Точната калибрација покажува колку вода навистина испорачува прскалката и спречува непотребно трошење, празни места и нерамномерна заштита. Со чиста вода, мерен сад, штоперица и кратка проверка на терен може да се утврдат брзината, протокот и реалната потрошувачка по декар.
Прскалка што изгледа исправно не значи автоматски дека нанесува точна количина течност. Истрошена млазница, затнат филтер, променет притисок или побавно движење на тракторот може значително да ја сменат потрошувачката по површина.
Калибрацијата се прави со чиста вода, пред да се додаде каков било препарат. Така се проверуваат опремата и реалниот проток без непотребно трошење на средство за заштита и без создавање контаминирана вода при тестирањето.
Декларираниот волумен на вода не е универзално решение за секоја култура. Потребата зависи од фазата на развој, густината на насадот, целниот штетник или болест, типот на прскалката, млазниците и условите за работа.
Зошто калибрацијата се исплатува
Ако прскалката троши повеќе од планираното, се зголемуваат трошоците за вода, гориво и работни часови, а резервоарот покрива помала површина. Ако троши премалку, може да има недоволна покриеност и послаб ефект на примената, особено во густа култура или крошна.
Калибрацијата треба да се повтори при промена на млазниците, притисокот, брзината, висината на носачот или културата. Таа не е еднократна проверка, туку кратка теренска контрола што ја поврзува поставената опрема со реалните услови на нивата.
- Помалку непланирано трошење вода и препарат.
- Порамномерна распределба по целата работна ширина.
- Полесно откривање на истрошени млазници, затнати филтри и слаб довод.
- Попрецизно планирање на бројот на полнења на резервоарот.
Подготовка на прскалката пред мерењето
Пред да го стартувате тестот, испразнете ги остатоците од претходната работа и наполнете ја прскалката со чиста вода. Исчистете ги филтрите и проверете дали има затнување, истекување на црева, капење од вентилите или оштетувања на носачот.
Проверете дали сите млазници се од ист тип и големина и дали се правилно поставени. Кај рамна прскалка, растојанието меѓу млазниците, висината на кракот и аголот на распрскување треба да се усогласени за лепезите да се преклопуваат без празнини.
Млазниците не треба да се чистат со жица, игла или друг остар предмет. Таквото чистење може да го оштети отворот и трајно да го промени протокот. Користете вода, мека четка или соодветна алатка за чистење.
- Чисти филтри и млазници.
- Нема видливи истекувања.
- Манометарот работи и покажува стабилен притисок.
- Сите млазници се исти и се поставени во правилна насока.
Како правилно да ја измерите брзината
Изберете рамна делница на парцелата и обележете 100 метри. Возете со истата брзина, број на вртежи и приближно исто оптоварување како при вистинското прскање. Половично наполнет резервоар е попрактичен за мерење од празен или целосно наполнет, бидејќи подобро ги одразува условите во работа.
Измерете го времето најмалку трипати и користете просечна вредност. Брзината на пат не е сигурен показател: на нивата тракторот може да се движи побавно поради почва, наклон, растителни остатоци или тежината на резервоарот.
Формулата е: брзина (km/h) = растојание (m) × 3,6 ÷ време (секунди). Ако 100 метри се минуваат за 60 секунди, брзината е 6 km/h.
- Мерете во услови слични на реалното прскање.
- Направете најмалку три мерења.
- Запишете го просечното време и добиената брзина.
- Не се потпирајте само на ознаката на менувачот или на брзинометарот.
Мерење на протокот од секоја млазница
Поставете ја прскалката на притисокот што планирате да го користите и оставете системот кратко да работи за притисокот да се стабилизира. Под секоја млазница ставете чист мерен сад и собирајте вода во ист временски интервал, на пример 60 секунди.
Запишете го количеството во литри во табела. Мерењето повторете го двапати, а потоа пресметајте го просекот за секоја млазница. За целата рампа може да се собере вкупниот проток од сите млазници во литри во минута.
Проверете ги и млазниците на краевите на рампата. Падот на притисокот или проблемот со доводот понекогаш се гледа токму таму, иако средишните млазници работат нормално.
- Користете ист временски интервал за сите млазници.
- Мерниот сад треба да има јасна скала и да биде стабилен.
- Запишете го протокот во L/min.
- Повторете го тестот за да го намалите ризикот од грешка.
Проверка на рамномерноста меѓу млазниците
Соберете ги измерените вредности и поделете го збирот со бројот на млазници за да го добиете просечниот проток. Потоа споредете го протокот на секоја млазница со просекот. Практична цел е отстапувањето да биде во рамки на плус или минус 5 проценти.
Отстапување поголемо од околу 10 проценти е јасен сигнал за проверка, чистење или замена. Ако повеќе млазници се истрошени, заменете го целиот комплет со исти млазници, наместо само една, бидејќи различната истрошеност повторно ќе создаде нерамномерност.
- Просечен проток = збир на протокот ÷ број на млазници.
- Отстапување (%) = (проток на млазницата − просек) ÷ просек × 100.
- Млазница со значително поголем проток најчесто е истрошена.
- Млазница со помал проток може да биде затната или да има проблем со филтерот и доводот.
Формула за потрошувачка по хектар и по декар
Кај рамна прскалка со една млазница на секое растојание, потрошувачката се пресметува со реалниот проток, измерената брзина и растојанието меѓу млазниците.
Формулата е: L/ha = проток по млазница (L/min) × 600 ÷ брзина (km/h) ÷ растојание меѓу млазниците (m). За потрошувачка по декар, добиениот резултат се дели со 10.
Пример: млазница со проток од 1,2 L/min, брзина од 6 km/h и растојание од 0,5 m дава 1,2 × 600 ÷ 6 ÷ 0,5 = 240 L/ha, односно 24 L/декар.
- Поголем проток ја зголемува потрошувачката.
- Поголема брзина ја намалува потрошувачката по површина.
- Поголемо растојание меѓу млазниците ја намалува пресметаната потрошувачка.
- 1 хектар има 10 декари.
Пресметка со вкупниот проток на рампата
Ако млазниците немаат стандардно растојание или сакате да ја проверите целата рампа како една единица, соберете ја водата од сите млазници во литри во минута. Потоа користете ја формулата: L/ha = вкупен проток (L/min) × 600 ÷ брзина (km/h) ÷ работна ширина (m).
На пример, ако целата рампа испорачува 24 L/min, тракторот се движи со 6 km/h, а работната ширина е 12 m, потрошувачката е 24 × 600 ÷ 6 ÷ 12 = 200 L/ha, односно 20 L/декар.
Овој пристап е корисен и за брза теренска проверка по сервисирање или замена на поголем број млазници.
- Измерете го вкупниот проток во ист временски интервал.
- Работната ширина мора да биде точна.
- Користете ја реалната брзина од мерењето на парцелата.
- Поделете го резултатот со 10 за да добиете L/декар.
Покриеноста се проверува со вода, не само со формула
Пресметката може да биде точна, а покриеноста сепак да биде лоша ако носачот е на погрешна висина, лепезите не се преклопуваат или некоја млазница има изменет облик. На сува и безбедна површина поставете ја прскалката на планираната висина и поминете со нормалната работна брзина.
Проверете дали има празнини меѓу лепезите, прекумерно преклопување или странично прскање. Кај насади, лозја и крошни, набљудувајте го целниот дел од растението, а не само водата што паѓа на почвата.
Типот на млазница, притисокот и брзината влијаат и врз големината на капките. Поголем притисок може да го смени протокот и да создаде поситни капки, со што се зголемува ризикот од занесување. Притисокот не е замена за правилен избор на млазница.
- Проверете го преклопувањето на распрскувачките лепези.
- Барајте празни места и ленти со прекумерна количина вода.
- Кај крошни проверете ја покриеноста внатре во целниот растителен слој.
- Работете со висина и притисок во опсегот препорачан за млазницата.
Водата и дозата на препаратот не се иста пресметка
Количината вода служи за правилно распоредување и покриеност, додека дозата на средството се определува според етикетата. Ако етикетата пропишува литри или килограми по хектар, промената од 20 на 30 литри вода по декар не значи дека треба произволно да се менува дозата на препаратот.
Се користат само регистрирани средства за заштита на растенијата и се почитуваат дозволената култура, фазата, дозата, бројот на примени и сите ограничувања наведени на етикетата. Регистрацијата и регистрите за фитофармацевтските производи ги води надлежната фитосанитарна служба во Македонија.
Откако ќе ја знаете реалната потрошувачка, количината препарат по резервоар може да се пресмета според површината што ја покрива резервоарот. Формулата е: препарат по резервоар = доза по хектар × количина вода во резервоарот ÷ реална потрошувачка на вода по хектар.
Примерот со доза од 1 L/ha, резервоар од 400 L и реална потрошувачка од 200 L/ha дава покриеност од 2 ha и потребни 2 L препарат, само ако таквата примена е дозволена со етикетата.
- Дозата по површина не се менува произволно поради различна количина вода.
- Проверете дали производот е регистриран за конкретната култура и намена.
- Следете ги дозата и ограничувањата на етикетата.
- Препаратот пресметувајте го откако ќе ја утврдите реалната потрошувачка.
Безбедно собирање на водата од тестирањето
При мерењето користете чист мерен сад, кофа или друг повратен сад. Ако водата е чиста и не содржи препарат, може да се врати во резервоарот или да се употреби на истата нетретирана тестна површина, под услов да нема опасност од истекување.
Не ја истурајте водата во канал, поток, шахта, бунар или на место од каде може да стигне до водотек. Тестирајте подалеку од извори на вода и избегнувајте површини со директен одвод.
Водата што подоцна содржи препарат или остатоци од миење не се третира како обична вода. Со неа треба да се постапува според упатствата за безбедно управување со отпад и контаминирани води.
- Собирајте ја водата во стабилен и чист сад.
- Вратете ја само чистата вода во резервоарот, ако тоа е практично и безбедно.
- Не истурајте тестна или отпадна вода во водотеци и шахти.
- Одделете ја водата со остатоци од препарат од чистата вода.
Запишете ги податоците за следната работа
По мерењето запишете ги датумот, културата и фазата, типот и големината на млазниците, притисокот, брзината, растојанието меѓу млазниците, протокот по млазница, вкупниот проток и добиените вредности во L/ha и L/декар.
Белешките овозможуваат брза споредба при следната апликација. Ако прскалката одеднаш троши повеќе, причината може да биде истрошена млазница; ако троши помалку, проверете затнат филтер, слаб притисок, довод или промена на брзината.
Една едноставна табела во тетратка или телефон е доволна за да се следи состојбата на опремата и да се избегне повторно мерење од почеток.
- Датум и култура.
- Притисок и брзина.
- Тип, големина и растојание на млазниците.
- Проток по млазница и вкупен проток.
- L/ha и L/декар.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Десет практични правила за спречување пожари при жетва: чистење комбајни, проверка на лежишта и издув, апарат, стрништа и итна пријава.
Прочитај →
Заклучок
Добрата калибрација започнува со чиста вода и исправна опрема, а завршува со проверена покриеност и запишани податоци. Измерете ја брзината на нивата, проверете го протокот од секоја млазница и пресметајте ја реалната потрошувачка во литри по хектар и по декар.
Потоа усогласете ја количината вода со културата и целта на апликацијата, но дозата на регистрираниот препарат секогаш оставете ја во рамките на етикетата. Така се намалуваат трошоците без да се жртвуваат рамномерноста, безбедноста и правилната заштита на насадот.
Најчесто поставувани прашања
