Незагреан пластеник во зима: кои култури поднесуваат студ и каде се прават најголемите грешки

Зимското производство во пластеник без греење има поинаква логика од производството во загреан објект. Пластиката го намалува влијанието на ветерот и врнежите, а преку сончевите часови може да се создаде поповолна микроклима, но не гарантира температура над нулата во текот на целата ноќ.

Во пониските и заштитени места условите може да бидат значително поблаги отколку на отворено или на повисока локација. Во котлини со магла и слабо струење на воздухот, пак, влагата и кондензацијата можат да предизвикаат проблеми иако мразот не е силен. Затоа истиот план не може да се примени без промена во секое село и на секоја парцела.

Најсигурен пристап е постепено производство со отпорни култури, добра дренажа, внимателно наводнување и резервна заштита за студените ноќи. Наместо да се пополни целиот пластеник со една култура, практично е прво да се тестираат неколку леи и да се следи како реагираат почвата и растенијата.

Микроклимата го одредува ризикот повеќе од календарот

Пластеник на јужна, сончева и заветна страна обично се загрева побрзо преку ден, додека објект во долина, покрај водена површина или на отворен ветровит терен може да има постудени ноќи. Наклонот, близината на дрвја и објекти, бојата и состојбата на почвата и квалитетот на пластиката исто така влијаат врз условите.

Надморската височина не треба да се користи како единствено правило. Две парцели на слична височина можат да имаат различен ризик поради изложеноста, струењето на воздухот и задржувањето студен воздух. Пред садење, корисно е да се бележат ноќните минимални температури во пластеникот и да се споредат со условите надвор, без да се носат заклучоци од само една ноќ.

• Проверете дали водата се задржува околу пластеникот и дали влезот е изложен на ветер.
• Следете ги најстудените места, особено покрај страничните ѕидови и на ниските делови од објектот.
• Оставете можност за дополнително покривање на дел од леите, наместо да зависите само од главната пластика.

Кои култури се најпогодни за незагреан пластеник

За зимски услови најчесто се избираат култури што формираат употреблив лист и поднесуваат забавен раст. Во таа група спаѓаат спанаќот, руколата, блитвата, магдоносот, кељот и одредени типови зелена салата. Сепак, отпорноста зависи од сортата, возраста на растението, состојбата пред заладувањето и влажноста на почвата.

Младите растенија не се однесуваат исто како добро вкоренетите примероци. Прегустата и премногу сочна вегетација може полесно да настрада при нагло заладување. За салати и рукола треба да се изберат типови наменети за постуден период, а кај спанаќот предност имаат сорти со добро презимување и стабилен раст во пократок ден.

Културите што бараат топла почва и брз раст, како домат, пиперка, краставица и модар патлиџан, не се практичен избор за зимски производен циклус без дополнително греење. Може да преживеат краток студ само ако условите се поволни, но приносот и квалитетот не се сигурни.

• Спанаќ за постепена берба на надворешните листови.
• Рукола и лисести салати за пократки и сукцесивни циклуси.
• Блитва, магдонос и кељ за подолг период на користење, ако локалните услови дозволуваат.
• Мали пробни површини со различни сорти пред поголемо производство.

Подготовка на почвата пред садење

Пред да се засади зимската култура, почвата треба да биде рамномерна, растресита и добро исцедена. Плитката обработка е доволна ако нема силно набивање; длабокото превртување без потреба може да ја наруши структурата и да донесе влажни слоеви на површината.

Зрелото органско ѓубриво може да помогне за структурата, но не треба да се внесува свеж материјал непосредно пред садењето. Преголемата количина хранливи материи и соли може да го отежне никнувањето, особено во мал пластеник каде што нема природно испирање со врнежи.

Најголем проблем во зима често не е недостатокот на вода, туку нејзиното задржување. Ако леијата е тешка и леплива, направете подигнати леи или канали за одводнување. Коренот во студена и заситена почва тешко зема воздух, па растението може да слабее и без видлив мраз.

• Отстранете ги остатоците од претходната култура и заболените растенија.
• Проверете ја дренажата пред да поставите нова култура.
• Не работете со почвата додека е премногу влажна и леплива.
• Органското ѓубриво користете го само ако е добро разложено и усогласено со состојбата на почвата.

Наводнување во студениот период

Потребата за вода во зима обично е помала поради пократкиот ден, пониското испарување и забавениот раст. Наводнувањето треба да се приспособи според влажноста на почвата, фазата на културата и проветрувањето, а не според однапред утврден распоред.

Водата не треба да се остава да стои на листовите и во пазувите на растенијата пред студена ноќ. Наводнувањето наутро, кога има време површината да се исуши, најчесто е побезбедно од доцното попладневно полевање. Количината треба да навлажни коренов слој без да создаде барички.

Многу ладна вода може дополнително да го забави коренот, особено кај млади растенија. Ако водата се чува во сад, тој мора да биде чист и заштитен од загадување. Прекумерното наводнување не го надоместува сувиот воздух и не ја спречува појавата на мраз.

• Проверувајте ја влажноста под површината, а не само по изгледот на горниот слој.
• Наводнувајте во првиот дел од денот кога условите го дозволуваат тоа.
• Намалете ја количината при облачно време и бавен раст.
• Оставете патеки суви и чисти за да не се внесува кал и да не се набива почвата.

Проветрување без непотребно ладење

Затворен пластеник не значи здрав пластеник. Во сончев ден температурата може брзо да се зголеми, а влагата од почвата и листовите да се претвори во кондензација на внатрешната страна на пластиката. Таа влага создава услови за габни проблеми и долготрајно мокри листови.

Проветрувајте кратко и контролирано, особено кога сонцето ќе го загрее објектот. Отворот не мора секогаш да биде голем; целта е да се намали кондензацијата без да се создаде силен промаен удар врз растенијата. Во ветровити места, подобро е да се користи помал отвор од заветната страна, ако конструкцијата го овозможува тоа.

Пред вечерта проверете дали пластиката е добро затегната и дали отворите се затворени. Не оставајте долго проветрување само затоа што денот бил топол, бидејќи почвата и листовите навечер брзо ја губат топлината.

• Отворете кога има сонце и видлива кондензација, а затворете пред значително вечерно заладување.
• Отстранете ја водата што капе врз листовите или направете подобар проток на воздух.
• Не ги допирајте растенијата до влажна пластика ако може да се избегне.
• Проверете ги споевите, вратите и страничните фолии пред период на студ и ветер.

Заштита во студени ноќи

Основната пластика често не е доволна за ризични ноќи, особено ако објектот е мал, оштетен или поставен на изложен терен. Дополнителна внатрешна агротекстилна покривка, ниски тунели над леите или втор слој на фолија можат да создадат меѓуслој со воздух и да го намалат директното губење топлина.

Материјалот за покривање не треба да лежи тешко врз влажни и нежни растенија. Поставете потпорни лакови или друга безбедна конструкција, оставете доволно простор за листовите и проверете дали покривката не го блокира целосно проветрувањето преку ден.

Садовите со вода можат да служат како дополнителна топлинска маса, но не треба да се сметаат за замена за исправна пластика и дополнителна покривка. Секој извор на топлина што вклучува согорување носи ризик од пожар и штетни гасови и не треба да се користи без соодветна опрема и контрола.

• Проверете ја дополнителната покривка пред да настапи студот, а не во последен момент.
• Прицврстете ги рабовите за ветерот да не го подигне материјалот.
• Наутро навреме отстранете или подигнете ја покривката за да нема прегревање и кондензација.
• Не користете отворен пламен или импровизиран уред за греење во близина на пластика.

Најчестите грешки што го намалуваат зимското производство

Една од најчестите грешки е прегусто сеење со надеж дека ќе се добие поголем принос од мал простор. Таквата поставеност го ограничува проветрувањето, го продолжува сушењето на листовите и ја зголемува можноста за болести. Подобро е да се остави разумен простор и да се обезбеди рамномерен раст.

Друга грешка е обилно наводнување поради страв дека растението ќе измрзне. Влажната почва не е автоматска заштита од студ, а вишокот вода може да го оштети коренот. Проблем создава и целосно затворање на пластеникот со денови, бидејќи влагата се наталожува и растенијата остануваат слаби.

Производителите понекогаш садат култури со различни потреби во иста леија. Лисест зеленчук со умерена потреба за вода и култура што бара почеста влага тешко се одржуваат заедно. Одделувањето по леи го олеснува наводнувањето, бербата и контролата на болестите.

• Прегусто сеење и недоволно разредување.
• Наводнување доцна попладне или без проверка на почвата.
• Целосно затворање без дневно проветрување.
• Поставување пластеник на место со задржување вода.
• Садење чувствителни топлољубиви култури без реална можност за греење.
• Оставање заболени растителни остатоци во објектот.

Организација на производство и берба

Зимската сеидба и садење не треба да се планираат како една голема акција. Поделбата на површината во неколку леи овозможува различни датуми на сеидба и постепена берба. Така производителот полесно забележува која култура и која сорта најдобро реагираат во конкретниот пластеник.

Кај лисестите култури, берењето на надворешните листови може да го продолжи периодот на користење, но само ако растението е здраво и не е под силен стрес. Бербата треба да се прави со чист алат и без непотребно газење по влажна почва. Остатоците од бербата не треба да се оставаат да скапуваат меѓу редовите.

Ако зеленчукот се продава свеж, треба однапред да се испланира краток пат од пластеникот до купувачот. Лисестите производи брзо губат квалитет кога се оставаат на сонце, во затворен топол простор или во нечисти гајби. Чистата амбалажа и сенката по бербата се едноставни мерки со голема практична корист.

• Поделете ги леите според култура и планиран период на берба.
• Водете белешки за датумот на сеидба, никнувањето, наводнувањето и првото берење.
• Берете суви и здрави листови кога условите во објектот се постабилни.
• Не мешајте свеж производ со растителни остатоци или нечисти гајби.

Практична проверка пред првата студена ноќ

Пред да настапи посериозно заладување, направете кратка проверка на целата конструкција и на растенијата. Затегнатата пластика, затворените отвори и дополнителната покривка се важни, но еднакво значајни се сувите патеки, проодните одводи и отсуството на вода околу коренот.

Проверете дали материјалот за покривање е при рака и дали може брзо да се постави без да се гази по леите. Ако пластеникот се наоѓа на повисоко или ветровито место, планирајте посигурно прицврстување. Ако се наоѓа во влажна котлина, приоритет дајте му на проветрувањето и одводнувањето.

По студената ноќ не брзајте веднаш со силно наводнување или прихрана. Прво прегледајте ги листовите, стебленцата и почвата, проветрете кога условите се погодни и отстранете ги само јасно оштетените делови. Прекумерната интервенција може да го забави опоравувањето.

• Проверете ја пластиката, вратите, страничните отвори и прицврстувањата.
• Подгответе агротекстил или ниски лакови за дополнителна заштита.
• Исчистете ги одводните канали и отстранете ја водата околу објектот.
• Проверете ја влагата во почвата пред секое наводнување.
• По студот прегледајте ја културата пред да преземете дополнителни мерки.

Заклучок

Незагреан пластеник во зима може да биде корисен за спанаќ, рукола, салати, блитва, магдонос, кељ и други отпорни култури, но само ако изборот е усогласен со локалната микроклима. Најголемите загуби најчесто не доаѓаат од еден студен ден, туку од комбинација на лоша дренажа, преголема влажност, недоволно проветрување и неподготвена заштита.

Започнете со помала површина, следете ги условите во сопствениот објект и приспособувајте го наводнувањето и покривањето според реалната состојба. Така зимското производство станува контролиран процес, а не обложување со временските услови.

Најчесто поставувани прашања