, гнило овошје или отпад. Чистотата на опремата е едноставна мерка што спречува пренесување на нечистотии и непријатни мириси.
- Промешувајте нежно за да не се оштетат лушпите.
- Проверувајте ја и долната страна на слојот.
- Водете белешка која серија е влажна и каде е распостелена.
- Одвојте ги местата со кондензација наместо повторно да ги мешате со сувиот лешник.
Како да се препознаат плодови со сомнителен квалитет
Визуелниот преглед треба да се прави и пред сушењето и пред складирањето. Плод со оштетена или пробиена лушпа, темни влажни дамки, мека површина или мувлосан изглед не треба да се чува со здравите плодови.
Мирисот е корисен знак. Здравиот лешник има чист, природен мирис, додека кисел, мувлосан, подуен или на друг начин невообичаен мирис укажува дека серијата треба внимателно да се издвои. Не се потпирајте само на изгледот, бидејќи плодот може да изгледа пристојно однадвор, а јатката да биде потемнета или оштетена.
Проверете примерок од различни делови на партијата. Отворете неколку плодови од површината, средината и долниот слој и споредете ги бојата, мирисот и цврстината на јатката.
- Отстранете ги мувлосаните, меки и силно оштетени плодови.
- Не дегустирајте плод со мувла или сомнителен мирис.
- Проверувајте примероци од повеќе места, а не само од горниот слој.
- При повторлива појава на сомнителни плодови, држете ја серијата одделно.
Сортирање според полност, оштетување и чистота
По основното сушење следи сортирање. Празните и лесните плодови може да се одделат со просејување, рачно избирање или со опрема што ја има производителот, но секоја метода треба прво да се провери на мала количина.
Плодовите со дупки, траги од инсекти, скршена лушпа или неправилна боја издвојте ги од добриот лешник. Одделно чувајте ги и плодовите со различен степен на сушење. Мешањето на добро исушена серија со сомнително влажна серија го отежнува следењето и го зголемува ризикот во складиштето.
Ако лешникот се продава или се користи за преработка, сортирањето според големина и изглед може да помогне за порамномерен квалитет. Сепак, големината сама по себе не е доказ дека јатката е здрава.
- Одделете ги празните и невообичаено лесните плодови.
- Издвојте ги оштетените од инсекти и механички повредените.
- Чувајте ги различните серии во посебни садови или обележани гајби.
- Не мешајте нова берба со стара залиха без претходна проверка.
Проверка на сувоста пред складирање
Пред складирање, земете примероци од повеќе места и отворете ги. Јатката треба да биде цврста и со нормален изглед за сортата, без мекост, лепливост, необична темна боја или мирис што потсетува на влага и мувла.
Самото чувство на сувата лушпа не е доволно, бидејќи надворешниот дел може да се исуши побрзо од внатрешноста. Ако постои сомнеж, продолжете со сушењето во потенок слој и повторете ја контролата наместо веднаш да ја затворите партијата.
Производителите што имаат мерач за влага треба да го користат според упатството и да земат репрезентативен примерок. Различни уреди и различни форми на лешник можат да даваат различни отчитувања, па мерењето треба да се толкува заедно со изгледот и мирисот.
- Отворете плодови од горниот, средниот и долниот дел.
- Продолжете со сушење ако јатката е мека или мириса на влага.
- Не затворајте топол лешник во непропустлив сад.
- Користете мерач само со правилно земен и измешан примерок.
Складирање во чиста и сува просторија
Откако ќе се исуши и сортира, лешникот ставете го во чисти, суви и проветрени гајби, вреќи или други садови погодни за чување. Садовите не треба да стојат директно на под, до ѕид што повлекува влага или покрај извори на топлина.
Просторијата треба редовно да се проверува за кондензација, протекување, глодари и инсекти. Избегнувајте складирање заедно со материјали со силен мирис, како гориво, препарати, бои или мувлосана храна, бидејќи лешникот може да прими туѓ мирис.
Обележете ја секоја партија со датум на берба, сортата ако е позната и местото од кое потекнува. Така полесно ќе се следи промената на квалитетот и прво ќе се користи постарата, проверена залиха.
- Складирајте само целосно прегледан и сув материјал.
- Оставете простор за циркулација на воздухот околу садовите.
- Проверувајте ја залихата периодично, особено по влажни периоди.
- Користете принцип прва влезена, прва употребена партија.
Што да не се прави со влажниот лешник
Најчестата грешка е влажниот лешник веднаш да се затвори во големи вреќи или да се натрупа во длабок куп. Така надворешниот слој може да изгледа прифатливо, додека внатрешноста се загрева и добива непријатен мирис.
Не користете силна топлина без контрола. Прегревањето може да го влоши квалитетот на јатката и да создаде нерамномерно сушење. Ако се користи сушара или друг извор на загреан воздух, опремата треба да биде наменета за прехранбени производи и да се применува според техничкото упатство.
Не ги мијте плодовите непосредно пред складирање, освен ако постои соодветен процес за повторно и целосно сушење. Додадената вода го продолжува периодот на сушење и го зголемува ризикот од расипување.
- Не користете затворени пластични вреќи за несушен материјал.
- Не оставајте лешник на влажна подлога.
- Не мешајте сомнителни плодови со добра партија.
- Не го забрзувајте процесот со неконтролирано висока температура.
Практичен редослед за секоја партија
За да нема мешање и пропусти, секоја количина обработувајте ја по ист редослед: прием, грубо чистење, распостелување, мешање, преглед, сушење до стабилна состојба, сортирање и складирање. Одделувањето на сериите е особено корисно кога бербата трае повеќе денови или кога плодот доаѓа од различни делови на насадот.
Ако при контролата се појави мувла, странски мирис или голем број оштетени плодови, не ја пуштајте партијата автоматски во продажба или преработка. Таа треба повторно да се прегледа и да се процени одделно, според намената и барањата на откупувачот.
- Соберете и означете ја партијата.
- Распростелете ја во тенок слој.
- Мешајте и проверувајте ја и долната страна.
- Одделете празни, оштетени и сомнителни плодови.
- Складирајте само по повторна проверка.
Заклучок
Квалитетот на лешникот се зачувува со дисциплина веднаш по бербата: тенок слој, чиста и проветрена подлога, редовно мешање и внимателно сортирање. Секој сомнителен плод треба да се оддели пред складирањето, а залихата периодично да се проверува за мирис, кондензација и промена на јатката.
Со ваков редослед се намалуваат условите за мувла и потемнување, а производителот добива поуредна и полесно следлива партија за чување или продажба.
Најчесто поставувани прашања
