Кога еден од најголемите семејни винари во Австралија со тешко срце наредува да се извадат и уништат лози стари и до 40 години, тоа е знак дека нешто длабоко не е во ред. Винската криза што ја погоди Австралија не е нивна изолирана мака — таа е дел од светско преполнување со вино што ги притиска цените насекаде, вклучително и кај нас. Еве што се случува и зошто нашите лозари треба внимателно да го следат.

Што се случува во Австралија?

Дарен Де Бортоли, човекот на чело на семејната винарија Де Бортоли (основана уште во 1928 година), одлучи да извади уште лози од насадите во регионите Ривина и Радерглен. Дел од нив се стари и до 40 години — лози што со децении раѓале грозје. Најголем дел се сорти како шираз (Shiraz), а причината е падот на потрошувачката на црвено вино.

Де Бортоли состојбата ја опишува како катастрофална, без изгледи за брзо подобрување. И тој не е единствен — низ цела Австралија се вадат милиони чокоти, а некои винарии дури ги палат старите насади. Кога врвните семејни винарии почнуваат да ја кинат сопствената лоза, станува јасно колку е длабока кризата.

Зошто винската криза го натера ова да се случи?

Повеќе фактори се спонтано „склопија” во совршена бура:

• Пад на потрошувачката на црвено вино — особено кај помладите генерации, кои пијат сè помалку алкохол поради здравствени трендови и заштеда.
• Свиткување на кинескиот пазар — кинескиот пазар за вино денес е околу една третина од она што беше пред пет години, а тоа беше главниот извозен адут на Австралија.
• Огромни залихи — во складовите се насобрало толку вино што дел од него се расипува пред да се продаде.
• Цени под трошок — во некои региони откупот на грозјето падна под цената на производство, па чокотите носат само загуба.

Кога грозјето се продава поевтино отколку што чини да се одгледа, во еден момент нешто мора да попушти. За многумина, единствениот излез е — вадење на лозата.

Не е само австралиски проблем

Оваа приказна нема да ви биде туѓа ако следите што се случува во светот. Преполнувањето со вино е глобален феномен. Франција, на пример, вади уште повеќе црвени лозја од Австралија, со државна поддршка за корчење насади. И во Калифорнија се извадени десетици илјади хектари. Насекаде важи истата равенка: помалку пијачи, повеќе залихи, послаби цени.

Со други зборови, светот произведува повеќе вино отколку што пие. А кога понудата надминува побарувачка со години наназад, притисокот врз цените се прелева преку границите — и стигнува и до нашите изби.

Што значи ова за македонските лозари?

Македонија е винарска земја со силна традиција, особено во Тиквешијата. Ние сме извозно ориентирани, а токму извозните пазари се тие што сега се стеснуваат на глобално ниво. Кога големите производители како Австралија и Франција вадат лозја за да ги растоварат складовите, дел од тоа евтино вино притиска на истите пазари на кои настапуваме и ние.

Затоа од оваа приказна вреди да се извлечат неколку поуки:

• Сортата е одлука за иднината. Де Бортоли не само што вади лози — тие преориентираат насади кон полесни и побарувани сорти како просеко и пино гриџо. Изборот на сорта денес го одредува пласманот утре.
• Квалитетот победува над количината. На преполн пазар, вишокот евтино вино е товар. Препознатливиот, квалитетен производ полесно наоѓа купувач.
• Следете ги трендовите на потрошувачите. Помладите пијат помалку и поинаку. Кој ќе ги препознае новите вкусови навреме, ќе биде во предност.
• Диверзификацијата на пазари е заштита. Потпирањето на еден-единствен извозен пазар е ризик, како што покажа падот на Кина за австралиските винари.

Заклучок

Сликата на извадени лози стари 40 години е болна за секој лозар — зашто зад секој чокот стои труд, време и семејна историја. Но таа слика носи и порака: винарскиот свет се менува брзо, а опстануваат оние што умеат да се прилагодат. Македонските лозари имаат предност во традицијата и квалитетот, но и одговорност навреме да ги читаат сигналите што доаѓаат однадвор.

Најчесто поставувани прашања