Добрата пресметка не завршува со прашањето колку килограми сте собрале. Земјоделската тетратка за трошоци треба да покаже колку ве чини еден декар, колку ве чини еден продаден килограм и која цена ви е потребна за да не работите со загуба.
Пред планирањето на новата сезона, производителот треба да знае која култура навистина носи заработка, а која само создава промет. Приходот од откупот може да изгледа висок, но сликата се менува кога ќе се пресметаат расадот, ѓубривата, горивото, работната сила, амбалажата, транспортот и загубите.
Најпрактично е за секоја култура, парцела и сезона да се води едноставна тетратка или табела. Записите треба да бидат прегледни, за подоцна лесно да се провери од каде произлегол секој трошок и колкава количина навистина била продадена.
Со ваква евиденција производителот добива две јасни слики: колку пари останале по плаќањето на сметките и дали културата економски се исплатила кога ќе се пресметаат и сопствената работа, механизацијата и наводнувањето.
Една тетратка, но одделен лист за секоја култура
Трошоците за домати, пиперки, јаболка или грозје нека не се водат под една заедничка ставка. За секоја култура отворете посебен лист, а ако имате повеќе парцели со различни услови, водете евиденција одделно и по парцела.
На почетокот запишете ја културата, површината во декари, локацијата, сортата, датумот на садење или берба и планираниот канал на продажба. Подоцна така полесно ќе ги споредите приносот, цената и трошокот меѓу различни ниви или сезони.
- Култура и сорта
- Површина во декари
- Парцела и локација
- Датум на садење, берба и продажба
- Планиран откуп, пазар или директна продажба
Директните трошоци запишувајте ги веднаш
Секое купување или плаќање внесете го со датум, количина, единечна цена и вкупен износ. Чувајте ги фактурите, сметките, испратниците и другите докази за плаќање, вклучително и за набавките платени во готово.
Во директни трошоци влегуваат сите ставки што јасно се поврзуваат со конкретната култура: семе или расад, ѓубрива, препарати, гориво, наемна работна сила, амбалажа, транспорт, складирање, сортирање и провизии кон откупувач или посредник.
Кај препаратите наведете го називот, количината и целта на употребата, но не внесувајте непроверени дози или рокови. За примената следете ја декларацијата и важечките упатства за конкретниот производ.
- Семе или расад
- Ѓубрива и подобрувачи на почвата
- Препарати за заштита на растенијата
- Гориво и платени услуги со механизација
- Наемна работна сила
- Амбалажа, транспорт, складирање и сортирање
- Откупни провизии и други одбитоци
Сопствената работа има цена, иако не се плаќа веднаш
Работата на носителот на стопанството и на членовите на семејството не смее да остане невидлива во пресметката. Запишете ги часовите за подготовка на почвата, садење, окопување, берба, сортирање и товарање.
За вреднување може да се земе реална локална дневница или договорена часовна стапка. Не мора сите членови да имаат иста цена, особено ако работата и одговорностите им се различни.
Готовинските одделете ги од економските трошоци. Првите покажуваат колку пари навистина сте издвоиле, а вторите ја опфаќаат и неплатената семејна работа. Само така се гледа дали производството би било исплатливо и кога за целата работа би требало да ангажирате работници.
- Запишете кој работел и колку часови
- Раздвојте садење, берба, сортирање и товарање
- Користете локална дневница или часовна стапка
- Чувајте одделен збир за платена и сопствена работа
Механизацијата и наводнувањето се повеќе од гориво
Кај сопствениот трактор не запишувајте само колку гориво е потрошено. Пресметката треба да ги опфати и одржувањето, поправките и амортизацијата. Едноставниот модел за амортизација е: набавна вредност минус очекувана остаточна вредност, поделено со годините на користење, помножено со уделот што се користи за конкретната култура.
Кога механизацијата се користи за повеќе култури, трошокот распределете го според часовите работа, обработената површина или друга разумна мерка што доследно ќе ја применувате.
Кај наводнувањето внесете ги електричната енергија или горивото, одржувањето на пумпата, амортизацијата на системот и евентуалната цена на водата. Трошокот постои и кога пумпата или системот се сопствени.
- Гориво
- Сервис и поправки
- Амортизација на трактор и приклучна механизација
- Електрична енергија или гориво за пумпа
- Одржување и амортизација на системот за наводнување
- Цена на водата, каде што се плаќа
Приходот разделете го по квалитет и продажен канал
Една просечна цена по килограм лесно ја прикрива разликата меѓу прва и втора класа, откуп и директна продажба. За секоја продажба запишете датум, место, квалитет, количина, цена и сите транспортни или откупни одбитоци.
Ако дел од родот го продавате на откупувач, а дел на пазар или директно на потрошувачи, водете ги каналите одделно. Така ќе се види дали повисоката цена на пазарот ја оправдува дополнителната работа, амбалажа и транспорт.
Цените објавени како поширок статистички контекст не можат да ги заменат сопствените продажни записи. Откупот зависи од регионот, датумот, квалитетот и договорените услови.
- Прва класа
- Втора класа
- Продажба на откупувач
- Продажба на пазар
- Директна продажба
- Провизии, транспортни одбитоци и други намалувања
Собрано, продадено и непродадено не се иста количина
За реална пресметка внесете најмалку три количини: вкупно собрано, продадено и непродадено. Отпадот, расипаната стока и загубите при транспорт или складирање водете ги одделно.
Ако отпадот е продаден за добиточна храна или друга намена, внесете го како посебен приход. Ако нема продажна или употребна вредност, запишете нула. Непродадените килограми не се приход само затоа што биле произведени.
Трошоците за берба, амбалажа и транспорт често се направени и за количина што подоцна се оштетила или останала непродадена. Затоа трошокот по килограм за продажна ефикасност најчесто се пресметува со продадената, а не само со собраната количина.
- Вкупно собрано
- Продадено по класа и канал
- Отпад и расипана количина
- Загуби при транспорт или складирање
- Непродадено со реална вредност
- Непродадено без вредност
Модел од една страница за целата сезона
Едноставната форма може да се пополнува рачно или во табела на телефон и компјутер. Клучно е сите ставки да се внесуваат по ист редослед и трошоците да не се мешаат со приходите.
Во приходот внесете ја продажбата на производот и корисните нуспроизводи. Субвенцијата водете ја како посебен приход, а не како скриено намалување на трошоците. Така ќе се види колку носи самата култура од пазарот и колку зависи од јавната поддршка.
- Семе или расад
- Ѓубрива
- Препарати
- Гориво и услуги со механизација
- Наемна работна сила
- Сопствена работа
- Наводнување
- Амбалажа
- Транспорт и провизии
- Амортизација
Пресметка по декар и по продаден килограм
По завршувањето на сезоната, вкупните трошоци поделете ги со бројот на декари. Потоа пресметајте го трошокот по продаден килограм, приходот по декар и нето заработката по декар.
Пресметката со еден декар изгледа вака: ако вкупните трошоци се 55.500 денари, а се продадени 4.200 килограми по просечна цена од 32 денари, приходот од продажба е 134.400 денари. Трошокот по продаден килограм е 13,21 денар, а разликата е 78.900 денари пред евентуален одделен третман на субвенции и други ставки што не се внесени во примерот.
Ако дополнително се продадат 300 килограми отпад по 5 денари, додајте 1.500 денари како посебен приход. Непродадените 500 килограми не се прикажуваат како приход ако немаат реална продажна или употребна вредност.
- Трошок по декар = вкупни трошоци ÷ број декари
- Трошок по продаден килограм = вкупни трошоци ÷ продадени килограми
- Приход по декар = вкупен приход ÷ број декари
- Нето заработка по декар = приход по декар – трошоци по декар
Минималната цена се пресметува пред садењето
Минималната продажна цена се добива кога вкупните трошоци ќе се поделат со реално очекуваните продадени килограми. Не го користете само планираниот принос, бидејќи дел од родот може да биде втора класа, оштетен, изгубен или непродаден.
Пред новата сезона направете најмалку три сценарија: нормален принос, принос помал за 20 проценти и пониска откупна цена. Ако културата е исплатлива само во најоптимистичната пресметка, ризикот е висок. Тогаш разгледајте ги трошоците, сортата, рокот на продажба или каналот на пласман.
- Нормален принос и очекувана цена
- Принос помал за 20 проценти
- Пониска продажна цена
- Зголемени трошоци за гориво или работна сила
- Комбинација од послаб принос и пониска цена
Субвенциите, данокот и интерната пресметка не се исто
Субвенцијата внесете ја како посебна ставка. За 2026 година постојат програми и правила за директни плаќања со услови што се разликуваат по култура и вид поддршка. Во објавените информации се наведуваат, меѓу другото, прагови од 0,5 хектари за овошни и лозови насади и 0,7 хектари за житни култури, со преодни правила за дел од постојните корисници. Условите треба да се проверат во важечката програма и конкретниот повик.
Интерната пресметка на заработката не е исто што и даночниот резултат. УЈП го третира доходот од продажба на сопствени земјоделски производи како доход што подлежи на данок на личен доход, а општата стапка наведена за оваа категорија е 10 проценти.
За физичко лице со вкупен годишен доход од продажба на сопствени производи кон откупувачи и други физички лица надвор од зелените пазари над 1.000.000 денари, УЈП наведува обврска за регистрација најдоцна до 15 јануари наредната година. Точниот третман зависи од статусот на производителот, начинот на продажба и важечките правила, па даночните обврски проверете ги со најновите упатства или со сметководител.
- Субвенција како одделен приход
- Проверка на условите за конкретната култура
- Разликување на економска заработка и даночен резултат
- Чување документи за продажба и трошоци
- Проверка на обврските според статусот на производителот
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Како да се читаат официјалните земјоделски цени: разлика меѓу откупна, големопродажна и малопродажна цена, периоди, единици и вредност во MakStat.
Прочитај →
Рокот за барања за субвенции 2026 (по површина и по грло) е 30 септември. Во овој водич се сите мерки, услови, минимуми и износи по хектар и по грло — плус што да проверите пред ап
Прочитај →
Од 20 денари на пунктот до 250 денари на рафтот стојат четири алки со четири различни структури на трошоци. Оваа анализа ги разложува сите — со официјални податоци таму каде ги има
Прочитај →
Заклучок
Добрата земјоделска тетратка за трошоци треба на една страница да даде три одговори: колку чини еден декар, колку чини еден продаден килограм и која минимална цена ја покрива целата работа.
Почнете со одделен лист за секоја култура и внесувајте ги трошоците веднаш. Кога ќе се пресметаат и сопствената работа, амортизацијата, наводнувањето и загубите, одлуката за следната сезона ќе се темели на реален резултат, а не само на прометот од откупот.
Најчесто поставувани прашања
