Нематоди – штетници во земјоделството: Нематоциди и заштита на културите
Комплетен водич за нематоди како штетници во земјоделството – коренски и надземни нематоди, нематоциди, симптоми на напад и ефикасна заштита на земјоделските култури
Нематодите како штетници во земјоделството се микроскопски црвчиња кои напаѓаат корен, стебло, лист, цвет и плод. Без соодветна заштита од нематоди со нематоциди, приносите може да се намалат до 50%, а растенијата стануваат подложни на бактериски и габични болести. Во овој водич дознавате кои нематоди се најопасни, како да ги препознаете и како да ги заштитите вашите култури.
Што се нематоди и како изгледаат?
Нематодите (Nematoda) се тркалезни црви, со тело во форма на конец, сферично заоблени, тркалезни или во форма на круша. Големината им се движи од 300 до 700 μm, но има видови и до 1 метар (не кај растенијата). Кај растенијата, фитопаразитските нематоди се микроскопски и не се гледаат со голо око. Тие припаѓаат на редовите Tylenchida, Aphelenchida и Dorylaimida.
Кои култури напаѓаат нематодите како штетници во земјоделството?
Нематодите можат да паразитираат на сите растителни делови: корен, стебло, ризом, луковица, лист, цвет и плод. Најчесто напаѓаат:
- Зеленчук: домат, пиперка, краставица, зелка, морков, кромид
- Жита и индустриски култури: пченица, пченка, јачмен, тутун, сончоглед
- Овошје и лоза: јаболка, круши, праски, винова лоза
- Цвеќе и украсни растенија: рози, хризантеми, каранфили
| Тип на нематоди | Каде паразитира | Што предизвикува | Примери |
|---|---|---|---|
| Коренски нематоди | Корен, ризосфера | Застој во растење, гали (јазолчиња), венење | Meloidogyne (галови нематоди) |
| Стеблени нематоди | Стебло, луковица, ризом | Деформирање, распукување, гниење | Ditylenchus |
| Лисни нематоди | Лист, цвет, плод | Жолти дамки, сушење на лисјата | Aphelenchoides |
Симптоми на напад од нематоди – како да ги препознаете?
- Застој во растењето и развивањето – растението е помало од нормалното, закржлавено.
- Венење на растението – особено во топлите делови од денот, дури и кога почвата е влажна.
- Гали (јазолчиња) на коренот – карактеристично за Meloidogyne (коренски галови нематоди).
- Жолти дамки на лисјата – кај лисните нематоди, дамките следат по нерватурата.
- Намален принос и квалитет – плодовите се ситни, деформирани.
- Врата за бактериски и габични болести – нематодите ги оштетуваат ткивата и овозможуваат навлегување на други патогени.
Нематоциди – хемиска заштита од нематоди
Нематоцидите се хемиски препарати специјално наменети за сузбивање на нематоди како штетници во земјоделството. Тие можат да се применуваат пред сеидба (фумигација на почвата) или за време на вегетацијата (гранули, течности).
| Активна супстанца | Дејство | Начин на примена | Забелешка |
|---|---|---|---|
| Оксамил | Нематоцид, инсектицид | Гранули во почва | Системски, се апсорбира од коренот |
| Фенамифос | Нематоцид | Гранули, течност | Контактен и системски |
| Фостиазат | Нематоцид | Гранули | Ефикасен против галови нематоди |
| Метами натриум | Фумигант | Пред сеидба | Уништува и други почвени штетници |
- Применувајте ги пред сеидба (фумигација) или пред садење на расадот.
- Внесете ги во горниот слој на почвата (5-15 см длабочина).
- Почвата треба да биде влажна и обработена.
- По примена, избегнувајте садење 7-14 дена (зависи од препаратот).
- Користете заштитна опрема (ракавици, маска, очила).
Превенција на нематоди – плодоред и здрава почва
- Плодоред (реколта) – менувајте ги културите на истото поле; нематодите се специјализирани.
- Отпорни сорти – користете сорти отпорни на нематоди (постојат за домат, пиперка, луцерка).
- Здрава почва – висок хумус, добра структура, богата микрофлора.
- Чист материјал за садење – не внесувајте заразен расад, луковици или семе.
- Биолошка контрола – некои габи (Paecilomyces lilacinus) и бактерии паразитираат на нематоди.
Најчесто поставувани прашања за нематоди и нематоциди
Заклучок – како да се заштитите од нематоди како штетници во земјоделството
Нематодите како штетници во земјоделството се микроскопски, но нивното влијание врз приносот и квалитетот е огромно. Без соодветна заштита од нематоди, приносите може да се намалат и до 50%. Најдобри резултати дава интегрираниот пристап: плодоред, отпорни сорти, биолошки препарати и, каде што е потребно, хемиски нематоциди. Најважно е навремено да ги препознаете симптомите и да испратите примерок од почвата на анализа пред да пристапите кон хемиски третман.
