Агрометео-бриф за земјоделци: што носи времето во следните 72 часа?

Ажурирањето на датумот и часот на изданието се внесува при објавување, според последната достапна најава на УХМР и агрометеоролошкиот портал. Условите може брзо да се променат, па прогнозата треба да се провери пред берба, третман, наводнување и работа во пластеник.

Прогнозата покажува што се очекува во одреден период, додека предупредувањето укажува на можна опасна појава и бара повнимателно планирање. Во август тоа подразбира редовно следење на високите температури, локалните поројни врнежи, грмежите и засилениот ветер.

Следните 72 часа разгледувајте ги по делови, а не како единствена временска слика за цела Македонија. Пороен дожд може да зафати една долина или населено место, а блиската парцела да остане сува. Затоа, набљудувањето на теренот и понатаму е неопходно.

Како да се чита агрометео-брифот

Пред планирање на работата проверете ја најновата дневна прогноза, тридневната најава и евентуалното метео-предупредување. Дневната прогноза нуди пократок временски прозорец, тридневната најава помага при организацијата, а предупредувањето бара дополнителна претпазливост и подготовка.

Можноста за локален пороен дожд не треба да се поистоветува со сигурен дожд на секоја парцела. Сепак, при најава за нестабилност, третманите, бербата и работата со механизација распоредете ги со резервна опција.

При одлуките за конкретна парцела следете ги облачноста, насоката на ветерот, влажноста на почвата, состојбата на плодот и појавата на грмежи во околината.

• Прогноза: очекувани временски услови за определен период.
• Предупредување: сигнал за можна опасна појава и потреба од заштитни мерки.
• Теренска проверка: состојбата на конкретната нива, насад или пластеник.

Планирање на бербата во нестабилен ден

Ако плодот е во бербена зрелост, а во периодот е најавен пороен дожд или засилен ветер, разгледајте можност за порано организирање на бербата, но само ако тоа го дозволуваат квалитетот и зрелоста. Кај чувствителните плодови дождот може да го зголеми ризикот од пукање, оштетување на кожицата и побрзо губење на квалитетот.

Берба не треба да се врши при грмежи, силен ветер или директен пороен дожд. Работниците и механизацијата навреме повлечете ги од отворен терен, а собраниот производ преместете го под сенка и заштитете го од дополнително навлажнување.

По врнежите проверете дали редовите се проодни и дали плодот е сув за безбедно собирање и транспорт. Избегнувајте непотребно газење на влажна почва, особено на местата каде што може да дојде до набивање или лизгање.

• Проверете ја зрелоста и чувствителноста на плодот пред да ја поместите бербата.
• Подгответе гајби, транспорт и засолниште пред да започне нестабилноста.
• Прекинете ја работата при грмежи, силен ветер или пороен дожд.
• Одделете ги оштетените и навлажнетите плодови при приемот.

Прскање: дождот го менува планот

Третманот непосредно пред дожд може да биде неефикасен, бидејќи препаратот може да се измие пред да почне да дејствува. Ако прогнозата покажува зголемен ризик од врнежи, третманот одложете го или преместете го во период што одговара на упатството за конкретниот препарат.

Не применувајте општо правило за сите средства. Потребното време без дожд, дозволените услови за примена, температурата, ветерот и каренцата се наведени на етикетата и во одобрението за препаратот. При сомнеж, пред примената консултирајте стручно лице.

Засилениот ветер е дополнителна причина за одложување. Тој го намалува прецизното нанесување и може да предизвика занесување кон соседни култури, водотеци, пчелни семејства или населени места. По дожд проверете ја состојбата на насадот пред да повторите каков било третман.

• Не прскајте ако непосредно се очекува дожд или ако ветерот не дозволува рамномерна апликација.
• Проверете ја етикетата за условите на примена, периодот без дожд и каренцата.
• Не повторувајте третман автоматски по врнежи; прво проценете дали бил измиен и побарајте совет.
• Користете соодветна лична заштитна опрема и почитувајте ги упатствата.

Наводнување под високите температури

Високите температури го зголемуваат испарувањето и потребата од внимателно следење на влагата во почвата. Сепак, најавата за пороен дожд не значи автоматско исклучување на наводнувањето за целиот ден. Одлуката зависи од видот на почвата, фазата на културата, состојбата на коренот и количината дожд што навистина паднала.

Влагата проверете ја на повеќе точки од парцелата, особено ако наводнувањето е капково или теренот има различна изложеност. По локален дожд проценете ја состојбата пред повторно полевање, за да избегнете задржување вода и проблеми со коренот.

Во топол период наводнувањето најчесто полесно се организира во поладните делови од денот, но распоредот мора да се приспособи на културата и системот. При силен ветер проверете дали водата се распределува рамномерно и дали има оштетени или затнати капалки.

• Проверете ја влагата на кореновата зона, а не само површината.
• По локален дожд не полевајте по автоматизам.
• Следете ги капалките, филтрите и притисокот во системот.
• Избегнувајте создавање барички и долготрајна заситеност на почвата.

Пластеници: подготовка пред ветер и грмежи

Пластеничната конструкција проверете ја пред да пристигне нестабилен бран, а не откако ќе настане штетата. Прегледајте ги фиксациите, сидрата, лаковите, вратите, страничните отвори и местата каде што фолијата може да се одвои од конструкцијата.

При најава за засилен ветер затворете ги и обезбедете ги отворите според конструктивното решение на пластеникот. Отстранете ги лабавите предмети околу објектот и оставете пристап до опремата за брза интервенција. Не поправајте фолија или метални делови додека дува силен ветер или има грмежи.

Високите температури бараат проветрување, но проветрувањето мора да се усогласи со ризикот од ветер. По невремето проверете дали има кинење на фолијата, навалување на конструкцијата, оштетување на системот за наводнување или навлегување вода во зоната на коренот.

• Проверете ги сидрата, фиксациите и затегнатоста на фолијата.
• Обезбедете ги вратите и страничните отвори пред засилување на ветерот.
• Тргнете лесни и лабави предмети околу пластеникот.
• По невреме направете визуелна проверка пред повторно отворање и работа.

Заштита од град и пороен дожд

Градот е локална појава и не може сигурно да се предвиди само од општата прогноза за температурата. При метео-предупредување за нестабилност подгответе се за брза реакција: проверете ги мрежите, потпорите, одводните канали и местата каде што водата може да се задржи.

Кај насадите со плодови ненадејниот пороен дожд може да предизвика пукање, паѓање на плодови и оштетување на гранки. Не обидувајте се веднаш по невремето да ја надоместите штетата со непланирани препарати. Прво направете проценка и побарајте стручен совет за понатамошните мерки.

Отводнувањето е исто толку важно колку и заштитата од директен удар. Исчистете ги каналите и пропустите на местата каде што водата може да навлезе во пластеник, магацин или производствена површина.

• Проверете ги мрежите против град, потпорите и одводните канали.
• Обезбедете места за складирање на собраниот производ.
• Не применувајте непланиран препарат веднаш по оштетувањето.
• Следете ја состојбата на коренот и почвата по пороен дожд.

Што да се направи веднаш по невреме

Безбедноста е прва: почекајте да престанат грмежите и силниот ветер, па дури потоа излезете на терен. Пред да се приближите со луѓе и механизација проверете дали има паднати гранки, прекинати кабли, оштетени конструкции или поплавени делови.

Потоа направете кратка и систематска проценка. Запишете го времето на настанот, видот на штетата, погодената култура и приближниот опфат. Фотографирајте од повеќе агли, со видливи редови или препознатливи точки на парцелата, и зачувајте ги снимките за сопствена евиденција.

Не ја отстранувајте целата штета пред да ја документирате. Ако поради безбедност или натамошно пропаѓање е потребна итна интервенција, прво фотографирајте ја состојбата, а потоа забележете што е направено.

1. Почекајте да заврши опасната појава пред излегување на терен.
2. Фотографирајте ги културата, конструкциите, одводите и погодените површини.
3. Запишете датум и време на настанот, без да претпоставувате точна причина ако не е потврдена.
4. Чувајте ги фотографиите и белешките заедно со податоците за парцелата.

Работен план за следните 72 часа

Работата најпрактично се дели на три кратки хоризонти. Прво проверете што може да се направи пред нестабилноста, потоа што треба да се прекине или премести, а по појавата контролирајте ги влагата, штетите и проодноста на теренот.

Овој план не ја заменува официјалната прогноза. Служи како потсетник за одлуките што најчесто се повторуваат во август, кога високите температури може брзо да преминат во локален пороен дожд со грмежи и засилен ветер.

• Пред појавата: обезбедете пластеници, проверете одводи, подгответе опрема за берба и преиспитајте ги третманите.
• Во периодот на нестабилност: прекинете работа на отворено при грмежи и ветер, не прскајте и не берете во опасни услови.
• По појавата: проверете ја влагата, конструкциите, плодот и пристапот до парцелата; документирајте ја штетата.

Кратка контролна листа пред излегување на нива

Пред да тргнете, проверете дали најновото издание на прогнозата е ажурирано. Ако во меѓувреме е издадено предупредување, планот за работа има предност само ако може да се спроведе без луѓето и опремата да бидат изложени на опасност.

За секоја парцела направете одделна проценка. Различната надморска височина, изложеност, тип на почва и близина до отворен простор може да создадат различни услови во исто подрачје.

• Време на последното ажурирање на прогнозата.
• Дали има метео-предупредување за грмежи, пороен дожд или ветер.
• Состојба на плодот и итност на бербата.
• Влажност и проодност на почвата.
• Состојба на пластеникот, мрежите, одводите и системот за наводнување.
• Потребна лична заштитна опрема и безбеден план за повлекување.

Заклучок

Во следните 72 часа главниот ризик не е само високата температура, туку брзиот премин кон локална нестабилност. Следете ги последните најави на УХМР и агрометеоролошкиот портал, разликувајте прогноза од предупредување и приспособете ги одлуките на конкретната парцела.

Бербата планирајте ја според зрелоста и ризикот од пукање. Прскањето одложете го ако дождот или ветерот ја прават примената несигурна, а наводнувањето проверете го според влагата во почвата. Пластениците, одводите и опремата обезбедете ги навреме, а секоја штета документирајте ја штом условите станат безбедни.

Најчесто поставувани прашања