Кривична пријава за 1.200 килограми тутун „Вирџинија“ во Могила: Зошто тутунот не смее да се одгледува без договор?
СВР Битола поднесе кривична пријава против 49-годишен жител на село Могила, општина Могила, поради сомнение за сторено кривично дело „неовластено производство“. Според информацијата, пријавениот во текот на 2025 година произвел тутун од видот „Вирџинија“ со вкупна тежина од 1.200 килограми, без претходно склучен договор за производство и откуп со правен субјект регистриран за откуп и обработка на тутун.
Овој случај повторно го отвора прашањето кое често ги збунува земјоделците: зошто тутунот, иако е земјоделска култура, не може да се одгледува и продава како пипер, домат, пченица или пченка?
Тутунот не е обична земјоделска култура
Во Македонија тутунот е строго регулирана индустриска суровина. Тоа значи дека неговото производство, откуп, складирање, обработка и понатамошен промет се под посебен законски режим.
Причината е едноставна: тутунот е суровина од која се произведуваат акцизни производи, како цигари и други тутунски производи. Затоа државата мора да знае кој го произведува, колку произведува, каде го предава и преку кој регистриран откупувач влегува во легалниот систем.
Што е спорно во овој случај?
Според пријавата, спорно не е самото тоа што бил засаден тутун, туку тоа што производството било извршено без претходно склучен договор со регистриран откупувач.
- ако производителот има договор со регистриран откупувач, производството влегува во законски систем;
- ако нема договор, произведениот тутун се смета за неовластено производство;
- без договор нема јасна контрола каде ќе заврши тутунот и дали ќе биде легално откупен, обработен и оданочен.
Зошто се бара договор за производство и откуп?
Договорот не е само формалност. Тој е основата преку која се контролира целата тутунска реколта.
| Што се контролира? | Зошто е важно? |
|---|---|
| Површините под тутун | За да се знае колку тутун е планирано да се произведе. |
| Количината | За да нема нелегален вишок што ќе заврши на црн пазар. |
| Откупувачот | За тутунот да оди преку регистрирана фирма. |
| Квалитетот | За да се класира и обработи според прописи. |
| Даночната и акцизната контрола | За да се спречи нелегална трговија со тутунски производи. |
Зошто посебно се спомнува сортата „Вирџинија“?
„Вирџинија“ е познат тип тутун кој широко се користи во индустријата за производство на цигари. Токму затоа ваквиот тутун има економска вредност и може да биде предмет на нелегална трговија ако не е внесен во официјален систем на производство и откуп.
Тоа не значи дека сортата сама по себе е забранета. Проблемот е кога се произведува без договор, без евиденција и без регистриран откупувач.
Дали земјоделец смее да одгледува тутун за себе?
Тука треба да се биде многу внимателен. За разлика од многу други култури, тутунот не се третира како обична храна или сточна храна. Тој е суровина за акцизни производи и затоа неговото производство е под посебна контрола.
Практично, земјоделец што сака легално да произведува тутун треба навреме да склучи договор со регистриран откупувач и да ги почитува условите од договорот и законските процедури.
Зошто државата го контролира тутунот?
Контролата постои поради неколку причини:
- спречување нелегално производство;
- спречување продажба на црн пазар;
- заштита на легалните производители и откупувачи;
- следење на количините што влегуваат во тутунската индустрија;
- наплата на даноци и акцизи;
- контрола на квалитетот и потеклото на тутунот.
Што треба да знаат земјоделците?
Најважната порака е: тутун не треба да се сади „на своја рака“ ако претходно не е обезбеден договор со регистриран откупувач.
Дури и ако земјоделецот има земја, расад, искуство и услови за производство, без договор може да се доведе во сериозен правен проблем.
Заклучок
Случајот од Могила покажува дека тутунот во Македонија е култура со посебен законски третман. Не е забрането да се произведува тутун, но е забрането да се произведува без договор и надвор од официјалниот систем.
За земјоделците ова е важна лекција: пред да се влезе во производство на тутун, прво мора да се обезбеди договор со регистриран откупувач. Во спротивно, производството може да се третира како неовластено, без разлика колку труд и пари се вложени во нивата.
Најчести прашања
Дали тутунот „Вирџинија“ е забранет во Македонија?
Не мора да значи дека сортата е забранета сама по себе. Спорно е ако се произведува без договор со регистриран откупувач и без законска евиденција.
Зошто за тутун мора да има договор?
Затоа што тутунот е суровина за акцизни производи и државата мора да го контролира производството, откупот, количините и понатамошниот промет.
Што ризикува земјоделец ако произведува тутун без договор?
Ризикува инспекциски постапки, одземање на производот, прекршочна или кривична одговорност, зависно од случајот и количината.
Приклучи се во заедницата на Земјоделие.мк
Следи најнови агро вести, цени, субвенции, совети и анализи поврзани со земјоделството во Македонија.
