Правилната длабочина на сеидба на пченица и јачмен не се одредува само според машината или календарот. Влагата, структурата на почвата, големината на семето и надморската височина треба заедно да покажат дали семето ќе се постави поплитко или малку подлабоко за рамномерно никнење и добро презимување.
Есенската сеидба може да изгледа едноставно, но нерамномерната длабочина често се забележува дури по никнувањето. На иста нива едни зрна никнуваат брзо, други доцнат, а дел остануваат предлабоко или во сув слој. Последицата е нерамномерен склоп и различно развиени растенија пред зимата.
Пченицата и јачменот не реагираат исто на грешките во сеидбата. Јачменот обично бара попретпазливо поставување, особено на тешки и влажни почви, додека пченицата може подобро да поднесе умерено подлабока сеидба кога површинскиот слој е сув. Сепак, ниту една култура не треба да се сее длабоко само за да се „најде“ влага.
Најсигурниот пристап е проверка на почвата на самата парцела: дали се рони, дали се лепи, колку е влажна на планираната длабочина и дали семето има доволно ситен слој над себе. Високите и студени терени бараат посебно внимание поради побавното никнење и поголемиот ризик од измрзнување на слабо развиените растенија.
Длабочината започнува со влагата, а не со скалата на сеалката
Семето треба да биде поставено во влажен, добро подготвен слој, но не во леплива маса и не на дното од длабока бразда. Ако почвата е сува на површината, а влагата започнува малку подолу, длабочината може внимателно да се зголеми. Тоа не значи дека треба да се оди предлабоко, бидејќи никулецот ќе потроши повеќе резерви за да излезе над површината.
При проверка земете почва од повеќе места на парцелата. Ако грутката лесно се распаѓа со умерен притисок, условите се поповолни. Ако почвата се лепи за раката и се обликува како пластелин, обработката и сеидбата на таков слој може да создадат непропустлива кора и слаб контакт меѓу семето и почвата.
- Се сее во рамномерно влажен слој, не само во влажна точка.
- Пресувата површина бара внимателно приспособување, а не автоматско продлабочување.
- Лепливата почва може да предизвика затворање на браздата и лошо никнење.
- По сеидбата проверете го вистинското место на семето, а не само поставката на машината.
Тешка почва бара поплитко и попрецизно поставување
На глинести и тешки почви површинскиот слој често се затвора по дожд, а растението потешко пробива низ кората. Затоа семето најчесто се поставува поплитко отколку на лесна песоклива почва, со добро затворена, но не збиена бразда.
Преголемата длабочина на тешка почва носи двоен ризик: никулецот потешко стигнува до површината, а во подлабоките слоеви може да има недостиг од воздух. Особено чувствителен е јачменот, кој може да даде нерамномерно никнење ако семето е натиснато во влажна, збиена почва.
Подготовката треба да остави ситен слој околу семето и поровеста структура над него. Прекумерното ситнење на целата површина не е решение, бидејќи ситната прашина лесно се слегнува и создава кора по врнеж.
- Избегнувајте влез во нива кога почвата се лепи за пневматиците или орудијата.
- Проверете дали браздата се затвора без празнини и без силно набивање.
- На тешки терени подобар е умерено плиток и рамномерен склоп отколку длабоко поставено семе.
- Посебно следете ја опасноста од површинска кора по врнежи.
Лесна почва: подлабоко, но без закопување на семето
Песокливите и полесни почви побрзо ја губат влагата од површината. Ако семето остане премногу плитко, може да никне само по краток влажен период, а потоа никулците да заостанат или да пропаднат. Во такви услови умерено подлабокото поставување може да помогне семето да стигне до постабилен влажен слој.
Границата е моментот кога растојанието до површината станува преголемо за енергијата на семето. Слабо калибрирано или ситно семе, особено со ниска енергија на ’ртење, потешко се појавува од длабок слој. Затоа не треба да се надоместува сувата површина со едноставно зголемување на длабочината.
На лесна почва обрнете внимание и на затворањето на браздата. Ако зад сеалката остануваат отворени линии, влагата брзо се губи и птици или ветер можат да го изложат семето.
- Побарајте влажен слој, но не поставувајте го семето на самото дно на длабока бразда.
- Користете семе со позната чистота, ’ртност и уедначена големина.
- Проверете дали тркалата или притисните елементи ја затвораат браздата рамномерно.
- На песоклива почва следете ја влагата по целата ширина на парцелата, бидејќи разликите можат да бидат големи.
Големината и квалитетот на семето ја менуваат проценката
Еднаква поставка не дава еднаков резултат со секоја семенска партија. Поголемото и добро наполнето зрно има поголема резерва за никнење од подлабок слој, но и тоа не може да надомести лоша структура или недостиг од воздух. Ситното, оштетено или недоволно изедначено семе бара поплитка и повнимателна сеидба.
Пред полнење на сеалката проверете дали семето е измешано по големина и дали машината испушта рамномерно. Ако дел од зрната се многу покрупни или поситни, може да се појават разлики и во бројот на растенија и во нивната длабочина.
Прилагодувањето на длабочината треба да оди заедно со проверка на склопот. Погусто или поретко поставено семе не ја решава грешката во длабочината.
- Отстранете видливо скршени, мувлосани или сомнителни зрна.
- Проверете ја ’ртноста и упатството за конкретната семенска партија.
- Направете кратка пробна сеидба пред да ја засеете целата површина.
- Измерете ја и длабочината и растојанието меѓу зрната во неколку делови од нивата.
Надморската височина го менува ризикот, не го укинува правилото за влага
На повисоки терени почвата побавно се загрева, никнењето може да биде поспоро, а периодот до стабилно вкоренување е пократок. Таму не треба автоматски да се сее многу подлабоко. Подлабокото семе никнува уште подоцна и може да влезе во студениот период со слаб надземен развој.
На студени и изложени парцели целта е растението да формира здрав корен и умерено развиена розета, без непотребно издолжување. Рамномерната длабочина, добриот контакт со почвата и избегнувањето на големи грутки се поважни од механичкото зголемување на длабочината.
На пониски и потопли терени, каде површинскиот слој побрзо се суши, влагата може да биде главниот фактор за одлуката. Сепак, секоја парцела треба да се процени одделно, бидејќи северната изложеност, наклонот и типот на почвата често создаваат поголеми разлики од самата надморска височина.
- На високи терени избегнувајте предлабока сеидба со цел да се заштити семето од студ.
- На изложени парцели проверете ја опасноста од ерозија и разнесување на ситната почва.
- На пониски терени не дозволувајте сувата површина да ве натера на прекумерно продлабочување.
- Поделете ја парцелата на зони ако има јасни разлики во наклон, почва или изложеност.
Пченица и јачмен не треба да се третираат како иста култура
Кај јачменот плитката, рамномерна сеидба често е особено корисна на тешки почви, бидејќи никулецот полесно излегува низ умерено затворен слој. Предлабоко поставени зрна може да никнат нерамномерно и да дадат послаб почетен склоп.
Пченицата има поголема толеранција кон умерени варијации, но тоа не значи дека длабочината може да се занемари. На лесна почва може да се постави малку подлабоко за да се искористи влагата, додека на тешка и влажна почва поплитката поставеност најчесто носи помал ризик.
Разликата меѓу културите треба да се усогласи со сортата, квалитетот на семето и условите на нивата. Декларацијата на семето и упатството за сеалката се почетна точка, а реалната почва ја дава конечната корекција.
- За јачменот избегнувајте предлабоко поставување во тешка или студена почва.
- Кај пченицата длабочината приспособете ја според влагата и структурата, а не само според културата.
- Не менувајте истовремено повеќе поставки без контролно мерење.
- Одделно проверете ги парцелите за пченица и јачмен, дури и ако се работи со иста машина.
Контрола зад сеалката: што треба да се провери веднаш
По првите поминати метри ископајте почва на неколку места и измерете ја од површината до средината на семето. Проверете дали зрната лежат на иста длабочина, дали има воздушни празнини и дали браздата е затворена без големи грутки.
Ако длабочината се менува по ширината на машината, причината може да биде нерамна обработка, затнат или истрошен работен дел, различен притисок или промена на влажноста. Не е доволно само да се помести едно тркало или да се зголеми притисокот без да се најде причината.
Контролата повторете ја по промена на почвата, наклонот или влажноста. Парцелата може да изгледа рамномерно од кабината, а сепак да има разлика меѓу горниот и долниот дел.
- Проверете најмалку неколку точки по должина и по ширина на работниот зафат.
- Измерете ја длабочината до семето, не до горниот раб на браздата.
- Следете дали семето има добар контакт со почвата.
- По промена на брзината или влажноста направете нова проверка.
- Запишете ја поставката што дала најрамномерно поставување на конкретната парцела.
Грешки што се гледаат дури по никнувањето
Пресувото и предлабоко семе никнува бавно и нерамномерно. Плиткото семе во лесна, сува почва може да остане без влага, додека во тешка почва плитката бразда може да се затвори со кора. Во двата случаи склопот изгледа нееднакво, но причината и решението не се исти.
Празните линии зад сеалката често укажуваат на лошо затворање, нерамна обработка или недоволен контакт со почвата. Растенијата што никнале во грутки или на различна длабочина обично ќе имаат различен почетен развој и различна отпорност на студ.
По никнувањето забележете каде се појавуваат проблемите. Ако се повторуваат на одреден дел од нивата, следната контрола треба да се фокусира на влагата, структурата и работата на машината во таа зона.
- Никнување во бранови најчесто упатува на различна влага или длабочина.
- Празни линии може да бидат последица на лошо затворање на браздата.
- Слаби растенија од длабок слој не се поправаат со дополнително семе по никнувањето.
- Бележете ги проблематичните места за подобра подготовка во следната сезона.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Калибрацијата на расфрлувачот пред есенското ѓубрење покажува колкава доза навистина се внесува, каква е работната ширина и дали преклопувањето е рамномерно.
Прочитај →
Заклучок
Длабочината на сеидба на пченица и јачмен треба да биде резултат на проверка на почвата, а не однапред зададена бројка за цела Македонија. Тешката и влажна почва бара претпазливо, најчесто поплитко поставување, додека лесната и посува почва може да дозволи умерено подлабоко сеење за да се искористи влагата.
На повисоките терени приоритет се рамномерното никнење и навременото вкоренување, а на пониските терени зачувувањето на влагата. Кратката контрола зад сеалката, со ископување и мерење на неколку места, е најсигурниот начин поставката да се приспособи на реалната нива.
Најчесто поставувани прашања
