Почвена корка по сеидбата: како да го спасите никнењето на пченицата и јачменот

По дожд, нивата може да изгледа рамна и добро затворена, но токму на површината може да се создаде тврда кора низ која никулците тешко минуваат. Проблемот најчесто се забележува на почви со повеќе глина, на парцели обработени премногу ситно или таму каде што врнежите ја набиле површината веднаш по сеидбата.

Корката не треба автоматски да се разбива со каква било машина. Прво треба да се утврди дали семето само доцни со никнењето, дали никулците се веќе под површината и колку е влажна почвата. Прерано влегување со механизација може да направи повеќе штета од самата корка.

Пченицата и јачменот не реагираат исто на условите во сите производни подрачја. На потешки долински почви корката обично е поцврста и подебела, додека на лесни, песокливи или добро структурирани почви ризикот е помал, но постои опасност од сушење на плиткиот слој.

Како изгледа опасната почвена корка

Почвената корка е збиен површински слој кој по сушењето станува тврд и непропустлив. Најчесто се гледа како рамна, мазна површина со ситни пукнатини, плочки или плочи што се одвојуваат од влажниот слој под нив. Ако со чевел или со рачна алатка површината тешко се нарушува, а под неа има влажна, збиена почва, ризикот за никнењето е реален.

Самото рамнење на нивата не значи дека има корка. Проблемот е присутен кога површината го попречува излегувањето на никулецот, го ограничува продирањето на воздухот или создава нерамномерно никнење по должината на парцелата.

• рамна и сјајна површина по сушењето на дождот
• тврди плочки или ситни грутки што тешко се кршат со рака
• никулци што се појавуваат само во пукнатини или во траги од тркалата
• нерамномерни редови и празни места иако семето е навреме посеано

Прво проверете што се случува под површината

Пред да се избере мерка, внимателно отворете неколку кратки места попречно на редовите. Користете нож, мала мотика или друга тесна алатка и подигнете ја корката без да ги влечете растенијата. Побарајте семе, белузлав корен и издолжен никулец. Така ќе се види дали никнењето е само забавено или младото растение веќе се обидува да ја пробие површината.

Ако семето е набабрено, има здрав корен и никулец, а површината е единствената пречка, плитко разбивање може да помогне. Ако семето е изгниено, без корен или е поместено од вода, механичката интервенција нема да го поправи пропустот.

Проверете и дали корката е само од неколку сантиметри широка зона или се протега по целата парцела. На местата со задржана вода може да има дополнителен проблем со недостиг на воздух и гниење, особено ако почвата долго останала заситена.

1. извадете мал примерок од почвата без да ги кинете никулците
2. проверете дали семето има корен и здрав, светол никулец
3. забележете ја длабочината на семето и дебелината на корката
4. означете ги местата со празни редови, задржана вода или измазнета почва

Кога корката може да се разбива

Најдобар момент за интервенција е кога површинскиот слој е доволно просушен за да се рони, но подлабоко има влага и машината не остава длабоки траги. Ако почвата е леплива, алатот ќе ја размачка и дополнително ќе ја затвори површината. Ако е премногу сува и тврда, ќе се создадат големи грутки и ќе се извлечат растенијата.

Одлуката не треба да се носи само според бројот на денови од сеидбата. Никнењето зависи од влагата, температурата на почвата, длабочината на семето, квалитетот на сеидбената подготовка и локалната надморска височина. На повисоки и постудени места никулците може да се појават подоцна без тоа веднаш да значи дека се уништени.

Пред целосна обработка, направете проба на мал дел. Поминете со најлесната достапна алатка и проверете дали површината се отвора без да се извлекуваат никулците. Ако има оштетување, прекинете и оставете го растението да се пробие природно.

• почвата да не се лепи на алатот и гумите
• површината да се рони наместо да се витка во плочи
• никулците да не бидат масовно на самата површина
• пробниот премин да покаже повеќе корист отколку оштетување

Внимателно разбивање без оштетување на пченицата и јачменот

Целта е да се наруши само корката, а не да се обработи целата површина. Во зависност од опремата и состојбата на посевот, може да се употреби лесна ротациона мотика, лесна мрежна или друга плитка алатка што работи рамномерно. Брзината и агресивноста треба да се приспособат така што забите или работните органи да не копаат длабоко.

Преминот треба да биде исправен и рамномерен, без нагло продлабочување при вртење. Ако редовите се јасно видливи, насоката и растојанието од редовите треба да се усогласат со сеидбата. Кај густо никнат посев, секое непотребно продлабочување може да искорне повеќе растенија отколку што ќе спаси.

На помали површини, корката може внимателно да се наруши рачно меѓу редовите, особено ако никнењето е нерамномерно и механичкиот премин би предизвикал голема загуба. Рачната работа е побавна, но овозможува да се избегнат јасно видливите никулци.

• работете плитко и со стабилна брзина
• избегнувајте вртење и нагло спуштање на алатот врз посевот
• проверувајте ја состојбата зад машината, не само пред неа
• оставете ги деловите со добро никнење ако ризикот од оштетување е поголем од користа

Разлики меѓу тешки и лесни почви

На тешки глинести и глинесто-илести почви корката обично се формира полесно, особено кога почвата е ситно обработена и дождот ја измазнил површината. Таа може да стане тврда одозгора, а под неа да остане влажна и збиена зона. Овде е особено опасно да се влезе со тешка механизација додека почвата е мокра.

На лесни почви корката најчесто е потенка и полесно се крши, но тие побрзо губат влага од површината. Агресивното разбивање може да ги изложи коренчињата, да ја зголеми растресеноста околу нив и да го забрза сушењето. Затоа и кај лесна почва е потребен пробен премин.

Разликата не е само во типот на почвата. Наклонот, количината на растителни остатоци, начинот на подготовка, структурата и местата каде што се движела механизацијата создаваат различни услови во една иста нива.

Што да не се меша со разбивање на корката

Ваљањето и разбивањето на корката имаат различна цел. Ваљањето ја притиска површината и се користи за подобар контакт меѓу семето и почвата во одредени услови, додека разбивањето на корката ја нарушува веќе создадената површинска пречка. Дополнително ваљање врз тврда корка може да го зголеми проблемот.

Разбивањето на корката не е исто ни со есенската контрола на плевелите. Хербицидниот третман има друга намена и не ја заменува механичката проверка на никнењето. Не треба да се применува препарат само затоа што посевот изгледа нерамномерно, ниту пак механички да се нарушува почвата без проценка на никулците.

Ако има плевели, одлуката за нивна контрола треба да се донесе одделно, според фазата на пченицата или јачменот, присутните видови и дозволената употреба на конкретниот препарат. Корката сама по себе не е доказ дека е потребен третман.

• ваљање на веќе затворена и тврда површина
• длабоко ситнење на почвата над посевот
• мешање на механичко разбивање со непотребен третман против плевели
• користење препарат без проверка на етикетата и фазата на посевот

Како да процените дали посевот се спасува

Еден празен дел не значи автоматски дека треба да се пресее целата нива. Проверете дали празнините се рамномерно распоредени или се појавуваат во ленти, вдлабнатини и места со ерозија. Рамномерно присутни никулци под корката обично даваат подобра основа за спасување отколку големи празни површини каде семето е однесено или изгниено.

Погледнете го и здравјето на никулците. Бел корен со цврст никулец е подобар знак од омекнат, потемнет или пресушен растителен дел. Ако младите растенија се близу до излегување, непотребното чепкање може да предизвика поголема загуба.

Одлуката за евентуално дополнително сеење не треба да се носи само според изгледот на површината. Таа зависи од реалниот број и распоред на живи растенија, периодот во кој се наоѓа посевот, локалните услови и можноста новото семе да се развие рамномерно.

1. проверете најмалку неколку различни делови од парцелата
2. разликувајте празно место од никулец што сè уште не излегол
3. запишете каде причината е корка, а каде вода, ерозија или лош контакт со почвата
4. не преземајте пресеење без да се процени живиот посев под површината

Мерки за следните сеидбени подготовки

Искуството со корката треба да се искористи за следната обработка. Претерано ситната предсеидбена подготовка остава површина склона кон измазнување, особено ако следи силен дожд. Подобрата структура се чува со обработка во соодветна влажност, со разумно оставање растителни остатоци и со избегнување непотребни премини.

Не треба да се создава длабок, мек слој над цврста подлога. Таквата состојба може да доведе до нерамномерно поставување на семето и слаб контакт со влагата. Рамномерната длабочина, добро затворената бразда и прилагодената работа на сеалката се поважни од постигнување совршено ситна површина.

На парцели што редовно прават корка, забележете каде се појавува проблемот, по каква обработка и по каков дожд. Таквата белешка е покорисна од општо правило, бидејќи истата нива може да реагира различно во различни есенски услови.

• не обработувајте леплива почва само за да ја израмните површината
• избегнувајте повеќе непотребни премини со тешка механизација
• одржувајте рамномерна длабочина на сеидбата
• зачувајте дел од растителните остатоци каде што тоа е соодветно за системот на производство
• водете белешки за деловите од нивата што редовно создаваат корка

Практичен редослед за работа на нива

Најсигурниот пристап е прво набљудување, потоа мала проба и дури на крај интервенција на целата површина. Со тоа се избегнува непотребно газење на посевот и се добива јасна слика дали проблемот е навистина корка или нешто друго.

Работата треба да се прекине ако почвата почне да се лепи, ако алатот ги извлекува растенијата или ако зад машината остануваат длабоки бразди. По преминот, повторно прегледајте ги истите места и следете дали никнењето продолжува без дополнително нарушување.

1. прегледајте ја површината по сушењето на дождот
2. отворете неколку места и проверете ги семето и никулците
3. одредете дали проблемот е локален или присутен на целата парцела
4. направете пробен премин со најлесната погодна алатка
5. проверете ја штетата и користа веднаш зад машината
6. прекинете ако условите се премногу влажни или ако растенијата се кинат

Заклучок

По појавата на почвена корка, не брзајте со длабока обработка или со пресеење. Отворете ја површината на повеќе места, утврдете дали никулците се живи и почекајте почвата да достигне состојба во која плитката алатка ќе ја дроби корката наместо да ја мачка.

На тешките почви потребна е поголема претпазливост поради збиеноста и задржувањето вода, а на лесните поради брзото сушење и лесното извлекување на младите растенија. Пробниот премин, внимателното следење и прекинот при први знаци на оштетување се најдобрата заштита за есенскиот посев.

Најчесто поставувани прашања