Поток покрај вашата нива што го користите со години – може ли да стане ваш?
Речиси во секое село има водотек покрај нива – поток, суводолица или стар канал. Со годините луѓето го зафаќаат бреговите, го орат појасот до водата, некои и го засипуваат. Читател не праша: водотекот минува покрај мојата парцела и долги години го користам – дали тоа може да се „реши“ и да стане мое?
Го проверивме Законот за водите. Одговорот е јасен, но има и неколку важни детали што секој земјоделец треба да ги знае.
- Водите, коритото и бреговите на водотеците се државна сопственост и не можат да станат приватни.
- Долгото користење не дава право на сопственост врз коритото.
- Без дозвола е забрането засипување, менување на коритото, сечење вегетација и градење покрај водата.
Водотек покрај нива: чиј е – државен или ваш?
Законот за водите вели дека водите се добро од општ интерес, во сопственост на државата, и не можат да бидат сопственост на физички и правни лица (член 6). Законот го третира и земјиштето под водите и крајбрежното земјиште како државно (член 173).
Тоа значи дека и да го обработувате коритото 30 или 40 години, тоа не станува ваше. За државниот имот, долгото користење е многу тешко да се претвори во сопственост, а кај водите – речиси невозможно, бидејќи законот изречно ги исклучува од приватна сопственост.
Колку е широко „коритото“?
Многумина мислат дека коритото е само делот каде што сега тече вода. Законот вели поинаку: коритото на природен водотек е просторот до кој стигнува педесетгодишната вода – најголемата поплава што се очекува еднаш во 50 години. Значи коритото често е многу пошироко од потокот што го гледате во лето.
Што е крајбрежен појас и дали нивата во него е ваша?
Покрај коритото, законот определува и крајбрежен појас. Надвор од населено место тоа е појас од 50 метри зад работ на коритото, односно зад насипот кај регулираните реки. Во населените места ширината ја одредува советот на општината.
Важно е да се знае: ако вашата нива е во тој појас и во имотниот лист е запишана на вас, таа останува ваша. Но имате обврски – морате да дозволите пристап за одржување на водостопанските објекти, а за градење ќе ви треба водостопанска согласност.
| Каде е земјиштето | Чие е | Што значи за вас |
|---|---|---|
| Во коритото на водотекот | Државно | Не може да стане ваше, без разлика колку долго го користите |
| Во крајбрежниот појас, запишано на вас | Ваше | Го обработувате, но за градење ви треба согласност |
| Стар, сув канал | Зависи од записот во катастарот | Проверете го имотниот лист и прашајте во надлежното министерство |
Што е забрането кога имате водотек покрај нива?
Законот за водите (член 131) забранува, без дозвола или согласност, во коритото и на бреговите:
- да се вади песок, чакал и камен;
- да се менува правецот на водотекот;
- да се фрла земја, градежен шут или отпад;
- да се прават работи што го оштетуваат коритото и бреговите;
- да се сечат дрвја и да се уништува вегетацијата;
- да се гради брана, насип или објект што влијае врз протокот.
Засипувањето на коритото за да се „прошири“ нивата е токму една од овие забранети работи. Освен казна, може да добиете обврска на свој трошок да го вратите коритото во поранешна состојба. А при поплава, стеснетото корито најчесто прво ги поплавува токму соседните ниви.
Што можете да направите ако го користите тој појас?
- Извадете имотен лист за вашата парцела и за соседниот појас. Видете каква култура е запишана – „река“, „поток“, „канал“ или „нива“ – и кој е сопственикот.
- Побарајте катастарски план. Од него се гледа каде точно е границата меѓу вашата нива и водотекот.
- Ако имате водотек покрај нива и сте оградиле или изорале во коритото, најдобро е тоа да го вратите пред да има инспекција.
- Ако каналот е стар и сув, прашајте во Министерството за животна средина и просторно планирање дали тој појас сè уште има статус на водотек.
- Пред секое градење во појасот покрај водата, побарајте водостопанска согласност.
Најчесто поставувани прашања
Го користам коритото 40 години – не станува ли мое?+−
Може ли да го оградам појасот до потокот?+−
Колку е широк крајбрежниот појас?+−
Дали смеам да орам покрај самиот поток?+−
Што ако каналот веќе не служи и е сув?+−
Можам ли да вадам песок и камен од потокот за свои потреби?+−
Сакам да градам објект на нивата покрај потокот. Што ми треба?+−
Дали државата може да ми ја земе нивата покрај потокот?+−
Заклучок
Водотек покрај нива не може да стане ваш, колку и долго да го користите. Коритото и бреговите се државни и заштитени, а засипувањето и стеснувањето на коритото се забранети и опасни при поплави. Вашата нива во крајбрежниот појас останува ваша, но со правила. Затоа најпрво проверете ги имотниот лист и катастарскиот план – тие покажуваат каде завршува вашето, а каде почнува државното.
