Есенското орање не е само работа што „треба да се заврши“. Тоа е подготовка на приносот за следната година.
Есенското орање е една од оние работи што лесно се одложуваат: дождови, работа на друго место, скап нафта. Но секоја недела доцнење има своја цена – во структурата на почвата, во плевелите и на крајот во приносот.
Ако нивата остане неизорана или се ора во погрешен момент, проблемот не се гледа веднаш. Се гледа напролет, кога сеидбата доцни, кога почвата е тврда како тула или кога плевелите се побрзи од културата.
- Есенското орање ѝ овозможува на почвата да ја собере зимската влага и да ја „издроби“ мразот.
- Орањето на премногу мокра почва прави тврди бусени и збиен слој што трае со години.
- Доцнењето напролет значи помалку влага, подоцнежна сеидба и повеќе плевели.
Зошто есенското орање е толку важно
Изораната нива преку зима работи сама. Дождот и снегот навлегуваат подлабоко во растресената почва, наместо да се слеваат по површината. Мразот ги крши крупните бусени, па напролет е доволна една обработка со дрљача или фреза за да се добие ситна почва за сеидба.
Со есенското орање се вградуваат и растителните остатоци и арското ѓубриво, кои имаат цела зима да почнат да се разградуваат. Тоа е бесплатна храна за следната култура.
Што се случува ако доцните
Почвата ја губи зимската влага
Неизораната, збиена почва полошо ја прима водата. Кога ќе се ора напролет, дел од влагата се губи токму во моментот кога најмногу ѝ треба на сеидбата.
Сеидбата се поместува
Пролетното орање, па чекањето почвата да се смири, лесно ја поместува сеидбата за една до две недели. Кај културите со кратка сезона тоа значи помал принос или берба во понеповолно време.
Плевелите добиваат предност
Многу повеќегодишни плевели и семиња на површината остануваат недопрени. Напролет тргнуваат пред културата и бараат дополнителна обработка или прскање.
Повеќе работа и гориво
Тврдата, необработена почва бара повеќе минувања со машина. Тоа е дополнително гориво, време и абење на механизацијата.
Кога е вистинскиот момент за есенско орање
Не постои еден датум за цела Македонија. Во пониските и потоплите краишта може да се ора подоцна, а во планинските предели треба да се заврши пред трајните мразеви. Поважно од датумот е состојбата на почвата.
- Земете грутка почва во рака: ако се крши – време е за орање.
- Ако се лепи за прстите и прави „тесто“ – почекајте неколку дена.
- Ако е сува и тврда како камен – плугот ќе крева големи бусени и ќе троши многу гориво.
Колку длабоко да се ора
За повеќето поледелски култури доволна е длабочина од 25 до 30 сантиметри. Длабоко орање има смисла кога треба да се вградат многу остатоци и ѓубриво или кога се подготвува нива за повеќегодишни насади. Не е добро секоја година да се ора на иста длабочина, бидејќи така се создава „ѓон“ под браздата.
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Есенското орање е работа чија вредност се гледа дури напролет. Нива изорана навреме, на вистинска влажност, ја собира зимската влага, полесно се подготвува за сеидба и дава поголема шанса за добар принос. Доцнењето ретко носи заштеда – најчесто носи дополнителни минувања, повеќе плевели и подоцнежна сеидба.

























