При откуп на говеда цената често зависи од класата на трупот. Но кој ја одредува таа класа, по кои правила и што можете да направите ако не се согласувате? Законот за квалитетот на земјоделските производи дава прецизни одговори: класата ја одредува лиценциран класификатор, најдоцна еден час по колењето, а вие имате право на приговор во рок од 24 часа.

Од што зависи класата при откуп на говеда?

Законот ги разликува категоријата и класата. Категоријата зависи од животното: старост, пол и дали кравата се отелила. Класата зависи од трупот: колку е меснат и колку е покриен со масно ткиво.

Чекор 1: Категорија на говедото

Категоријата одредува и како месото ќе се вика во продавница: телешко месо (V), месо од постари телиња (Z), младо говедско месо или говедско месо.

Чекор 2: Класа според меснатоста

Меснатоста, односно конформацијата на трупот, класификаторот ја оценува визуелно, во шест класи:

Ова е истиот систем што се користи во Европската унија и е познат како скала SEUROP. Поблиските критериуми за секоја класа ги пропишува министерот со правилник.

Чекор 3: Класа според масното ткиво

Покриеноста на трупот со масно ткиво се оценува во шест класи, од 1 до 6. Така секој труп добива ознака од буква и бројка, на пример R3 или U2.

Поткласи: „+“ и „−“

Кога трупот е малку подобар или малку послаб од чистата класа, но не може да влезе во соседната, се додава знак. „+“ значи повисок квалитет од класата, а „−“ понизок. Пример: U+2 или R3−.

Кој ја одредува класата?

Класата не ја одредува откупувачот по око, ниту месарот. Ја одредува класификатор со лиценца. За да ја добие лиценцата, тој мора:

• да има најмалку средно стручно образование од областа на сточарството или ветерината,
• да заврши обука и да положи испит кај овластена високообразовна институција од областа на сточарството.

Класификаторот го проверува идентитетот на трупот, исправноста на обработката, ја одредува категоријата и класите, го означува трупот и води записник и евиденција. Класирањето не смее да почне без проверка на придружниот документ и идентификацискиот број на животното, односно ушната маркица.

Кога се класира?

Кланичната маса се мери на топлиот труп, веднаш по колењето, обработката и ветеринарниот преглед. Класирањето, означувањето и мерењето мора да се завршат најдоцна еден час по колењето.

Вашите права како одгледувач

Право на резултати во рок од 24 часа

Кланицата мора писмено или електронски да ве извести за резултатите од класирањето во рок од 24 часа од колењето, на пропишан образец.

Право на приговор

Ако не се согласувате со класата, во рок од 24 часа од приемот на записникот можете да поднесете приговор до официјалниот ветеринар и да побарате повторно класирање. Приговорот се поднесува лично, по е-пошта или по факс.

Резултатите од повторното класирање се конечни.

Кој ги контролира класификаторите?

Агенцијата за храна и ветеринарство го контролира класирањето без претходна најава, најмалку два пати на секои шест месеци во секоја кланица, на случајно избрани трупови. Ако разликата во класирањето е поголема од дозволената:

• првиот пат класификаторот добива опомена,
• вториот пат мора на дообука, на свој трошок,
• третиот пат му се одзема лиценцата.

Казни

Глобите се во денарска противвредност:

• кланица што не врши задолжително оценување, става во промет неозначени трупови или не обезбедува услови за класификаторот: од 500 до 10.000 евра, зависно од големината, со можна привремена забрана за вршење на дејноста од 6 месеци до 1 година,
• кланица што класира без лиценца, класира спротивно на правилата или не ги соопштува резултатите навреме: од 500 до 10.000 евра,
• физичко лице што класира без лиценца или става во промет некласирани трупови: од 100 до 200 евра.

Што да запомните при откуп на говеда

• Договорете ја цената по класа, на пример за R3, U2 и слично, а не само „по око“.
• Проверете дали кланицата има класификатор со лиценца.
• Побарајте го образецот со резултатите во рок од 24 часа.
• Ако не се согласувате, поднесете приговор во рок од 24 часа до официјалниот ветеринар.
• Чувајте ги ушните маркици и придружните документи уредни, бидејќи без нив класирањето не може да започне.

🛒 ОД ЗЕМЈОДЕЛИЕ ШОП

Види ја продавницата →

МеханизацијаТрактори, мотокултиватори, приклучни машиниПогледни → Машини и алатиТримери, косачки, пумпи, агрегатиПогледни → Семиња и саднициГрадинарски семиња, трева, цвеќињаПогледни → Чизми и обувкиГумени, работнички и ловечки чизмиПогледни →

Чести прашања

Текстот е информативен и е заснован на пречистениот текст на законот со измените до „Службен весник“ бр. 129/23. Информациите треба да се проверат со надлежните институции. За конкретен спор со откупувач или кланица, консултирајте се со правен стручњак.