По бербата во овоштарникот: санитарни мерки за помалку болести следната година

Санитарните мерки по бербата се едни од наједноставните активности со кои може да се намали инфекцискиот потенцијал во овоштарникот. Отстранувањето на суви и скапани плодови, растителни остатоци и јасно заболени делови не ја заменува заштитата, но спречува насадот непотребно да остане со материјал што може да биде извор на проблеми напролет.

Работата треба да започне со преглед на целата парцела, а не само со механичко собирање на она што се гледа од патеката. Забележете каде имало гниење, сушење, рак-рани, скршени гранки или невообичаено опаѓање на листовите. Таквата евиденција е корисна при консултација со агроном и при следењето на насадот во следната вегетација.

Постапките со растителните остатоци зависат од овошниот вид, симптомите и условите во конкретниот насад. Кај нејасни или повторливи проблеми, пред кастрење или третман побарајте стручна процена.

Прегледајте го насадот веднаш по бербата

Најпрво поминете низ сите редови и проверете ги крошните, стеблата и почвата под дрвјата. Означете ги местата каде што биле забележани гниење, мувла, сушење на гранки, рак-рани, оштетувања од град или масовно опаѓање на листовите.

Белешките не мора да бидат сложени. Доволно е да се запише редот или делот од парцелата, видот на симптомот и дали проблемот се појавил на едно или на повеќе дрвја. Податоците ќе му помогнат на агрономот да разликува изолиран случај од проблем што се шири низ насадот.

• Прегледајте ги крошните, стеблата и просторот под дрвјата.
• Означете ги дрвјата со повторливи или нејасни симптоми.
• Запишете каде имало гниење, сушење, рани или нагло опаѓање на листовите.

Отстранете ги мумифицираните и паднатите плодови

Сувите, поцрнети, скапани или мумифицирани плодови што останале во крошната или паднале на земја не треба да се оставаат до пролет. Тие можат да бидат извор на зараза и повторно да придонесат кон создавање инфекциски потенцијал во следната сезона.

Соберете ги и плодовите со дупки, мувла или други очигледни промени. Не оставајте ги во купови покрај редовите и не ги користете како храна за животни без стручна процена. Внимателно проверете ги и местата каде што плодови се задржуваат меѓу гранките или во ниската трева.

Собраните плодови не внесувајте ги автоматски во компост. Начинот на отстранување треба да се избере според видот на симптомите, културата и препораката на агроном, а локалните правила за растителен отпад треба да се почитуваат.

• Соберете ги мумифицираните плодови од крошната и од почвата.
• Одделете ги плодовите со гниење, мувла, дупки или невообичаени промени.
• Не оставајте ги остатоците во купови покрај овоштарникот.
• Не внесувајте сомнителни плодови во компост без стручна процена.

Сувите и скршени гранки бараат процена

Сувите, скршените и јасно заболените гранки најчесто треба да се отстранат од насадот. Санитарното кастрење се изведува во сув период, со чист и остар алат, а резовите треба да бидат мазни и без долги чепови. Отсечениот материјал не оставајте го меѓу редовите или покрај стеблата.

Сепак, секое сушење не значи автоматски дека причината е болест. Можно е да е поврзано со штетник, мраз, суша, оштетување на коренот, механичка повреда или неправилна исхрана. Затоа, гранка со нејасни симптоми не треба да се кастри „на слепо“, особено ако слични знаци се појавуваат на повеќе дрвја.

Кај брзо распространето сушење, повторливи рак-рани или необични промени, побарајте мислење од агроном или фитопатолог. Државната фитосанитарна лабораторија обезбедува услуги за дијагностицирање и детерминирање на штетни организми.

• Кастрете во сув период и правете чисти, мазни резови.
• Отстранете го исечениот материјал од насадот според стручна препорака.
• Не отстранувајте гранки со нејасни симптоми без процена.
• Побарајте дијагноза ако сушењето брзо се шири или се повторува.

Паднатите листови и остатоците не се третираат исто

Паднатите листови, ситните гранчиња и други растителни остатоци треба да се проценат според ризикот во конкретниот насад. Собирање, отстранување, ситнење или внесување во почвата може да биде соодветно, но изборот зависи од овошниот вид, симптомите и советот од агроном.

Не применувајте иста постапка автоматски кај јаболко, праска, цреша, слива и други овошни видови. Остатоците со видливи знаци на зараза не треба да се оставаат на работ од парцелата, бидејќи ветерот, водата, животните или работата со механизација можат повторно да ги распоредат во насадот.

Пред да изберете начин на уништување или отстранување, проверете дали постапката е дозволена и усогласена со локалните правила за управување со растителен отпад.

• Проценете го ризикот според овошниот вид и забележаните симптоми.
• Изберете собирање, отстранување, ситнење или внесување во почвата со стручна препорака.
• Не оставајте заразени остатоци на работ од парцелата.
• Почитувајте ги локалните правила за растителен отпад.

Чист алат значи помал ризик од пренесување

Ножиците, пилите и другата опрема прво треба механички да се исчистат. Отстранете ја земјата, растителните остатоци и соковите, бидејќи нечистотијата го намалува ефектот на средството за дезинфекција.

Дезинфицирајте го алатот меѓу различни дрвја, а особено по контакт со сомнително или заболено ткиво. Користете соодветно средство и следете го неговото упатство. Не мешајте средства и не импровизирајте со концентрации што не се наведени на декларацијата.

По работата, алатот исушете го и проверете ги остриците. Острата опрема прави помали и почисти резови, додека тапиот алат го гмечи ткивото и создава непотребно големи рани.

• Исчистете ја алатката пред дезинфекција.
• Дезинфицирајте меѓу дрвја и по контакт со сомнително ткиво.
• Следете го упатството за средството за дезинфекција.
• Исушете ја опремата и чувајте ја заштитена од корозија.
• Наострете ги ножиците и пилите пред санитарното кастрење.

Проверете ги стеблата и местата со повреди

По бербата прегледајте ги стеблата, потпорите и местата каде што има триење или механички оштетувања. Рани од берба, град, машини, животни или потпорна конструкција можат да бидат места за навлегување на патогени.

Проверете дали врските и потпорите го стегаат стеблото или гранките и дали има нови оштетувања од движење на механизацијата. Повредите запишете ги за следење, особено ако се појават заедно со сушење, истекување или промена на кората.

Не нанесувајте произволни премази или препарати на раните. За конкретната повреда прво побарајте препорака, бидејќи не секој премаз е соодветен за секој вид оштетување или овошна култура.

• Прегледајте ги стеблата за рани, пукнатини и оштетена кора.
• Проверете ги потпорите и врските за триење или стегање.
• Забележете ги механичките повреди за понатамошно следење.
• Не користете премази или препарати без стручна препорака.

Подготовка за мирување без избрзани третмани

По санитарното чистење, насадот треба да влезе во периодот на мирување со отстранети очигледните извори на зараза и со заведени нејасните симптоми. Тоа е добра основа за планирање на следните контроли, но не е гаранција дека во наредната година нема да се појави болест.

Евентуален третман се планира според овошниот вид, сортата, временските услови, фазата на мирување и утврдениот ризик. Не прскајте само затоа што е завршена бербата или затоа што соседниот насад применил одредена мерка.

Фитофармацевтски средства користете само ако се потребни и ако се регистрирани за конкретната намена во Македонија. Пред употреба прочитајте ја етикетата и почитувајте ги дозата, периодот на примена, заштитната опрема и ограничувањата за луѓето, животните и животната средина.

• Не започнувајте третман без процена на ризикот.
• Проверете ја фазата на мирување и условите пред секоја планирана мерка.
• Користете само регистрирани средства за конкретната намена во Македонија.
• Следете ги етикетата, дозата, термините и мерките за лична заштита.
• Не пренесувајте препорака од еден овошен вид на друг без стручна проверка.

Завршна проверка пред затворање на сезоната

Пред насадот да влезе во мирување, направете кратка проверка по редови. На тој начин ќе знаете што е исчистено, што е отстрането и кои дрвја треба да се следат напролет.

Евиденцијата чувајте ја заедно со податоците за сортата, местото и претходните симптоми. Таа може да помогне при разговор со агроном и да спречи повторно носење на истата одлука без доволно информации.

• Мумифицираните плодови се отстранети од крошните и почвата.
• Паднатите сомнителни плодови и остатоци се собрани.
• Сувите и скршените гранки се проценети и, каде што е оправдано, отстранети.
• Исечениот материјал не е оставен покрај редовите или на работ од парцелата.
• Алатот е исчистен, дезинфициран, исушен и одржуван.
• Нејасните симптоми се заведени за стручна консултација.
• Третманите не се планирани без проверка на потребата и регистрацијата.

Заклучок

По бербата, чистиот насад и исправниот алат се првата линија на превенција. Отстранете ги плодовите и остатоците што можат да бидат извор на зараза, проценете ги сувите гранки и повредите, а нејасните симптоми оставете ги за стручна дијагноза.

Со третмани не треба да се брза. Кога се потребни, тие се применуваат само со регистрирани средства, според етикетата и во термин што одговара на културата, фазата на мирување и утврдениот ризик.

Најчесто поставувани прашања