🐔 Живинарство и закони

Што значат ознаките S, M, L и XL на јајцата и кој ја одредува нивната класа?

Ознаките S, M, L и XL на јајцата ги гледаме на секоја кутија во маркет, но многумина мислат дека покажуваат квалитет или свежина. Не е така: тие ја покажуваат тежината на јајцето. За свежината кажуваат други ознаки, класата и рокот на траење. Еве што точно пропишува Законот за квалитетот на земјоделските производи.

Накратко:

S, M, L и XL се класи според тежина, од мали до многу големи.
Класа А значи свежи јајца за јадење, а класа Б се јајца само за индустријата.
„Екстра“ значи особено свежи јајца.
Јајцата ги класираат и пакуваат центри за пакување што ги одобрува Агенцијата за храна и ветеринарство.
Рокот на траење е најмногу 28 дена од снесувањето.

Што значат ознаките S, M, L и XL на јајцата?

Законот пропишува дека јајцата од класа А се класираат според масата, во четири големини:

Ознака	Значење	Тежина на едно јајце
XL	многу големи	73 g и повеќе
L	големи	од 63 g до 73 g
M	средни (медиум)	од 53 g до 63 g
S	мали	под 53 g

Буквите доаѓаат од англиските зборови: S од small (мало), M од medium (средно), L од large (големо) и XL од extra large (многу големо).

Ако во иста кутија има јајца со различна тежина, на пакувањето мора да пишува „јајца со различна големина“, заедно со минималната нето маса на јајцата во грамови.

Знаете ли? Ознаката за големина не кажува ништо за свежината. Јајце S може да биде посвежо од јајце XL. Големината најмногу зависи од возраста и расата на кокошката. Помладите несилки несат поситни јајца, а постарите покрупни.

Класа А, класа Б и „екстра“: што е разликата?

Класа А или „свежи јајца“

Ова се јајцата за директна исхрана, оние што ги купуваме во продавница. За да бидат класа А, мора да имаат:

нормална, чиста и неоштетена лушпа,
воздушен меур висок најмногу 6 mm, фиксиран и неподвижен,
чист и проѕирен белтак,
жолчка што при просветлување се гледа само како сенка,
без развој на зародиш и без туѓа миризба.

Јајцата од класа А не смеат да бидат подложени на никаков третман. Во продажба не смеат да се ладат под 5°C подолго од 72 часа.

„Екстра“: најсвежите јајца

Јајцата од класа А кај кои воздушниот меур не е поголем од 4 mm може да се продаваат како „екстра“. Тие мора да бидат класирани и спакувани најдоцна 4 дена по снесувањето. Ознаката „екстра“ смее да стои на пакувањето само до деветтиот ден по снесувањето. Затоа на тоа пакување мора да пишуваат и датумот на снесување и рокот од девет дена.

Класа Б: не е за трпеза

Јајцата што не ги исполнуваат условите за класа А се класа Б. Тие не се наменети за директна исхрана, туку само за прехранбената и непрехранбената индустрија. Се означуваат со латинската буква „B“. Ако јајцето од класа А ги изгуби своите својства, се прекласира во класа Б.

Кој ја одредува класата на јајцата?

Ова е клучното прашање. Класата и големината не ги одредува продавачот по око. Законот ги дели улогите вака:

Кој	Што прави
Центар за пакување	Ги класира јајцата по квалитет и тежина, ги означува, ги пакува и ги обележува пакувањата.
Агенција за храна и ветеринарство	Ги одобрува центрите за пакување и преку официјален ветеринар го контролира квалитетот на јајцата во промет.
Фармата (производната единица)	Го става производниот код на јајцата, на фармата или во првиот центар за пакување.

Што мора да има центарот за пакување?

За да може да класира јајца, центарот мора да има соодветни простории и опрема, меѓу другото:

опрема за просветлување (лампирање) на јајцата,
опрема за мерење на висината на воздушниот меур,
опрема за класирање по тежина,
баждарени ваги,
опрема за означување на јајцата и обележување на пакувањата.

Јајцата мора да бидат класирани, означени и спакувани најдоцна 10 дена по снесувањето, а „екстра“ јајцата најдоцна за 4 дена. Препакување на јајца од класа А смее да се врши само во центар за пакување.

Внимание: ако физичко лице откупува, класира, означува и пакува јајца, а не е одобрен центар за пакување, глобата е од 100 до 250 евра. За фирми што продаваат јајца што не ги исполнуваат минималните барања, без рок на траење или препакувани надвор од центар, глобата е од 500 до 10.000 евра, зависно од големината на фирмата.

Што друго мора да пишува на кутијата?

Покрај големината, на пакувањето на јајцата од класа А мора да пишува:

регистарските податоци на центарот за пакување,
класата: „класа А“ или „А“, може и со зборот „свежи“,
класата според тежина: S, M, L или XL,
рокот на траење, во форма „употребливо до“ со ден и месец,
условите за чување и препорака за чување по купувањето,
начинот на одгледување: „јајца од слободно држени несилки“, „јајца од поден систем“ или „јајца од кафез“,
објаснување на производниот код што е отпечатен на јајцата.

Рокот на траење е најмногу 28 дена од денот на снесувањето. Пакувањето се затвора со бела лента или налепница со истите податоци, која видливо се кине при отворањето.

Кога јајцата се продаваат на парче, во слободна продажба, продавачот мора видно да ги истакне класата по квалитет, класата по тежина, начинот на одгледување, објаснувањето на производниот код и рокот на траење.

А домашните јајца?

Ознаките S, M, L и XL на јајцата ги среќаваме во продавниците, но на зелениот пазар ги нема. Законот има исклучок: производител со помалку од 50 несилки смее да продава неозначени јајца од сопствено производство на зелен пазар или од дома, ако на местото на продажба се јасно истакнати неговото име и адреса. Повеќе за тоа прочитајте во текстот Домашни јајца на пазар: кога може да се продаваат без поединечно означување?

Совети при купување јајца

За свежина гледајте го рокот на траење и ознаката „екстра“, не големината.
За готвење и печење, ако во рецептот не е наведено, најчесто се мисли на средни јајца, M.
Споредувајте цена по тежина. 10 јајца L тежат најмалку 630 g, а 10 јајца M најмалку 530 g.
Чувајте ги во фрижидер, во оригиналната кутија, подалеку од храна со силна миризба.

🛒 ОД ЗЕМЈОДЕЛИЕ ШОП

Види ја продавницата →

🚜 МеханизацијаТрактори, мотокултиватори, приклучни машиниПогледни → 🛠️ Машини и алатиТримери, косачки, пумпи, агрегатиПогледни → 🌱 Семиња и саднициГрадинарски семиња, трева, цвеќињаПогледни → 🥾 Чизми и обувкиГумени, работнички и ловечки чизмиПогледни →

Чести прашања

Што значат ознаките S, M, L и XL на јајцата? +−

Тоа се класи според тежината: S е под 53 g, M од 53 до 63 g, L од 63 до 73 g и XL 73 g и повеќе.

Дали поголемото јајце е и поквалитетно? +−

Не. Големината ја покажува само тежината. За квалитетот и свежината кажуваат класата А, ознаката „екстра“ и рокот на траење.

Кој ја одредува класата на јајцата? +−

Центрите за пакување ги класираат по квалитет и тежина. Центрите ги одобрува Агенцијата за храна и ветеринарство, која ја врши и контролата.

Што значи „екстра“ на кутијата? +−

Особено свежи јајца од класа А, со воздушен меур до 4 mm. Ознаката смее да стои само до деветтиот ден по снесувањето.

Можам ли да купам јајца од класа Б? +−

Не за трпеза. Јајцата од класа Б се наменети само за прехранбената и непрехранбената индустрија.

Колку најмногу трае рокот на траење на јајцата? +−

Најмногу 28 дена од денот на снесувањето.

Мора ли домашните јајца на пазар да имаат ознака за големина? +−

Производител со помалку од 50 несилки смее да продава неозначени сопствени јајца на зелен пазар или од дома, со истакнато име и адреса.

Правна основа: Закон за квалитетот на земјоделските производи („Службен весник“ бр. 140/10, 53/11, 55/12, 106/13, 116/15, 149/15, 193/15, 39/16, 150/21 и 129/23): член 45 (класи по квалитет и тежина), член 46 (својства на класа А и „екстра“), член 50 (означување), член 51 (центри за пакување), член 52 (рокови за класирање), членови 54–56 (обележување, рок на траење, „екстра“), член 60 (препакување), член 61 (слободна продажба), член 163 став 3 (надзор од АХВ), членови 169 и 172 (глоби).

Текстот е информативен и е заснован на пречистениот текст на законот со измените до „Службен весник“ бр. 129/23. Начинот на означување и производниот код подетално се уредени со правилници. Информациите треба да се проверат со надлежните институции.

🌱 Следете го Земјоделие.мк

🌾 Портал 🛒 Продавница 🤖 Стојна AI Facebook FB Група Telegram Viber BUM.MK Petel.mk