Чии се јаболката што паѓаат во дворот на соседот? Што вели законот
Соседово дрво расте до самата ограда, гранките висат над вашиот двор, а секоја есен тревата ви е покриена со јаболка, круши или ореви. Дали тие плодови се ваши или на соседот? Можете ли да ги соберете, да ги изедете или да ги продадете?
Повеќето луѓе на село имаат цврсто мислење: „што паднало кај мене, мое е”. Законот за сопственост и други стварни права не го гледа така. Во него има јасни правила за тоа чие е дрвото, чии се плодовите и што смеете да сторите со гранките. Ве водиме низ нив чекор по чекор, со бројот на членот, за да знаете на што се потпирате ако дојде до расправија.
- Дрвото му припаѓа на сопственикот на земјиштето од кое израснало, без оглед каде висат гранките (чл. 21).
- Плодовите му припаѓаат на сопственикот на дрвото, па и кога ќе паднат во вашиот двор (чл. 127, чл. 23).
- Гранките што висат над вашиот имот смеете сами да ги отсечете од вашата страна и да ги задржите (чл. 22).
Чие е соседово дрво кога гранките се над вашиот двор?
Првото правило е едноставно и важи за секое дрво и растение. Дрвото е на оној на чие земјиште израснало стеблото. Не е важно колку далеку се надвиснале гранките или колку длабоко во вашата нива влегле корењата.
Значи, ако соседово дрво е засадено целосно на неговиот имот, тоа е негово, иако половина од круната виси над вашиот двор. Исто важи и за лоза, малина или било кое друго растение (чл. 21 став 3).
А ако дрвото расте точно на меѓата?
Тогаш дрвото е заедничко. Законот вели дека дрво израснато на самата меѓа е во сосопственост на двајцата соседи (чл. 21 став 2). Тоа значи и плодовите се заеднички, а одлуките за сечење треба да ги донесете заедно.
Чии се паднатите јаболка?
Овде е најголемото недоразбирање. Законот вели дека плодовите што ги дава една ствар му припаѓаат на сопственикот на таа ствар (чл. 127 став 1). Јаболкото не станува ваше само затоа што гравитацијата го донела на вашата трева.
Треба да се каже и ова: законот нема посебен член што изречно вели „паднатиот плод е на сопственикот на дрвото”. Тој заклучок произлегува од општите правила за сопственост на плодовите и од член 23, кој уредува што се случува кога туѓа ствар ќе дојде на ваш имот.
Што значи ова во пракса?
- Соседот смее да побара да си ги собере јаболката и да влезе во вашиот двор во разумен рок за тоа.
- Вие не мора да го пуштите внатре, но тогаш треба сами да му ги соберете и предадете.
- Ако паднатите плодови ви направиле штета или трошок, имате право на надоместок и смеете да ги задржите додека не ви се плати (чл. 23 став 3).
Гранки над вашиот двор: смеете ли сами да ги сечете?
Да. Ова е едно од ретките места каде законот ви дава право да постапите сами, без да барате дозвола од соседот или од суд.
Три работи се клучни во овој член. Сечете само од вашето земјиште, не качувајќи се во соседовиот двор. Сечете само она што е над вашиот имот, не целото дрво. И отсечените делови, вклучително дрвата за огрев, смеете да ги задржите.
Кога правилото не важи
- Меѓу шуми што граничат правото на сечење гранки и корења не се применува (чл. 22 став 4).
- Ако посебен пропис забранува сечење на одредено дрво, не смеете да сечете, но имате право на надоместок за штетата што ја трпите (чл. 22 став 3).
Кој плаќа ако соседово дрво ви направи штета?
Корењата можат да ви кренат бетон, да ви запушат канал или да ви ја исушат градината. Гранка може да падне на покривот или на колата. За ваква штета законот ви дава право на надоместок, но со еден услов.
Сопственикот на дрвото одговара за штета што не би се случила ако постапувал со потребното внимание (чл. 22 став 2). Ако соседот со години не го кастрел дрвото што очигледно се суши и прети да падне, имате силен аргумент. Ако гранката ја скршила невообичаено силна бура на здраво дрво, аргументот е послаб.
Брз преглед: што смеете, а што не
| Ситуација | Што вели законот | Член |
|---|---|---|
| Дрвото е на соседовиот имот, гранките над вашиот | Дрвото е на соседот | 21 ст. 1 |
| Дрвото расте точно на меѓата | Заедничко на двајцата соседи | 21 ст. 2 |
| Јаболката паднаа во вашиот двор | Плодовите се на сопственикот на дрвото; тој може да дојде да ги земе или вие да му ги предадете | 127, 23 |
| Гранки над вашиот двор | Смеете да ги отсечете од вашата страна и да ги задржите | 22 ст. 1 |
| Корења во вашата нива | Смеете да ги извадите од вашето земјиште | 22 ст. 1 |
| Штета од гранки или корења | Надоместок, ако соседот не постапувал со потребното внимание | 22 ст. 2 |
| Шуми што граничат | Правото на сечење не важи | 22 ст. 4 |
Како да го решите без суд
Законот е на хартија, а соседот ви е секој ден пред врата. Повеќето вакви расправии се решаваат со еден разговор.
- Пред бербата договорете се: соседот бере од неговата страна, вие собирате паднатото и му го враќате, или делите на половина.
- Ако планирате да сечете гранки, кажете му неколку дена порано. Законот не го бара тоа, но ќе ви заштеди лоша крв.
- Сечете надвор од вегетација, кон крајот на зимата, за да не му наштетите на дрвото.
- Ако имате штета, фотографирајте ја веднаш, со датум.
- Ако договор нема, побарајте совет од адвокат пред да тужите.
Најчесто поставувани прашања
Дали паднатите јаболка од соседово дрво се мои? +−
Според општите правила, не. Плодовите му припаѓаат на сопственикот на дрвото (чл. 127), а тој може во разумен рок да дојде и да си ги земе (чл. 23). Законот нема посебен член само за паднат плод, па ова е толкување на општите одредби.
Смее ли соседот да влезе во мојот двор за да ги собере? +−
Може да влезе во примерен рок. Вие можете да му забраните пристап, но само ако веднаш сами му ги предадете плодовите (чл. 23 ставови 1 и 2).
Можам ли да ги исечам гранките без да прашам? +−
Да, гранките што се над вашиот имот можете да ги отсечете од вашата страна без дозвола и да ги задржите (чл. 22 став 1). Не смеете да влегувате кај соседот ниту да го сечете целото дрво.
Смеам ли да берам јаболка од гранките што висат кај мене? +−
Законот изречно зборува за сечење гранки, а не за берење плодови. Плодовите на дрвото се на неговиот сопственик (чл. 127). Најсигурно е да се договорите со соседот.
Чие е дрвото ако расте точно на меѓата? +−
Во сосопственост е на двајцата соседи (чл. 21 став 2). Плодовите и одлуките за дрвото се заеднички.
Корењата на соседово дрво ми го кренаа патеката. Кој плаќа? +−
Можете да барате надоместок ако штетата не би се случила кога соседот би постапувал со потребното внимание (чл. 22 став 2). Корењата во вашето земјиште смеете и сами да ги отстраните (чл. 22 став 1).
Важи ли истото и за лоза, малина или орев? +−
Да. Правилата за дрвјата соодветно се применуваат и на другите растенија (чл. 21 став 3).
Што ако се работи за шума до шума? +−
Правото сами да сечете туѓи гранки и корења, и правото на надоместок за таа штета, не се применуваат кога граничат шуми (чл. 22 став 4).
Заклучок
Соседово дрво останува соседово, и кога неговите гранки и плодови ќе се најдат над вашата ограда. Паднатите јаболка не стануваат ваши сами од себе, но законот ви дава право гранките над вашиот двор да ги отсечете и задржите, корењата да ги извадите и да барате надоместок за штета. Знаејќи ги правилата, полесно ќе се договорите со соседот, а договорот на село секогаш вреди повеќе од тужба.
