Лекови на фарма без грешка: евиденција на ветеринарни третмани и каренца

На фарма, лекувањето не завршува со давањето на препаратот. По секоја терапија мора да биде јасно кое животно или која група е третирана, со кој препарат, кога е применет и од кој датум млекото, месото или јајцата повторно смеат да се користат или предадат во промет.

За сопствениците и држателите на животни чии производи се наменети за исхрана на луѓето постои обврска да водат евиденција за набавка, складирање и употреба на ветеринарно-медицински препарати, како и за несакани дејства. Правилникот бр. 152/2019 предвидува податоците да бидат читливи, целосни и правилно внесени.

Каренцата не се пресметува по сеќавање и не се пренесува автоматски од еден препарат на друг. Се проверува во упатството за конкретниот препарат и видот животно, а ако ветеринарот употреби препарат надвор од одобрената намена или нема соодветен одобрен препарат, рокот го определува ветеринарот.

Еден ред за едно лекување

Најлесниот систем е секој третман да има свој ред во тетратка со нумерирани страници или во работна дигитална табела. Записот се пополнува веднаш по апликацијата, а не на крајот од неделата, кога лесно се мешаат датумите, животните и количините.

Кај говедата и еквидите се води поединечна евиденција. Кај свињите, овците, козите, живината и лагоморфите се води збирна евиденција по одгледувана група, додека за расплодните единки од овие категории се води поединечен запис.

Дигиталната табела може да биде практична работна копија, но не треба да се претпостави дека обичен Excel или Google Sheets сам по себе го заменува официјалниот образец или системот што го предвидува АХВ. Најсигурно е податоците редовно да се извезуваат, печатат и чуваат во пропишана форма.

• Говедо или еквид: запис за секое животно.
• Свињи, овци, кози, живина и лагоморфи: запис за третирана група.
• Расплодна единка: поединечен запис и кога припаѓа на групен вид.
• Секој запис да има последователен број и датум на внесување.

Полињата што не треба да недостигаат

Тетратката треба да овозможи трето лице да го разбере третманот без дополнително усно објаснување. Освен името на препаратот, запишете ја и јачината, бидејќи слични трговски имиња може да постојат во различни концентрации.

За животно внесете ушна маркица или друг број. За група внесете вид, категорија, објект или бокс и број на животни. Ако терапијата трае повеќе денови, внесете ги и датумот на првата и датумот на последната апликација.

Во записот треба да се остави трага за ветеринарот, применувачот и одговорното лице на фармата. Така се знае кој ја поставил терапијата, кој ја спровел и кој ја контролирал каренцата.

• Број на запис, фарма или одгледувалиште и идентификациски број, ако постои.
• Животно или група, датум на прва и последна апликација и причина за третманот.
• Трговско име и јачина на препаратот, доза и начин на примена според ветеринарната упатност.
• Количина употребена, серија или лот и рок на употреба од пакувањето.
• Име и контакт на ветеринарот, број или ознака на упатството или рецептот, ако постои.
• Име или иницијали на применувачот и одговорното лице на фармата.
• Каренца за млеко, месо или органи и јајца, плус посебен датум за ослободување на секој производ.
• Несакано дејство, опис и преземено известување до ветеринарот.

Каренцата се проверува, не се погодува

Рокот на повлекување зависи од препаратот, дозата, видот животно и начинот на употреба. Затоа не треба да се внесува општа каренца за антибиотици, антипаразитици или друга група препарати.

Проверете го упатството или одобрението за конкретниот препарат и конкретниот вид животно. Ако начинот на употреба е различен од одобреното, ако препаратот е за друг вид или ако се користи препарат за хумана употреба, каренцата мора јасно да ја даде ветеринарот.

За млеко, месо и јајца водете одделни полиња. Најдолгиот рок за еден производ не го заменува автоматски рокот за друг производ. Ако за конкретен производ е наведено „0 дена“, внесете ја нулата; полето не оставајте го празно.

• Проверете го упатството пред првата апликација.
• Запишете ја каренцата одделно за секој производ.
• Пресметајте посебен дозволен датум за млеко, месо и јајца.
• До истекот на рокот означете „ЗАДРЖИ“, а по проверката „СЛОБОДНО ЗА ПРОМЕТ“.
• При нејасен или неочекуван рок, запрете со пуштање во промет и побарајте совет од ветеринар.

Постапка од набавка до завршување на терапијата

Евиденцијата не е само листа на дадени лекови. Таа треба да го следи препаратот од приемот на фармата до неговата употреба, а третираното животно или група да биде видливо одвоено од останатите.

Кога терапијата се повторува, отворете нов ред или јасно поврзете го новиот запис со првиот. Стар запис не се брише и не се преправа без трага, бидејќи токму промените може да бидат важни при проверка или при несакана реакција.

1. Пред употреба проверете одобрен препарат, упатство, вид животно, рок, серија и услови за чување.
2. При апликацијата внесете го третманот веднаш и потпишете кој го применил.
3. По апликацијата означете го животното, боксот или групата со јасна ознака.
4. Одделете го млекото, месото или јајцата што се под каренца.
5. При повторна апликација внесете нов ред или врска со првиот третман.
6. По завршување на рокот одговорното лице проверува дали производот може да се пушти во промет.

Како безбедно да се одвои третираното животно или група

Најчестата практична грешка не е само погрешен внес, туку губење на врската меѓу записот и животното. Кај крави, користете видлива ознака на таблата или во боксот и запишете ја ушната маркица. Кај овци, кози, свињи или живина означете го објектот, боксот, јатото или групата со број и датум.

Кај молзни животни, лицето што молзе треба да знае кои животни се под каренца и каде се одлага нивното млеко. Кај живината и групното одгледување, ознаката мора да се однесува на целиот објект или група, а не само на едно животно што тешко може повторно да се препознае.

Црвена ознака на табла, посебна листа покрај влезот или филтер во дигиталната табела може да помогне, но ознаката мора да се совпаѓа со записот. Не отстранувајте ја додека одговорното лице не го провери дозволениот датум.

• Означете број на животно, бокс, објект или група.
• Покрај ознаката напишете датум до кој трае каренцата.
• Посебно одложувајте млеко или јајца од третирани животни.
• Информирајте го секој што храни, молзе, собира јајца или подготвува животни за продажба.
• При преместување на животно или група, пренесете ја и ознаката за каренца.

Проверка на залихата еднаш месечно

Складирањето е дел од истата евиденција. Најмалку еднаш месечно споредете ги пакувањата со тетратката или дигиталната табела. Препарат со истечен рок, оштетено пакување или нејасна етикета одделете го и не го употребувајте додека не добиете стручна насока за понатамошно постапување.

Проверете дали секое пакување може да се поврзе со набавен документ или запис, дали серијата е читлива и дали препаратите се чувале според условите од упатството. Не префрлајте препарат во шише без етикета и не оставајте отворено пакување без датум и јасна идентификација.

• Препарат и јачина.
• Серија или лот.
• Количина на залиха.
• Рок на употреба.
• Состојба на пакувањето и читливост на етикетата.
• Услови на чување според упатството.
• Поврзаност со запис за набавка и употреба.

Одговорното лице ја држи целата слика

На фармата назначете едно лице што ја води евиденцијата, ги проверува датумите и се грижи третираните животни или производи да бидат одвоени. Тоа лице може да биде сопственикот, управителот или обучен работник, но улогата мора да биде јасна за сите што работат со животните.

Одговорното лице не ја заменува стручната одговорност на ветеринарот. Ветеринарот ја поставува терапијата и ја определува каренцата кога тоа е потребно, а применувачот ја спроведува упатноста и го потврдува внесот.

При несакано дејство, неочекувана реакција или нејасна каренца, одговорното лице веднаш контактира ветеринар. Сериозните и неочекуваните несакани дејства се предмет на ветеринарно-фармаколошка внимателност и не треба да се решаваат со самостојно менување на терапијата.

• Едно лице ја контролира целата евиденција.
• Ветеринарот ја поставува терапијата и каренцата.
• Применувачот ја следи упатноста и го потпишува внесот.
• Работниците добиваат јасна информација за третирани животни и производи.
• Сомнителни реакции веднаш се пријавуваат кај ветеринарот.

Образец за секојдневна употреба

Следниот распоред може да се пренесе во тетратка со широки колони или во дигитална табела. Ако полето не се однесува на конкретниот вид животно, не оставајте простор за недоразбирање: внесете „не се применува“ наместо нечитлива црта, а празните полиња што не може да се пополнат прецртајте ги според правилата за водење евиденција.

Датумите пишувајте ги во ист формат, на пример ден, месец и година. За повеќедневна терапија не го заменувајте датумот на последната апликација со датумот на првата.

• Број на запис | фарма и одгледувалиште.
• Животно или група | број, објект и број животни.
• Прва и последна апликација | дијагноза или причина.
• Препарат и јачина | доза и начин на примена според ветеринарот.
• Количина | серија и рок на препаратот.
• Ветеринар | применувач | одговорно лице.
• Каренца за млеко | месо и органи | јајца.
• Дозволен датум за промет | статус „ЗАДРЖИ“ или „СЛОБОДНО ЗА ПРОМЕТ“.
• Несакано дејство | опис и известување.

Заклучок

Уредната евиденција го намалува ризикот од грешка затоа што секој третман има јасна трага: животно или група, препарат, серија, применувач и дозволен датум за промет. Тетратката или табелата треба да се пополнува веднаш, а третираните животни и производи да бидат видливо одвоени.

Каренцата секогаш проверете ја во упатството и со ветеринарот. Не ја проценувајте по сеќавање, не менувајте стара белешка без трага и не пуштајте млеко, месо или јајца во промет додека одговорното лице не го потврди статусот.

Најчесто поставувани прашања