Ако парцелата е премногу влажна, замрзната или подготвувањето се одложи, садниците со гол корен не треба да останат изложени покрај патот или во сув магацин. Со правилно затрупување на овошни садници, коренот се штити од сушење, мраз и глодари додека почвата не стане погодна за конечно садење.
Есенското садење овошки често се одложува поради натопена почва, рано заладување, недовршена парцела или доцнење при транспортот. Најчувствителни се садниците со гол корен, бидејќи нивните коренчиња брзо губат влага кога се оставени на ветер, сонце или сув воздух.
Привременото затрупување, познато и како трапување, е безбедна мерка само ако коренот е целосно покриен со влажна, ситна почва и ако местото е заштитено од задржување вода. Целта не е садницата да се засади длабоко, туку да се одржи во мирување до моментот кога може правилно да се засади.
Потребите не се исти во сите делови на Македонија. Во потоплите и пониски подрачја почвата може да остане работоспособна подолго, додека на повисоки и изложени места ризикот од замрзнување, ветер и снег е поголем. Затоа изборот на место за трапување треба да се приспособи на локалните услови.
Кога трапувањето е подобро од брзање со садењето
Садењето не треба да се изведува во почва што е натопена, леплива или замрзната. При работа во таква почва се создаваат крупни грутки, се нарушува структурата, а околу коренот може да останат воздушни празнини или да се истисне премногу вода.
Трапувањето е привремено решение и се користи кога садниците се набавени, а парцелата сè уште не е подготвена. Истото важи и ако се очекува заладување, ако нема услови за веднаш полевање или ако транспортот завршил пред планираниот ден за садење.
Пред да се затрупаат, садниците треба да се прегледаат. Оштетените корени се забележуваат полесно веднаш по приемот, додека подоцна сувите и потемнети делови може да се помешаат со оштетување од почвата.
- Премногу влажна или замрзната парцела.
- Одложена подготовка на почвата или садилните места.
- Неповолни услови за транспорт и веднашно полевање.
- Потреба садниците да се сочуваат неколку дена или подолг период без сушење на коренот.
Изберете место што не собира вода
За трапување се избира дел од земјиштето со природен пад или со можност водата лесно да истекува. Местото треба да биде заштитено од силен ветер, но не во затворен ров, депресија или покрај канал каде што се задржува вода.
Во пониските и потопли подрачја особено треба да се избегнуваат тешки, глинести места со бавно сушење. На повисоки и отворени терени, покрај одводнувањето, значајна е и заштитата од ветер и глодари. Снегот може да помогне како изолација, но не треба да се потпирате на него како единствена заштита.
Пред ископувањето на плиткиот ров, отстранете трева, крупни камења и растителни остатоци. Чистото место овозможува коренот подобро да налегне во почвата и полесно да се провери дали има глодарски траги.
- Изберете сенковито или умерено заштитено место.
- Избегнувајте бари, дното на бразди и места со постојано задржување вода.
- Проверете дали местото е достапно за контрола и за подигнување на садниците.
- Оставете простор за одвојување на сортите и подлогите.
Како се прави ровот за правилно затрупување
Ископајте ров доволно широк за корените да легнат без остро превиткување и со една коса страна. Садниците се поставуваат накосено, со коренот кон дното, а стеблото потпрено кон повисоката страна. Така почвата може рамномерно да го покрие кореновиот систем.
Корените се покриваат со ситна и умерено влажна почва. Почвата се додава постепено и лесно се притиска со рака или со стапалото за да се отстранат воздушните празнини. Не треба да се гази силно, бидејќи коренчињата може да се скршат.
Покривањето мора да ги опфати сите корени, особено најситните крајни коренчиња. Долниот дел од стеблото може да биде заштитен со почва, но кај калемените садници калемното место не треба да се затрупа длабоко и да се изгуби од вид.
Длабочината не се одредува со една универзална мерка. Таа зависи од големината на коренот, видот на почвата, изложеноста на местото и времетраењето на чувањето. Критериум е коренот да е целосно покриен, без да се создаде водозадржувачка јама.
- Поставете ги садниците накосено, а не исправено.
- Распоредете ги корените природно, без остро свиткување.
- Покријте го целиот корен со ситна почва.
- Лесно притиснете ја почвата за да нема празнини.
- Оставете го калемното место над нивото на затрупаната почва.
Влага: коренот да не се исуши, но ни да не стои во кал
Пред трапувањето проверете дали корените се свежи и еластични. Ако се засушени, може внимателно да се навлажнат со чиста вода пред покривањето. Не е потребно коренот долго да стои потопен, бидејќи недостигот од воздух и претераната влага можат да предизвикаат гниење.
Почвата околу коренот треба да биде влажна, не кашеста. Ако дождот или истекувањето ја наполнат јамата, вишокот вода мора да се отстрани. Садница што стои во вода може да претрпи поголема штета од садница што кратко време е во умерено сува, но контролирана почва.
Не оставајте корени завиткани во непропустлива пластика со вода внатре. Таквото затворање може да создаде кондензација, недостиг од воздух и услови за мувла. Ако транспортот бара заштита, материјалот нека биде влажен и проветлив, а корените потоа нека се затрупаат што побрзо.
- Проверете ја влажноста на корените веднаш по приемот.
- Користете чиста, ситна и умерено влажна почва.
- Отстранете ја водата што се задржува во ровот.
- Не оставајте ги корените во затворена, мокра пластична амбалажа.
Заштита од глодари, ветер и нагло заладување
Глувците, полевките и другите глодари може да ја оштетат кората на младите садници, особено ако местото е близу висока трева, купишта растителни остатоци или необработени рабови. Затоа околината околу ровот треба да биде чиста и прегледна.
Кога има ризик од глодање, садниците може да се заштитат со физичка мрежа поставена така што да не ги стега стеблата и да не останат големи отвори при дното. Не натрупувајте слама, гранки и суви остатоци непосредно до стеблото, бидејќи можат да создадат засолниште за глодари.
На изложени места почвата над коренот треба да биде добро налегната, за ветерот да не ја разнесе. Садниците не треба да се оставаат во исправена положба без потпора, бидејќи нишањето го прекинува контактот меѓу коренот и почвата.
- Исчистете ја тревата и растителните остатоци околу местото.
- Проверете дали има дупки, изгризана кора или траги од глодари.
- Користете физичка заштита што не го стега стеблото.
- Проверете го ровот по силен ветер, обилен дожд или снег.
Одвојте ги садниците и обележете ги јасно
Сортите, подлогите и видовите не треба да се мешаат во еден неозначен сноп. При трапување поставете ги во одделни групи и веднаш поставете трајна ознака што нема да се избрише од дожд или влага.
Етикетата треба да содржи барем вид, сорта и подлога, ако тие се познати. Кај поголем број садници корисно е да се запише и бројот на растенија во секоја група. Ознаката се поставува надвор од почвата, но без да се врзува премногу цврсто за стеблото.
Садниците со сомнителни, повредени или исушени корени одвојте ги од здравите. Така полесно ќе се одлучи кои може да се засадат, кои треба да се дообработат, а кои не се погодни за подигање насад.
- Групирајте по вид, сорта и подлога.
- Користете отпорни ознаки отпорни на влага.
- Одвојте ги оштетените садници.
- Не потпирајте се само на сеќавање или на изгледот на снопот.
Контрола додека садниците чекаат
Трапувањето не значи дека садниците може да се заборават. Повремено проверете дали почвата останала на коренот, дали има наталожена вода, дали ветерот го открил коренот или дали глодари направиле штета.
Проверувајте ја и состојбата на стеблото над почвата. Меки дамки, непријатен мирис, мувла или потемнување се знаци дека има премногу влага, повреда или лошо проветрување. Во таков случај садниците внимателно се откриваат, се отстрануваат причините и повторно се покриваат во соодветна почва.
Ако дојде до силно заладување, проверете дали коренот останал покриен и дали не се создал канал во кој се собира вода по топење. На повисоки и ветровити места контролата треба да биде почеста отколку на заштитено место во пониска положба.
- Проверете ја влажноста и одводнувањето.
- Побарајте откриени корени и траги од глодари.
- Следете појава на мувла, омекнување или непријатен мирис.
- Повторно налегнете ја почвата ако се раздвоила или однела.
Проверка пред конечното садење
Кога парцелата ќе биде подготвена и почвата ќе може да се обработува без лепење и газење, садниците се вадат од ровот внимателно. Не ги влечете за стеблото и не ги оставајте корените изложени додека се подготвува садилното место.
Корените се прегледуваат еден по еден. Се отстрануваат скршените, нагмечените и целосно исушените делови со чист и остар алат. Здравите ситни коренчиња не треба непотребно да се скратуваат, бидејќи се важни за брзо воспоставување по садењето.
Пред садењето проверете дали стеблото е здраво, дали пупките се зачувани и дали калемното место е препознатливо. Ако коренот повторно се исушил, прво навлажнете го, а потоа засадете го во подготвена почва. Коренот треба да биде распоредeн природно, без виткање нагоре.
По поставувањето на садницата, почвата околу коренот се дополнува постепено и се налегнува за да нема воздушни шуплини. Длабочината на конечното садење се одредува според типот на садницата и местото на калемење, кое треба да остане над нивото на почвата.
- Подгответе го садилното место пред да ги извадите садниците.
- Скратете само скршени или оштетени корени.
- Не ги оставајте корените на сонце и ветер.
- Поставете го коренот природно и зачувајте го калемното место над почвата.
- Налегнете ја почвата и обезбедете контакт околу коренот.
Најчести грешки што го намалуваат приемот
Најголем проблем е оставањето на корените изложени додека се завршуваат други работи на парцелата. Друга честа грешка е трапување во најниската точка, каде што коренот стои во вода по дожд.
Некои производители го затрупуваат целото стебло или го покриваат калемното место без потреба. Тоа може да ја отежне проверката и да создаде услови за оштетување на кората. Исто така, претераното газење на влажната почва ги повредува корените и го намалува проветрувањето.
Проблем претставува и мешањето на сорти без ознаки. Грешката може да се забележи дури по садењето, кога замената е тешка или невозможна. Добрата организација при приемот е дел од заштитата на садниот материјал.
- Оставање гол корен на сонце и ветер.
- Трапување во јама со стоечка вода.
- Прекумерно мокрење или затворање во непропустлива пластика.
- Силно газење врз коренот.
- Затрупување на калемното место при конечното садење.
- Мешање на сорти без јасни ознаки.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Проверете ги плитките канали, ниските точки и затнатите испусти во овоштарникот и насочете ја водата без поткопување на корените и стеблата.
Прочитај →
Заклучок
Привременото затрупување им дава сигурна пауза на овошните садници кога условите не дозволуваат веднаш садење. Успехот зависи од три работи: добро исцеденото место, целосно покриен и умерено влажен корен и редовна контрола од глодари, вода и мраз.
Штом почвата стане погодна, садниците треба внимателно да се извадат, да се проверат и да се засадат без одложување. Така се зачувува кореновиот систем и се создава подобра основа за прием на овошките во новиот насад.
Најчесто поставувани прашања
