Варовувањето пред есенските култури има оправдување само кога анализата покажува кисела почва и потреба од неутрализација. Правилната одлука започнува со репрезентативен примерок, продолжува со лабораториска препорака и завршува со рамномерно внесување на деклариран варов материјал.
Пред сеидбата на пченица, јачмен, ’рж, овес или друга есенска култура, варувањето не треба да биде автоматска ставка во подготовката на секоја парцела. Почвата што веќе има неутрална или варовита реакција нема да добие со додавање уште варовник. Напротив, непотребната примена може да го зголеми трошокот и да ја намали достапноста на фосфор, железо, цинк и други елементи.
Клучот не е само во бројката за pH. Потребната количина зависи и од текстурата, содржината на глина и хумус, резервната или хидролитичката киселост и од културата што ќе се сее. Затоа количината треба да се добие како препорака во kg CaCO₃-еквивалент по хектар, а дури потоа да се претвори во количина од конкретниот производ.
Прво проверете дали парцелата навистина бара варување
Киселата реакција најчесто се поврзува со pH под 5,5, но таа граница не е доволна сама по себе за да се одреди количината на вар. Целната вредност зависи од културата, сортата, типот на почвата и начинот на користење на парцелата. Повеќето полски култури најдобро се развиваат во умерено кисела до неутрална почва, но не секоја почва треба да се доведе до pH 7.
На иста pH-вредност, лесна песоклива почва и тешка глинеста почва можат да имаат различна потреба од варов материјал. Глината и хумусот имаат поголема пуферска способност, па таквата почва може да бара поголема количина за исто поместување на реакцијата. Затоа не користете табела со универзална доза без податоци за конкретната парцела.
- pH под 5,5 е сигнал за детална проверка на киселоста.
- Неутрална или варовита почва не се варува по навика.
- Истата pH-вредност не значи иста потребна количина вар.
- Препораката треба да ја усогласирате со културата што ќе ја сеете.
Земете примерок пред подготовката на почвата
За ораница, примерокот се зема од обработливиот слој, најчесто од длабочина 0–20 сантиметри. На униформна парцела земете повеќе поединечни проби движејќи се по цик-цак, W или X-модел. Пет проби можат да бидат минимум за мала и уедначена површина, а поголема парцела обично бара повеќе точки за резултатот да биде веродостоен.
Пробите ставете ги во чиста пластична кофа, добро измешајте ги и издвојте околу 1–1,5 килограм од изедначениот материјал. Примерокот означете го со име на земјоделецот, ознака или име на парцелата и датум на земање. Најдобро е анализата да се планира околу три месеци пред сеидбата; и неколку недели може да бидат доволни за лабораторијата да даде резултат и препорака.
Не земајте земја веднаш по расфрлање вар, ѓубриво или арско ѓубре. Така се добива изместен резултат што не ја претставува просечната состојба на парцелата.
- Користете чист алат и чиста пластична кофа.
- Земајте од 0–20 cm за обработливи оранични површини.
- Измешајте ги поединечните проби пред испраќање.
- Испратете унифициран примерок од приближно 1–1,5 kg.
- Земете го примерокот пред варувањето и пред основната обработка.
Одделете ги различните зони на нивата
Ако парцелата има видливи разлики во боја, наклон, влажност, принос или претходно ѓубрење, не ги мешајте сите делови во една кофа. Влажна вдлабнатина, посветол гребен и дел покрај пат можат да имаат различна реакција и различна залиха на хранливи елементи.
Посебен примерок земете од места близу ограда, пат, купишта арско ѓубре, сточни појилишта или делови што биле различно третирани. Ако лабораторијата потврди разлика, секоја зона може да добие сопствена препорака, наместо целата површина да се третира со една просечна количина.
- Не мешајте различен тип почва во еден примерок.
- Одделете влажни вдлабнатини и повисоки суви делови.
- Издвојте места покрај пат, ограда и купишта ѓубриво.
- Забележете кои зони имале различен принос или третман.
Од лабораторијата побарајте повеќе од обичен pH
Резултатот треба да покаже со која метода е измерен pH — во вода или во KCl/CaCl₂ — бидејќи вредностите не се толкуваат механички како да се добиени на ист начин. За одлука за варување побарајте и текстура, содржина на органска материја, хидролитичка или пуферска киселост, достапен фосфор и калиум, калциум и магнезиум.
Прашајте ја локалната агрохемиска лабораторија дали може да пресмета потребно количество CaCO₃ за калцизација и да даде препорака за конкретната есенска култура. Мислењето на лабораторијата или агрономот е особено важно кога почвата е силно кисела, тешка или нерамномерна.
На македонските земјоделци им стојат на располагање лаборатории што покрај резултатите даваат и мислење за плодноста и ѓубрењето. При предавање на примерокот кажете која култура ќе се сее и дали планирате мелен варовник, доломитен материјал или друг производ.
- pH и метод на мерење.
- Текстура, глина и органска материја.
- Хидролитичка или пуферска киселост.
- Достапен фосфор и калиум.
- Калциум и магнезиум.
- Пресметка во kg CaCO₃-еквивалент по хектар.
Изберете материјал според анализата и декларацијата
Мелениот земјоделски варовник обично е најпрактичниот избор за редовно варување на ораници. Калцитниот варовник главно обезбедува калциум, додека доломитниот содржи и магнезиум. Доломит има смисла кога анализата покажува недостаток на магнезиум или неповолен однос меѓу калциумот и магнезиумот.
Доломитниот материјал не треба да се избира само затоа што се продава како „посилен“. Прекумерниот магнезиум може да го наруши односот со калциумот и да создаде нов дисбаланс. На вреќата или во придружниот документ проверете ја содржината на CaCO₃ и MgCO₃, неутрализирачката вредност или калциум-карбонатниот еквивалент, финоста на мелење, влажноста и нето-количеството.
Живата вар, односно калциум-оксидот, и гасената вар, калциум-хидроксидот, реагираат побрзо и имаат поголема неутрализирачка моќ по единица маса. Тие се и поагресивни, па без јасна лабораториска препорака попретпазлив избор е деклариран земјоделски мелен варовник.
Гипсот не е замена за вар. Тој може да донесе калциум и сулфур, но не ја неутрализира киселоста на почвата на ист начин како карбонатите, оксидите и хидроксидите.
- Калцитен варовник: главно извор на калциум.
- Доломитен варовник: калциум и магнезиум, кога анализата го оправдува тоа.
- Жива и гасена вар: побрзи и поагресивни материјали.
- Гипс: не се користи како замена за корекција на низок pH.
- Фиок материјал реагира побрзо, но мора да има и соодветна неутрализирачка вредност.
Како се претвора препораката во количина од производот
Лабораторијата треба да ја изрази потребата како kg CaCO₃-еквивалент по хектар. На декларацијата побарајте го калциум-карбонатниот еквивалент на производот. Ако материјалот има 80 проценти CaCO₃-еквивалент, потребната маса на производот ќе биде поголема од лабораторискиот еквивалент; ако има поголема неутрализирачка вредност, потребната маса ќе биде помала.
Пресметката не треба да се прави според гола бројка што кружи меѓу земјоделци. Таа мора да ги земе предвид анализата, целната култура, текстурата и декларираниот состав. Кога препорачаната количина е висока, прашајте дали да се подели во повеќе примени и кога да се направи контролна анализа.
- Прво земете ја лабораториската препорака во CaCO₃-еквивалент.
- Потоа проверете го еквивалентот на избраниот производ.
- Усогласете ја пресметката со нето-количеството и влажноста на производот.
- Не користете универзална доза по хектар без анализа.
Расфрлајте рамномерно и внесете го материјалот во почвата
Најпрактичниот период е по жетвата, пред основната обработка. Варовникот треба рамномерно да се распрска по површината и да се измеша во обработливиот слој со орање или друга соодветна обработка. Така материјалот има подобар контакт со почвата и постепено реагира низ поголем волумен.
Површински оставен варовник делува побавно и може да остане концентриран во плиток слој, особено ако нема доволно влага. Затоа проверете ја исправноста на расфрлувачот, избегнувајте преклопување на проодите и не оставајте купчиња на краевите од нивата. Кај хетерогена парцела, количината и распоредот приспособете ги по зони.
Материјалот не мора да се внесе длабоко надвор од обработливиот слој. Целта е добро мешање во зоната каде што ќе се развива коренот на есенската култура, без создавање концентрирани наслаги.
- Расфрлајте по жетвата, пред основната обработка.
- Калибрирајте го расфрлувачот и проверете го протокот.
- Одржувајте рамномерни прооди без преклопување.
- Внесете го материјалот во обработливиот слој.
- Не оставајте купчиња и не мешајте различни дози без план.
Одделете го варувањето од одредени ѓубрива
Вар не мешајте директно со уреа, амониумски ѓубрива или водорастворливи фосфати. Алкалната реакција може да поттикне загуби на азот во форма на амонијак, а фосфатот може да премине во помалку достапни соединенија.
Практиката треба да се организира како одделни операции според планот на лабораторијата или агрономот. Тоа значи да се почитува распоредот на внесување, начинот на мешање со почвата и потребите на културата, наместо сите материјали да се расфрлаат заедно само за да се заштеди едно поминување со механизацијата.
- Не мешајте вар директно со уреа.
- Не комбинирајте го во иста операција со амониумски ѓубрива.
- Водорастворливите фосфати применете ги одделно.
- Следете го планот од лабораторијата или агрономот.
Големата потреба понекогаш се решава постепено
Кај силно кисели почви лабораторијата може да пресмета поголема потреба од варов материјал. Тоа не значи дека целата количина мора да се стави одеднаш. Поделена примена, повторна проверка на pH и следење на достапноста на фосфор и микроелементи можат да бидат посигурен пристап.
Претераното варување може да ја помести реакцијата премногу кон алкална средина. Тогаш фосфорот, железото, цинкот и други микроелементи може да станат помалку достапни, иако нивната вкупна количина во почвата не исчезнала. Новата нерамнотежа може да биде потешка за исправка од почетната киселост.
По примената чувајте ја анализата, декларацијата на производот, количината и датумот на расфрлање. Следната контрола ќе му помогне на земјоделецот и на лабораторијата да проценат дали реакцијата се движи кон посакуваната вредност.
- Разгледајте поделена примена кај високи препорачани количества.
- Повторно проверете ја реакцијата според препораката на лабораторијата.
- Следете ги фосфорот и микроелементите, не само pH.
- Запишете што е применето и на кој дел од парцелата.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Правилното складирање и внесување на шталско ѓубриво го намалува истекувањето, мирисот и загубата на азот, а ја подобрува хранливата вредност на почвата.
Прочитај →
Практичен водич за земјоделска тетратка за трошоци: евиденција по култура, пресметка по декар и килограм и минимална продажна цена.
Прочитај →
Заклучок
За есенските култури одлуката за варување започнува со правилно земен примерок од 0–20 сантиметри, а не со набавка на материјал. Направете анализа што опфаќа pH, текстура, киселост, органска материја и хранливи елементи, побарајте мислење од локална агрохемиска лабораторија и инсистирајте на препорака во CaCO₃-еквивалент.
Потоа изберете калцитен или доломитен мелен варовник според резултатите, проверете ја декларацијата и внесете ја пресметаната количина рамномерно пред основната обработка. Парцела без потврдена киселост не треба да се варува по навика.
Најчесто поставувани прашања
