По бербата, најдлабокото орање не е секогаш најдобар избор. Одлуката треба да се донесе според влагата во почвата, нејзината структура, растителните остатоци, наклонот на парцелата и културата што следува.
Есенската обработка често се прави по навика: се влегува со плуг веднаш штом ќе заврши бербата и се превртува целата површина. Таквиот пристап може да биде оправдан на одредена нива, но на друга да предизвика повеќе штета отколку корист.
Најголем ризик е обработката на премногу влажна почва. Тракторот и орудието тогаш ги гмечат порите, создаваат набивање под обработениот слој и оставаат услови за задржување вода. Последиците може да се појават дури при следната сеидба, кога никнувањето е нерамномерно, коренот се развива плитко, а површината потешко се суши.
Плитката обработка, оставањето растителна покривка или одложувањето на работата не значат занемарување на нивата. Тоа се избори што треба да се усогласат со реалната состојба на парцелата и со производната цел.
Прво проверете ја влагата, па одлучете за орудието
Пред тракторот да влезе на нива, земете земја од длабочината на која ќе работи орудието и стегнете ја во дланка. Ако почвата се лепи, се размачкува или остава мазна, сјајна површина по кршењето, веројатно е премногу влажна за интензивна обработка. Ако се распаѓа во грутки и не се лепи за рацете, условите се поповолни, но и тогаш треба да се провери целата парцела.
Влагата не е иста на сите места. Ниските делови, местата покрај канали и траги од тркала обично се сушат побавно од повисоките и проветрувани делови. Не е разумно еднакво да се обработува нива со големи разлики само затоа што површината изгледа сува.
Проверете и на која длабочина започнува влажниот слој. Ако горниот слој е сув, а под него има леплива почва, длабокото орање може да ја извади влагата на површината и да создаде големи грутки.
- Проверете повеќе точки, а не само местото до влезот на парцелата.
- Избегнувајте работа веднаш по дожд или по наводнување.
- Следете дали зад тркалата остануваат длабоки траги и мазни странични ѕидови.
Што се случува при влез во премногу влажна почва
Кога тешка механизација минува по влажна почва, притисокот не останува само на површината. Дел од него се пренесува под работната длабочина, каде може да се создаде збиен слој. Тој слој го отежнува движењето на корените и водата, особено ако се повторува по истите траги секоја сезона.
Длабокото орање понекогаш привремено ја разрохува површината, но не ја решава секогаш причината за набивањето. Ако подлабокиот слој е влажен и пластичен, плугот може да го измазни наместо да го отвори. Подоцна, при сушење, таквиот слој се стврднува.
Проблемот не се гледа секогаш веднаш. Нивата може да изгледа добро изорана, но при сеидба машината да работи нерамномерно, а по врнежи водата да се задржува во траги и вдлабнатини.
- Набивањето го намалува просторот за воздух во почвата.
- Корените потешко навлегуваат во збиениот слој.
- Водата може да се задржува над набиената зона или да истекува по површината.
- Повторното минување по влажни траги го зголемува проблемот.
Кога плитката обработка има предност
Плитката обработка е разумен избор кога целта е да се измешаат површинските остатоци, да се прекине капиларното губење вода или да се подготви рамна површина без нарушување на подлабоките слоеви. Таа е особено корисна кога почвата е умерено влажна, а длабокото орање би оставило крупни грутки.
На полесни почви, непотребното превртување може да ја зголеми загубата на влага и да ја остави површината изложена на ветер. Плиткиот проод со соодветно орудие може да заврши доволна работа, особено ако следната култура не бара длабоко растресување.
Плитката обработка не значи автоматски еден ист начин на работа. Изборот меѓу дискови, култиватор или друго орудие зависи од количината на остатоци, влажноста и состојбата на површината. Орудието треба да работи рамномерно, без да создава големи насобрани грутки или непрекинат мазен слој.
- Изберете плиток проод ако остатоците се добро распоредени.
- Работете само онолку длабоко колку што бара целта.
- Проверете ја површината по првиот проод и не продолжувајте механички по целата нива ако резултатот е веќе добар.
Растителните остатоци не се отпад што мора веднаш да се закопа
Сламата, листовите, стебленцата и другите остатоци го штитат горниот слој од директно сонце и силен удар на дождот. На наклонети парцели тие можат да го забават површинското истекување и да го намалат изнесувањето на почвата.
Ако остатоците се нерамномерно распоредени, предизвикуваат затнување на орудието или го попречуваат контактот на сеалката со почвата, потребно е прво добро уситнување и распоредување. Целосното превртување не е единствено решение.
На парцели со опасност од ерозија, оставањето дел од растителната покривка може да биде посигурно од чиста, гола почва преку есен и зима. Тоа е особено значајно на наклони и на почви што лесно се разнесуваат.
- Распоредете ја сламата рамномерно зад комбајнот или со дополнително уситнување.
- Не оставајте дебели купови остатоци што ќе го попречат никнувањето.
- На наклон избегнувајте обработка што создава долги отворени бразди по правецот на истекување.
- Ако остатоците се здрави и нема посебна причина за нивно отстранување, размислете за делумно задржување на површината.
Наклонот ја менува одлуката за есенско орање
На рамна нива производителот има повеќе можности за избор на правец и начин на обработка. На наклонета парцела секој проод треба да се гледа и од аспект на ерозијата. Длабоко превртената и целосно исчистена почва е поранлива при силни есенски дождови.
Правецот на обработка треба да се усогласи со наклонот и со начинот на кој водата се движи по парцелата. Не постои една препорака што важи за секоја нива, но долги непрекинати бразди што ја насочуваат водата надолу обично се неповолен избор.
Каде што условите дозволуваат, растителните остатоци, попречните нерамнини и умерено плитката обработка можат да помогнат во забавување на истекувањето. На стрмни или ерозивно чувствителни места, зачувувањето на покривката може да биде поважно од визуелно „чистата“ нива.
- Проценете го наклонот пред да го изберете правецот на орање.
- Не обработувајте само за нивата да изгледа целосно гола.
- Оставете повеќе остатоци на местата каде што водата најлесно носи почва.
- Проверете дали браздите ја насочуваат водата кон долниот раб на парцелата.
Одлуката зависи и од следната култура
Културата што следува треба да биде дел од одлуката уште пред првиот проод. Ако се планира есенска сеидба, потребна е рамна и доволно уситнета површина за семето да има добар контакт со почвата. Сепак, тоа не значи дека секоја парцела мора да се изора длабоко.
Кај култури што се сеат во површински обработена почва, подобро распоредени остатоци и стабилна структура може да бидат повредни од целосно превртување. Кај култури со подлабок корен или на парцела со познат збиен слој, можеби ќе биде потребна подлабока интервенција, но само кога почвата е доволно просушена и условите го оправдуваат тоа.
Ако следува култура чувствителна на нерамномерно никнување, не брзајте со втор и трет проод само за да ја направите површината поситна. Прекумерното ситнење може да создаде корка по дожд и да ја намали стабилноста на површината.
- За есенска сеидба целете кон рамна, но не претерано прашкаста површина.
- Проверете дали сеалката може да работи со преостанатите остатоци.
- Разликувајте подготовка за сеидба од поправка на длабоко набивање.
- Не користете длабоко орање како автоматско решение за секој проблем со никнењето.
Кога е подобро да се почека или да се остави покривка
Понекогаш најдобрата есенска работа е да не се влезе веднаш на нива. Ако почвата е премногу влажна, краткото одложување може да спречи набивање што подоцна тешко се отстранува. Ова особено важи за тешки почви и ниски делови што долго ја задржуваат водата.
Оставањето покривка е разумно кога остатоците се рамномерни, нема силен проблем со плевели и следната култура може да се постави без целосно чистење на површината. При таков избор треба да се следи состојбата на парцелата и да се планира сеидбата според реалната проодност на почвата.
Ако има повеќегодишни плевели, заболени остатоци или големи нераспаднати наслаги, потребна е посебна проценка. Не треба автоматски да се остава сè на површината, но не треба ниту секој остаток да се закопа без проверка на причината.
- Почекајте ако гумите тонат или оставаат длабоки траги.
- Оставете покривка на ерозивно чувствителни места кога тоа не го попречува производството.
- Отстранете или одделно третирајте остатоци со јасен проблем, наместо механички да ги мешате со целата почва.
- Планирајте го следниот проод според состојбата, а не според однапред зададен датум.
Како да се провери дали длабокото орање навистина е потребно
Пред одлуката, направете мал ископ или пресек на почвата на неколку места. Побарајте јасен збиен слој, корени што се шират странично наместо надолу, задржување вода или разлика во тврдоста меѓу горниот и подлабокиот слој. Самото постоење на тврда површина не значи автоматски дека плугот е вистинското решение.
Размислете и како е создаден проблемот. Ако набивањето е предизвикано од повторено возење по влажна нива, еднократно длабоко орање може да даде краткотраен ефект, но без подобра организација на проодите проблемот ќе се врати.
Кога се работи подлабоко, потребно е да се провери дали орудието навистина ја крши збиената зона или само ја преместува. По работата, ископајте повторно на пробен дел и споредете ја структурата, а не само изгледот од површината.
- Проверете ја структурата на најмалку неколку различни места.
- Следете ја длабочината и насоката на корените од претходната култура.
- Разликувајте природно потежок слој од набивање предизвикано со механизација.
- Тестирајте го избраниот начин на мал дел пред целосен проод.
Есенското ѓубрење треба да се усогласи со обработката
Обработката и ѓубрењето не треба да се планираат одделно. Органското ѓубриво, растителните остатоци и минералните ѓубрива имаат различно однесување во почвата, па начинот на внесување треба да се избере според анализата на почвата, културата што следува и ризикот од загуби.
Длабокото мешање не е гаранција дека хранливите материи ќе бидат подобро искористени. Ако се внесе материјал во премногу влажна почва или нерамномерно се распредели, може да се создадат зони со различна структура и достапност на хранливи материи.
Кај површинска покривка и плитка обработка, дел од остатоците остануваат над земјата. Тогаш треба да се следи дали сеалката може правилно да постави семе и дали има ризик од нерамномерно разложување или привремена конкуренција за хранливи материи. Не додавајте ѓубриво по навика без познавање на потребите на парцелата.
- Користете анализа на почвата како основа за планот на ѓубрење.
- Распоредете го органскиот материјал рамномерно пред обработката.
- Не мешајте ѓубриво во влажна почва само за побрзо да исчезне од површината.
- Усогласете го внесувањето со следната култура и со условите за сеидба.
Практична одлука пред да го стартувате тракторот
Пред почетокот направете кратка проверка на парцелата, машината и планот за следната култура. Одлуката нека биде резултат на неколку видливи показатели, а не само на навиката од претходната година.
На парцела со соодветна влажност, добро иситнети остатоци и мала опасност од ерозија, плиткиот проод може да биде доволен. На влажна тешка почва, најдобар избор може да биде пауза. На наклонета нива со ризик од истекување, задржувањето на дел од покривката може да има поголема корист од целосното превртување.
Ако сепак е потребно орање, работете со најмал број прооди што ја постигнуваат целта. Следете ја потрошувачката, лизгањето на гумите, формирањето бразди и состојбата зад орудието. Тоа се практични показатели дали избраниот начин е добар за конкретната нива.
- Влагата е соодветна и почвата не се лепи.
- Остатоците се распоредени и не го попречуваат следниот проод.
- Наклонот и правецот на работа не создаваат пат за ерозија.
- Длабочината одговара на проблемот и на следната култура.
- Планиран е најмал број прооди со кој се постигнува потребниот резултат.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Чек-листа за шеќерна репка пред вадење: процена на зрелоста, подесување на машината, намалување на кршењето и правилно кратко чување.
Прочитај →
По дожд, почвената корка може да го запре никнењето на пченицата и јачменот. Проверете ги никулците и разбивајте ја внимателно, според типот на почвата.
Прочитај →
Есенското арско ѓубрење во овоштарник бара зрел материјал, правилно внесување и растојание од стеблото. Свежото ѓубриво може да го оштети коренот.
Прочитај →
Заклучок
Плитката обработка по бербата е подобра од длабокото орање таму каде што треба да се зачува структурата, влагата и површинската покривка, а нема докажан проблем што бара подлабока интервенција.
Најсигурна одлука е онаа што ја зема предвид состојбата на секоја парцела: влажноста, типот почва, остатоците, наклонот и следната култура. Ако условите не се добри, паузата или внимателното оставање покривка може да биде покорисно од брза работа што ќе создаде набивање.
Најчесто поставувани прашања
