Празен пластеник преку зима не треба да биде целосно затворен и заборавен. Контролираното проветрување, отстранувањето растителни остатоци и правилната затегнатост на фолијата помагаат да се намалат кондензацијата, корозијата и предвременото стареење на материјалите.
Периодот без производство често се смета за најмирниот дел од сезоната, но токму тогаш во пластеникот може незабележливо да се наталожи влага. Влажниот воздух се задржува меѓу фолијата и конструкцијата, капките паѓаат врз металните делови, а остатоците од растенијата создаваат услови за распаѓање и ширење на штетни организми.
Потребниот режим не е ист во сите делови на Македонија. Во повисоките и постудени места почести се снегот, мразот и наглите промени на температурата, додека во низините и заштитените котлини пластеникот може подолго да задржува топол и влажен воздух. Затоа отворањето и затворањето треба да се приспособат на локалната положба, изложеноста на ветер и состојбата на почвата.
Целта не е пластеникот постојано да биде отворен, туку влагата да не останува заробена. Со едноставна рутина по суво време може да се зачуваат фолијата, металните споеви, дрвените делови, наводнувачката опрема и почвата за следната производна сезона.
Зошто празниот пластеник сепак собира влага
Дури и без наводнување и растенија, во пластеникот влегува влага од почвата, од преостанатите корења и од воздухот. Во текот на денот фолијата се загрева, а навечер брзо се лади. Ако влажниот воздух нема каде да излезе, водената пареа се претвора во капки на внатрешната страна на фолијата и на металната конструкција.
Кондензацијата е поизразена во пластеници поставени во вдлабнатини, близу до водни површини или на места со слабо струење на воздухот. Затворените странични отвори и ниските врати ја задржуваат влагата уште подолго, особено по дождливи периоди.
Капките не се само козметички проблем. Тие можат да навлажнат жици, дрвени летви, алати и материјал за покривање, а долготрајната влажност го забрзува 'рѓосувањето на оштетени или неизолирани метални површини.
- Следете дали капките се појавуваат на фолијата, на лакови или на споевите.
- Проверете дали влагата се задржува и по сув ден.
- Обрнете внимание на пластеници во сенка и на места без природно струење.
Проветрување во период без производство
Празниот пластеник треба да има можност за контролирано проветрување во суви и мирни делови од денот. Отворете ги страничните или челните отвори за влагата да излезе, но не оставајте ги широко отворени ако се очекува силен ветер, врнежи или навлегување снег.
Во низинските подрачја со потопли есенски денови проветрувањето може да биде почесто. Во повисоките места, каде ноќите се постудени, подобро е отворите да се затворат пред вечер за да не се создаде дополнително ладење на влажниот воздух и да не навлезе снег.
Отворите не треба да се користат според фиксен календар. Одлуката зависи од сувоста на почвата, ветерот, облачноста, надворешната влажност и тоа дали пластеникот е на отворено или е заштитен од околните објекти.
- Проветрувајте по сушен период, кога нема ризик од директно навлегување дожд.
- Затворете ги отворите пред засилен ветер или снежни врнежи.
- Не оставајте врата да удира и да ја трие фолијата.
- Проверете дали мрежите и механизмите пропуштаат воздух без да создаваат триење.
Затегнатоста на фолијата ја намалува штетата
Лабавата фолија создава набори во кои се собираат вода и нечистотии. При ветер, наборите се движат напред-назад и се тријат од лакови, жици, стеги или остри рабови. Со текот на времето триењето може да остави заматени места, ситни оштетувања или поголеми процепи.
Проверката се прави по мирен ден, без силно влечење на материјалот. Фолијата треба да лежи рамномерно и да нема видливи џебови во кои може да се задржи вода. Ако повторното затегнување бара расклопување или работа на висина, тоа треба да се направи безбедно и со соодветна опрема.
Особено проверете ги местата околу врати, агли, странични подигнувања и споеви. Таму најчесто се појавува триење затоа што фолијата се движи при отворање, затворање и ветер.
- Отстранете ги наборите што задржуваат вода.
- Проверете дали стегите и жиците ја притискаат фолијата прекумерно.
- Изолирајте остар раб пред повторно затегнување.
- Не затегнувајте фолија кога е многу студена и кршлива.
Растителните остатоци не смеат да останат до пролет
Стеблата, листовите, корењата и паднатите плодови треба да се отстранат од производната површина и од местата покрај ѕидовите. Влажните остатоци брзо омекнуваат, се распаѓаат и можат да бидат извор на заразен материјал за следната култура.
Не оставајте купови растителен материјал под клупи, покрај столбови или во аглите каде што воздухот тешко циркулира. Таквите места остануваат влажни подолго од обработената почва и често привлекуваат инсекти и глодари.
Остатоците од заболени растенија не треба автоматски да се внесат во компост заедно со здравиот материјал. Начинот на отстранување треба да се приспособи на состојбата на растенијата и на локалните правила за растителен отпад.
- Извадете ги корените, паднатите плодови и врзаните стебла.
- Исчистете ги аглите под работните маси и покрај страничните ѕидови.
- Одделете го сомнителниот или заболениот материјал од здравиот.
- Не оставајте вреќи со растителен отпад во затворен пластеник.
Контрола на влагата во почвата
По отстранувањето на културата, почвата во пластеникот често останува влажна од последните наводнувања. Ако во неа има дебел слој растителен отпад или плевели, сушењето е побавно. Затоа површината треба да биде чиста и да може да се проветрува.
Не додавајте вода само за да ја одржите почвата „свежа“ во период без производство. Наводнување има смисла само ако постои конкретна агротехничка причина, а не како навика. Прекумерната влага може да го зголеми испарувањето и кондензацијата без да донесе корист.
Во пластеници со тешка почва или слаб одвод, следете дали по дожд или наводнување се создаваат локви. Долготрајното задржување вода покрај темелите и столбовите може да влијае и врз конструкцијата, а не само врз почвата.
- Исклучете ги автоматските циклуси за наводнување ако нема активна култура.
- Отстранете локви и проверете дали одводните канали се проодни.
- Не покривајте влажна почва со материјал што целосно го спречува испарувањето.
- Следете ги најниските делови на пластеникот по дожд.
Заштита од корозија без непотребно прскање
Кондензираната вода најмногу ги оптоварува споевите, завртките, стегите, жиците и местата каде што е оштетен заштитниот слој на металот. Таму треба да се обрне внимание при секоја посета, дури и ако целата конструкција изгледа стабилна.
Капките и наслагите може да се отстранат со чиста и сува крпа, а металните делови треба да се остават да се исушат. Ако има излупена боја или почетна 'рѓа, поправката треба да се направи со материјал соодветен за металот и за условите во пластеникот.
Не нанесувајте маслени или хемиски средства без проверка дали се компатибилни со фолијата, пластичните делови и почвата. Остатоци од несоодветен препарат може да ја оштетат фолијата или да завршат во производната површина.
- Проверете ги споевите и стегите каде што се задржува вода.
- Избришете ја влагата од достапните метални површини.
- Одделете ги оштетените жици и стеги од оние што се во добра состојба.
- Користете заштитен премаз само според упатството на производителот.
Што да се направи со цревата, садовите и опремата
Празниот пластеник често останува полн со црева, саксии, гајби, врзива и алати. Ако тие се влажни и наредени на подот, го попречуваат сушењето и создаваат скриени места за глодари и распаѓање.
Цревата треба да се испразнат од преостанатата вода и да се складираат така што нема да се превиткаат остро. Садовите и гајбите треба да бидат суви пред складирање, а оштетените делови да се одвојат за поправка или замена.
Опремата не треба да се потпира на фолијата или да стои во близина на делови што се тријат од неа. При ветер, и мал предмет може да предизвика повторливо триење и локално оштетување.
- Испразнете ги цревата и заштитете ги од замрзнување.
- Чувајте ги садовите и гајбите подигнати од влажниот под.
- Отстранете остри жици, скршени саксии и предмети што ја допираат фолијата.
- Оставете простор околу вратите и отворите за непречено проветрување.
Прилагодување според висина и положба
Пластеник во висока или отворена положба бара поголемо внимание на ветерот и снегот. Таму отворањето за проветрување треба да биде кратко и контролирано, а вратите и завесите сигурно затворени кога се менуваат условите.
Во топлите низини и заштитени котлини кондензацијата може да биде почест проблем отколку снегот. Во такви места вреди почесто да се проверува утринската влага и да се искористат сувите делови од денот за размена на воздух.
Наклонот на теренот, близината на дрвја и објекти, насоката на ветерот и можноста водата да се слева кон пластеникот се подеднакво важни. Истата рутина не дава ист резултат на секоја парцела.
- На отворена локација приоритет се вратите, завесите и заштитата од ветер.
- Во котлини приоритет е исфрлање на заробениот влажен воздух.
- Во повисоки места следете го задржувањето снег околу покривот и влезовите.
- На наклонет терен спречете атмосферската вода да се слева кон пластеникот.
Едноставна рутина за зимско мирување
Најдобар резултат се постигнува со кратки, повторливи проверки наместо со еднократно оставање на пластеникот до пролет. При секоја посета прво погледнете ја фолијата, потоа подот и аглите, а на крај проверете ги отворите и предметите што можат да предизвикаат триење.
По суво време проветрете и оставете ја влагата да излезе. По дожд, магла или снег не брзајте со широко отворање. Почекајте условите да се стабилизираат и спречете водата да навлезе директно врз почвата и опремата.
Запишувањето на местата каде што се појавуваат капки, локви или 'рѓа помага следната проверка да биде побрза. Така се забележува дали проблемот е случаен или се повторува на истото место.
- Погледнете ја фолијата одвнатре и однадвор.
- Проверете ги аглите, подот и местата со остатоци.
- Проветрете само кога условите го дозволуваат тоа.
- Испразнете ја опремата што задржува вода.
- Затворете ги отворите пред ветер, снег или студена ноќ.
Заклучок
Празен пластеник преку зима треба да остане сув, проветрен и без материјал што задржува влага. Контролираното отворање, рамномерно затегнатата фолија, чистата почва и сувата опрема го намалуваат ризикот од кондензација, корозија и непотребни поправки.
Рутината приспособете ја на местото: низините бараат поголемо внимание на влажниот воздух, а повисоките и отворени терени на ветерот, снегот и наглото ладење. Така пластеникот ќе ја дочека следната сезона со помалку оштетувања и подобри услови за ново производство.
Најчесто поставувани прашања
