По бербата на грозјето: пет работи што лозарите не треба да ги одложат

Завршувањето на бербата е добар момент лозарот да направи трезвена процена на сезоната. Додека сè уште се видливи последиците од болести, суша, град, штетници или нерамномерно зреење, полесно се утврдува што треба да се отстрани, поправи и запише.

По активностите поврзани со „Тиквешки гроздобер 2026“, објавени на 5 септември, следува период во кој работата во насадот не треба да се сведе само на чекање на зимската резидба. Остатоците од грозјето, заразеното дрво и неисчистениот алат можат да создадат проблеми што ќе се пренесат во следната година.

Податоците за приносот, сортата и предаденото грозје треба да се зачуваат заедно со откупната документација. Во исто време, лозарот може да го испланира земањето почвени примероци, проверката на конструкцијата и системот за наводнување, како и резидбата според состојбата на секоја парцела.

1. Исчистете го насадот од заразени и оштетени делови

Сувите и мумифицирани гроздови, заболени ластари, мртвото дрво и скршените делови не треба да останат меѓу редовите. Таквиот материјал може да биде место каде што презимуваат патогени и штетници, па напролет повторно да го загрози насадот.

При расчистувањето треба да се обрне внимание и на лозите со сомнителни симптоми, слаб раст или оштетено стебло. Материјалот што се отстранува треба да се изнесе од парцелата и соодветно да се уништи, наместо да се остава под лозите или да се меша со здравиот растителен отпад.

• Отстранете ги мумифицираните гроздови и сувите растителни остатоци.
• Одделете ги заболениот ластар и мртвото дрво од материјалот што може да се користи за понатамошна обработка.
• Обележете ги лозите со слаб раст или сомнителни симптоми за посебен преглед пред резидбата.

2. Комината не е материјал за истурање во лозјето

Остатоците од преработката на грозјето, особено комината, не треба автоматски да се внесуваат во лозовиот насад. Ако потекнуваат од грозје со гниење, штетници или други проблеми, со нив може да се внесе дополнителен ризик за парцелата.

Комината треба да се компостира или да се складира на соодветно, покриено место, според условите за безбедно управување со органскиот отпад. Пред да се употреби како органски материјал, треба да биде правилно обработена, а не свежо истурена покрај лозите.

• Не истурајте свежа комина меѓу редовите.
• Одделете го отпадот од преработката од заразениот растителен материјал.
• Складирајте ја комината покриена или насочете ја кон соодветно компостирање.

3. Исчистете ги ножиците, пилите и другиот алат

Алатот треба да се исчисти веднаш по работата, а не да се остави со насобран сок, земја и растителни остатоци. Најпрво механички се отстрануваат нечистотиите, а потоа се применува средство за дезинфекција според неговата декларација.

Чистите ножици и пили се особено важни ако во насадот имало симптоми на болести на дрвото. Со нечист алат заразениот материјал може да се пренесе од една лоза на друга, особено при отстранување на заболени делови.

По дезинфекцијата алатот треба да се исуши и да се складира на суво место. Пред следната работа, проверете ги сечилата, рачките и механизмите, бидејќи тап или оштетен алат прави неправилни рани и ја отежнува резидбата.

• Отстранете ги земјата, сокот и парчињата дрво.
• Дезинфицирајте го алатот со средство што се користи според декларацијата.
• Одделете го алатот што бил користен на сомнителни или заболени лози.
• Проверете дали ножиците и пилите се остри и исправни.

4. Запишете го приносот и зачувајте ја откупната документација

Секоја парцела треба да има своја белешка, дури и кога лозарот обработува само неколку насади. Во записот внесете ја површината, сортата, датумот на берба, вкупно предадените килограми, забележаниот квалитет и проблемите што се појавиле во текот на сезоната.

Приносот по хектар се добива со делење на вкупните килограми со површината во хектари. Така следната сезона може да се направи реална споредба меѓу парцелите и да се процени дали разликата е поврзана со сортата, староста на лозите, наводнувањето, почвата или штетите.

Откупниот лист, потврдата за вага, договорот, фактурата и доказот за исплата чувајте ги заедно со белешката за приносот. Документацијата може да биде потребна за докажување на предаденото производство, зависно од конкретната мерка и условите што важат за годината на аплицирање.

• Запишете податоци одделно за секоја парцела и сорта.
• Забележете гниење, сушење, штетници, град и нерамномерно зреење.
• Чувајте ги откупниот лист, вагата, договорот и доказот за исплата на едно место.
• Проверете ги важечките услови за мерката за која планирате да аплицирате.

5. Подгответе ја почвената анализа пред прихранувањето

Ѓубрењето не треба да се темели само на навика или на изгледот на лозите. Почвената анализа дава подобра основа за одлука и може да покаже дали во блокот има недостаток или вишок на одредени хранливи материи.

Основната анализа може да опфати pH, органска материја и достапни хранливи материи, меѓу кои фосфор, калиум и магнезиум, како и релевантни микроелементи. Кај постоечки лозови насади анализата се повторува периодично, а интервалот зависи од почвата, начинот на одгледување и претходните резултати.

Примерокот треба да биде репрезентативен. Земја земена само од една лоза, особено од најслабата или најбујната, може да даде погрешна слика за целата парцела.

• Земете повеќе подпримероци од различни места во истиот блок.
• Измешајте ги подпримероците и доставете просечен примерок до лабораторија.
• Одделно третирајте парцели со различна сорта, старост, тип почва или наводнување.
• Резултатот користете го како основа за планот за прихрана.

6. Прегледајте ги потпорната конструкција и наводнувањето

По бербата редовите се почисти и полесно се забележуваат скршени колци, лабави жици, оштетени врски и искривени носачи. Поправката пред зимата го намалува ризикот од дополнителни оштетувања и овозможува побрз почеток на пролетните работи.

Проверете ги и цевките, филтрите, вентилите и капалниците. Затнувањата, истекувањата и оштетените делови треба да се евидентираат, а системот да се подготви за периодот во кој нема да работи. Кај системите што се изложени на ниски температури, потребно е празнење и соодветна заштита според конструкцијата на опремата.

• Заменете ги скршените колци и затегнете ги лабавите жици.
• Проверете ги врските, носачите и местата каде што конструкцијата се навалува.
• Исчистете ги филтрите и проверете ги капалниците.
• Евидентирајте ги истекувањата и оштетувањата пред складирање или зимска заштита.

7. Испланирајте ја зимската резидба според насадот

Зимската резидба се изведува во периодот на мирување на лозата, пред потерувањето на окцата и во услови кога не се очекуваат температури под нулата. Сепак, точниот пристап не треба да биде ист за сите сорти, старости и системи на одгледување.

Бројот на оставени окца се определува според бујноста, родноста, сортата, начинот на формирање и состојбата на лозата. Претерано оптоварување може да доведе до послаб квалитет и нерамномерно зреење, додека премногу кратка резидба може непотребно да го намали приносот.

Пред резидбата означете ги лозите со оштетено стебло, слаб раст или сомнителни промени. Старото заболено дрво се отстранува, а заразениот материјал се изнесува од насадот. Поголемите резови не треба да се прават непосредно пред најавен дожд.

• Направете план според сортата и системот на одгледување.
• Не применувајте ист број окца на секоја лоза без процена на нејзината состојба.
• Означете ги слабите и оштетените лози пред да започне масовната резидба.
• Отстранетиот заразен материјал изнесете го од насадот.

Кратка проверка пред лозјето да влезе во зима

Најкорисно е лозарот да ја заврши есенската проверка со кратка листа за секој блок. Така се намалува можноста некоја ситна поправка, документ или забелешка да биде заборавена до почетокот на следната сезона.

Покрај работата во насадот, проверете ги и промените во важечката програма за директни плаќања. За лозови насади се наведени промени во минималните прагови за користење на одредени директни плаќања, па условите треба да се проверуваат според конкретната мерка и годината за која се аплицира.

• Насадот е исчистен од мумифицирани гроздови и заразено дрво.
• Комината и отпадот се складирани или компостирани на соодветен начин.
• Алатот е исчистен, дезинфициран и складиран.
• Приносот и откупната документација се заведени.
• Почвената анализа е испланирана, а примерокот ќе се зема од одделни блокови.
• Конструкцијата, наводнувањето и планот за резидба се проверени.

Заклучок

Најдобриот постбербен пристап е да не се чека проблемот да се појави напролет. Чист насад, исправен алат, точна евиденција и анализа на почвата му даваат на лозарот подобра основа за одлуките за прихрана, заштита и резидба.

Со запишан принос по парцела и зачувана документација, следната сезона започнува со податоци, а не со претпоставки. Тоа овозможува навреме да се издвојат слабите лози, да се поправи опремата и да се планира работата според реалната состојба на насадот.

Најчесто поставувани прашања