Објавена откупната цена на винското грозје за 2026: 21,8 денари за вранец, 20 денари за смедеревка
Новиот министер за земјоделство, Борче Серафимовски, ја соопшти цената точно на законскиот рок. Еве колку изнесуваше во последните неколку години
Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство денеска ги соопшти откупните цени на винското грозје за реколта 2026 година: 21,8 денари за килограм вранец и 20 денари за килограм смедеревка — двете најзастапени сорти во македонското лозарство. Соопштението е првото поголемо од областа на земјоделството откако функцијата министер минатата недела ја презеде Борче Серафимовски од Движењето ЗНАМ, дотогашен државен секретар во истото министерство.
Како се пресметува цената
Според Законот за вино, министерството е обврзано секоја година, најдоцна до 15 јули, да ја објави производната цена на двете најзастапени сорти винско грозје. Пресметката ја изработува Земјоделскиот институт – Скопје, врз основа на теренски истражувања и анализа на реалните трошоци на репрезентативен примерок лозарски стопанства — вклучувајќи ги трошоците за прскање, ѓубрење, наводнување, работна рака и берба.
Врз основа на пресметаната производна цена, законски е предвидено таа да се зголеми за 25 отсто, при што се добива конечната откупна цена што винариите ја плаќаат на лозарите. Министерството денеска потврди дека методологијата е целосно испочитувана, а сите податоци околу пресметката се јавно достапни преку Земјоделскиот институт.
Како се движеле цените низ годините
Откупната цена на грозјето секоја година е тема на дискусија меѓу лозарите, винариите и министерството. Во последните неколку години цената постојано растеше, но темпото на раст варираше:
| Реколта | Смедеревка (ден/кг) | Вранец (ден/кг) | Промена вранец |
|---|---|---|---|
| 2022 (почетна, пред дополнителни мерки) | 12,5 | 16,0 | — |
| 2024 | 18,3 | 20,8 | — |
| 2025 | 18,9 | 21,3 | +2,4% |
| 2026 (денес објавена) | 20,0 | 21,8 | +2,3% |
Забелешка: Цените за 2022 година се однесуваат на почетната откупна цена пред дополнителните државни мерки од по 2 денари за килограм, воведени подоцна истата сезона. Цените од 2024 и 2025 се официјални производни цени зголемени за 25%, објавени од министерството.
Од табелата се гледа дека цената на смедеревката годинава расте побрзо (за околу 1,1 денар, или 5,8%) отколку цената на вранецот (за 0,5 денари, или 2,3%) во однос на минатата година. Во апсолутни бројки, разликата меѓу двете сорти се намалува — минатата година разликата беше 2,4 денари, а годинава е 1,8 денари.
Гледано подолгорочно, откупната цена на вранецот за четири години нарасна од 16 на 21,8 денари — раст од над 36 отсто, додека смедеревката нарасна од 12,5 на 20 денари, раст од 60 отсто. Дел од овој раст се должи на реалниот пораст на трошоците за производство — особено на енергијата, ѓубривата и работната рака — а не само на подобрување на положбата на лозарите.
Дали цената го покрива трошокот на лозарите
И покрај годинешното зголемување, дел од лозарските здруженија во минатите сезони отворено предупредуваа дека вкупните трошоци за производство на килограм грозје — со вклучена работна рака на самите сопственици на лозјата — реално изнесуваат меѓу 15 и 20 денари за килограм, во зависност од регионот, можностите за наводнување и бројот на потребни третирања. Со денешната цена од 20 до 21,8 денари, разликата меѓу производните трошоци и откупната цена годинава изгледа поповолна за лозарите отколку во претходните сезони, кога овој јаз честопати беше причина за незадоволство и барања за повисока цена на терен.
Треба да се напомене дека покрај откупната цена, лозарите добиваат и директна државна поддршка по хектар лозов насад преку системот на субвенции, што дополнително ја зголемува вкупната нето-корист по обработена површина.
Прво поголемо соопштение на новиот министер
Борче Серафимовски беше избран од Собранието за нов министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на 13 јули 2026 година, како кадар на Движењето ЗНАМ во рамки на реконструкцијата на Владата, на местото на дотогашниот министер Цветан Трипуновски. Серафимовски претходно ја извршуваше функцијата државен секретар во истото министерство, а во својата биографија наведува докторат по организациски науки и магистратура по меѓународни односи.
Со денешното објавување на откупната цена, точно во законски определениот рок до 15 јули, новиот министер го исполни првиот формален законски рок од својот мандат во земјоделскиот ресор — чекор што ќе биде особено внимателно следен од лозарите, откако претходни соопштенија на министерството во изминатите сезони предизвикуваа критики поради задоцнување или спорови околу висината на цената.
Напомена: Информациите за откупните цени и субвенциите треба да се проверат со надлежните институции — Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство и Земјоделскиот институт – Скопје, каде се достапни целосните податоци и методологијата на пресметка.
