Објект на нива: колку земја ви треба за да добиете дозвола за градење
Шупа, штала, магацин, винарија или објект за промоција: што бара законот пред да ви ја одобрат градбата
Секој што сака да изгради објект на нива порано или подоцна се соочува со истото прашање: дали воопшто смее и колку земја мора да има. Одговорот го дава Законот за земјоделското земјиште, и тој е поконкретен отколку што многумина мислат. За шупа или штала доволни се неколку декари, но за некои објекти законот бара бројки што изненадуваат.
Основното правило е едноставно: на земјоделско земјиште може да се градат само објектите што ги предвидува законот, и тоа со претходна согласност од Министерството за земјоделство и одобрение од општината.
Кои објекти смеат да се градат на нива?
Законот признава пет групи објекти:
- Оранжерии: објекти за производство на растенија во заштитен простор.
- Помошни објекти: за засолниште на луѓе и добиток и за привремено чување на производи. Најмногу 500 m² и најмногу 5,5 m висина.
- Објекти за примарна обработка: штали и фарми, рибници, објекти за преработка, магацини, објекти за механизација, винарии, собирни центри за млеко, кланични капацитети и слично.
- Објекти за промоција на земјоделски производи: угостителски објекти каде се промовираат сопствените производи. Најмногу 500 m² и 8 m висина до венецот.
- Објекти за спорт и рекреација: само на државно земјиште издадено под закуп пред 30 јуни 2019 година.
Колку земја ви треба за објект на нива?
Ова е клучниот дел. Согласноста од министерството може да ја добие само сопственик или закупец на државно земјоделско земјиште, и тоа ако има најмалку одредена површина во регионот каде што сака да гради:
| Вид објект | Минимална површина | Во декари |
|---|---|---|
| Помошен објект (шупа, засолниште, привремен магацин) | 0,2 хектари | 2 декари |
| Објект за примарна обработка (штала, магацин, објект за механизација, винарија) | 0,2 хектари | 2 декари |
| Објект за промоција на земјоделски производи | 10 хектари | 100 декари |
| Објект за спорт и рекреација | 10 хектари | 100 декари |
| Продажен простор, администрација, сместување, исхрана и едукација за вработените, обезбедување, аутопсија и крематориум за добиток | 1.000 хектари | 10.000 декари |
Последниот ред не е грешка. За дел од придружните објекти, како продажниот простор, администрацијата или сместувањето за вработените, законот бара најмалку 1.000 хектари. Тоа е површина што ја имаат само најголемите земјоделски компании. За семејна фарма овие објекти практично не се достапни преку оваа постапка.
Покрај површината, до местото мора да има соодветен пат, комунална и електрична инфраструктура. Ако ги нема, приклучоците, пристапниот пат, водоводот, канализацијата и струјата ги прави инвеститорот, целосно на свој трошок.
За оранжериите овој член не предвидува минимална површина. И за нив, сепак, е потребна согласност од министерството и одобрение од општината.
Како оди постапката?
- Согласност од министерството. Барањето го поднесува сопственикот на земјиштето или закупецот на државно земјиште. Законот предвидува кратки рокови за одлука. Ако барањето се одбие, имате право на жалба до државната комисија за втор степен, а рокот за жалба е наведен во самото решение.
- Одобрение за градење од општината. Се поднесува до општината на чие подрачје е нивата. Кога се исполнети условите, општината е должна брзо да го издаде одобрението.
- Градба. За објектите за примарна обработка се применува Законот за градење: проектирањето, изведбата и надзорот ги вршат фирми со лиценца Б.
- Пријава на завршување. По изградбата ја известувате општината, која во рок од 15 дена составува извештај дали објектот е изграден според одобрението.
- Упис во катастар. Позитивниот извештај е основа за запишување на објектот на ваше име.
Кои документи се бараат за одобрението?
- уверение за државјанство или извод од Централен регистар, ако сте фирма;
- доказ за сопственост на земјиштето или договор за закуп на државно земјиште;
- копија од катастарски план за парцелата;
- основен проект со извршена ревизија;
- согласност од министерството.
Дел од документите, како уверението, катастарскиот план и согласноста, службеното лице е должно само да ги прибави по службена должност.
Што ако градите без дозвола?
Користењето на земјоделско земјиште за градба што законот не ја дозволува е прекршок. Глобата за физичко лице е од 50 до 150 евра, а за фирми оди до 2.000 евра. Многу поскап е ризикот објектот да не може никогаш да се запише во катастарот, да не можете да го продадете, да не може да служи како гаранција за кредит и да не може да се користи при аплицирање за ИПАРД. Роковите за легализација на постарите бесправни објекти на земјоделско земјиште одамна се истечени.
Практичен совет
Пред да купите материјал, извадете имотен лист и пресметајте колку земја имате во регионот. Ако сакате објект на нива за кој немате доволно површина, размислете за закуп на дополнително земјиште или за друга локација. Ако планирате ИПАРД инвестиција, одобрението за градење и уписот во катастар се предуслов, па постапката започнете ја навреме.
Најчести прашања
Колку земја ми треба за шупа или штала?+−
Најмалку 0,2 хектари, односно 2 декари земјоделско земјиште во ваша сопственост или под закуп од државата, во регионот каде што градите.
Колку голем смее да биде помошниот објект?+−
Најмногу 500 квадратни метри површина и најмногу 5,5 метри висина.
Може ли закупец на државно земјиште да гради објект?+−
Да. Законот изрично му дава право да бара согласност и на закупецот на државно земјоделско земјиште, под истите услови за површина.
Кој ја издава дозволата?+−
Согласноста ја дава Министерството за земјоделство, а одобрението за градење го издава општината на чие подрачје е нивата.
Можам ли да направам ресторан за моите производи на нива?+−
Законот дозволува објект за промоција на земјоделски производи до 500 m², но само ако имате најмалку 10 хектари, односно 100 декари земјоделско земјиште.
Ми треба ли согласност и за оранжерија?+−
Да, потребни се согласност од министерството и одобрение од општината, иако законот за оранжериите не предвидува минимална површина.
Текстот е изработен според Законот за земјоделското земјиште, членовите 4, 11, 51-а, 51-б и 60, проверени наспроти сите важечки измени, заклучно со „Службен весник“ бр. 134/2026. Информациите треба да се проверат со надлежните институции, Министерството за земјоделство и вашата општина. За конкретен случај, консултирајте се со правен стручњак или овластен проектант.
