Регистрација на земјоделско стопанство е првиот чекор за секој што сака од земјата и стоката да заработува легално и да користи државна поддршка. Можете да имате 50 декари ниви и стадо овци, но ако не сте запишани во Единствениот регистар на земјоделски стопанства, за државата не постоите — нема директни плаќања, нема ИПАРД, нема членство во задруга.

Добрата вест е дека постапката не е комплицирана ако однапред знаете што ви треба. Во продолжение објаснуваме кои услови мора да ги исполнувате, кои документи се бараат, каде се поднесува барањето и кои обврски доаѓаат по уписот.

Што всушност значи „да се регистрирате како земјоделец“?

Во разговор на село секој што обработува нива е „земјоделец“. Законски, работите се поделени на неколку нивоа:

• Земјоделско стопанство — според Законот за земјоделство и рурален развој, тоа е економска единица со единствено управување, на чиј имот се врши земјоделска дејност.
• Семејно земјоделско стопанство — самостојна економска и социјална единица на едно семејство, која се заснова на сопственост и/или користење на земјиште и добиток.
• Носител на стопанството — полнолетно лице кое управува со стопанството и настапува во негово име. Тој ги потпишува барањата и на негово име се водат субвенциите.

Физичките лица што вршат земјоделска дејност — индивидуалните земјоделци — според Законот за трговски друштва не се сметаат за трговци. Тоа значи дека за да бидете земјоделец не мора да отворате фирма. Доволно е стопанството да го регистрирате во надлежниот регистар, а за земјоделците тоа е ЕРЗС.

Услови за регистрација на земјоделско стопанство

За упис во ЕРЗС стопанството мора да исполнува барем еден од трите основни услови:

Покрај тоа, носителот мора да биде полнолетен. Ако стопанството го води семејство, членовите потпишуваат изјава со која потврдуваат дека се членови и одредуваат кој од нив ќе биде носител.

Кои документи ви требаат за упис во ЕРЗС

Добар дел од податоците подрачната единица сама ги повлекува по електронски пат — од катастарот и од регистарот на животни. Сепак, подгответе ги следниве работи:

• ✓Лична карта на носителот.
• ✓Пополнет образец за упис (образецот го добивате во подрачната единица).
• ✓Изјава од членовите на семејното стопанство со одреден носител, ако не сте сами.
• ✓Доказ за земјиштето: имотен лист или договор за закуп ако земјата не е ваша.
• ✓Податоци за обележаниот добиток, ако одгледувате стока.
• ✓Документи за посебна дејност — сертификат за органско, изјава за печурки, доказ за пластеник.
• ✓За правни лица: тековна состојба не постара од 6 месеци и депониран потпис.
• ✓Број на трансакциска сметка — ќе ви треба за исплата на субвенциите.

Постапка чекор по чекор

1. Одете во подрачната единица на МЗШВ на чие подрачје се наоѓа вашето стопанство — не таму каде што живеете, туку таму каде што е земјата или фармата.
2. Поднесете барање за упис со документите од листата погоре.
3. Добивате ИДБР — единствен идентификациски број од 11 цифри, кој системот електронски го доделува на стопанството.
4. Добивате решение за упис во ЕРЗС.
5. Користете го ИДБР-от насекаде — законот предвидува тој број да се користи во сите регистри и сите барања за поддршка.

Промени по уписот — рок од 15 дена

Носителот е должен секоја промена — нова нива, раскинат закуп, продадено стадо, нов член, промена на носител — да ја пријави во Министерството во рок од 15 дена. Ова е место каде што многумина грешат: на барање за субвенција пријавуваат површини што повеќе не ги обработуваат, а при контрола тоа значи поврат на пари и казна.

Категории на стопанства и што значат за осигурувањето

Законот за земјоделство и рурален развој ги дели стопанствата во четири категории според нето приходот од земјоделска дејност. Категоризацијата важи за стопанствата што најмалку половина од годишниот нето приход го остваруваат од земјоделство.

Категоријата е важна затоа што од неа зависи дали и како носителот на семејното стопанство ќе плаќа придонеси за пензиско и здравствено осигурување. Со законските измени од 2013 година носителот на семејно стопанство е воведен како обврзник за придонеси, а основицата зависи од категоријата. Бидејќи прописите за придонеси повеќепати се менувани, пред да одлучите — особено ако сакате стажот од земјоделство да ви се смета за пензија — проверете ја вашата состојба во Управата за јавни приходи и Фондот на пензиското и инвалидското осигурување.

Зошто вреди да се регистрирате

• Директни плаќања по декар, по грло и по произведено количество — без ИДБР нема пријава.
• ИПАРД и национални инвестициски мерки за механизација, пластеници, системи за наводнување и објекти.
• Земјоделска задруга — основачите мора да се стопанства запишани во ЕРЗС.
• Кредити и гаранции — финансиските институции често го бараат решението за упис како доказ дека сте активен производител.
• Продажба на откупувачи и пазари — регистрирано стопанство полесно склучува договори за откуп.

Најчести грешки при регистрација на земјоделско стопанство

1. Поднесување барање во погрешна подрачна единица — по место на живеење наместо по место на стопанството.
2. Устен договор за закуп со сосед, без писмен договор.
3. Непријавени промени во рокот од 15 дена.
4. Добиток што не е обележан и запишан во регистарот на животни.
5. Двајца членови од исто семејство пријавуваат иста нива на две различни стопанства.

Заклучок: регистрирајте се пред да ви затреба

Регистрацијата на земјоделско стопанство не е формалност за „големите фармери“. Таа е влезниот билет за секоја форма на државна и европска поддршка, за задруги и за посигурен пласман. Најважно е земјата и стоката да ги имате уредени на хартија — имотен лист или писмен закуп, обележан добиток — и да не ги заборавате промените во рокот од 15 дена.

Ако планирате да аплицирате за субвенции следната година, не чекајте до последниот рок. Отидете во подрачната единица неколку месеци порано, проверете дали сите документи се во ред и уредете го она што недостасува.