Копита пред влажната сезона: преглед на овци, кози и говеда

Влажната кал, стоењето во вода и нечистото лежиште ја оштетуваат кожата меѓу папците и го олеснуваат навлегувањето на бактерии. Проблемот често започнува незабележливо, а прв знак може да биде само животно што заостанува зад стадото или не сака да оди до поилото.

Затоа превентивниот преглед треба да се направи пред сезоната на дождови, во мирни услови и со добро фиксирани животни. Кај овците и козите прегледот може да се организира по групи, додека кај говедата е потребна посоодветна опрема и обучено лице.

Куцање, оток, непријатен мирис, омекнат или раздвоен копитен рог и оштетена кожа меѓу папците се причини за внимателен преглед. Сомнителните, гнојни или повеќекратни случаи треба да ги процени ветеринар, наместо да се третираат на своја рака.

Прегледот направете го пред да се навлажни објектот

Најдобар момент за превентивен преглед е пред првите подолги есенски дождови, додека дворот, патеките и лежиштата сè уште можат лесно да се исчистат и исушат. Прегледот не треба да се одложи до појавата на изразено куцање, бидејќи тогаш промената може да биде веќе болна или заразна.

Изберете суво и добро осветлено место. Отстранете ја калта и ѓубривото од копитото за да се видат ѓонот, копитниот ѕид и просторот меѓу папците. Кај секое животно проверете ја левата и десната страна и споредете ги копитата меѓусебно.

Кај говедата, поради тежината и ризикот од нагло движење, прегледот и поткаструвањето се побезбедни во соодветен бокс или коридор. Кај овци и кози, фиксацијата исто така мора да биде стабилна, без виткање или притискање на ногата.

• Работете во сув простор со добра видливост.
• Прегледајте го секое животно, а не само оние што изгледаат болно.
• Споредете ги копитата и запишете ги промените по идентификациски број.

Движењето прво го открива проблемот

Пред да ги фатите животните, набљудувајте го стадото додека оди кон хранилката, поилото или излезот. Начинот на движење често покажува проблем и пред да се забележи промена на самото копито.

Куцање, одбегнување одење, заостанување зад стадото и често кревање на една нога се јасни сигнали за преглед. Кај овците, одење на колена или необично кратки чекори укажуваат дека животното чувствува болка.

Не го туркајте животното да оди подолго за да ја „проверите“ состојбата. Таквото форсирање може да ја зголеми болката или да влоши повреда.

• Куцање или нерамномерно газење.
• Одбегнување движење и заостанување.
• Често кревање на ногата.
• Одење на колена кај овци.
• Невообичаена положба на телото при стоење.

Знаци што не треба да се занемарат

При чистење на копитото побарајте оток над копитото, рани, црвенило, омекнат или раздвоен рог и промени во кожата меѓу папците. Кај овците и козите воспалената кожа меѓу прстите и одвојувањето на копитниот рог можат да бидат дел од посериозен проблем.

Кај говедата наглото куцање заедно со симетричен оток над копитото бара брза процена. Непријатниот, гнил мирис, особено со исцедок или омекнато ткиво, може да укажува дека инфекцијата навлегла под копитниот рог.

Едно животно со вакви знаци не треба веднаш да се врати во групата. Одделувањето го намалува загадувањето на заедничкото лежиште, патеките, хранилките и местата каде што стадото се собира.

• Оток над или околу копитото.
• Рана, исцедок или омекнато ткиво.
• Раздвоен, напукнат или омекнат копитен рог.
• Црвена и оштетена кожа меѓу папците.
• Непријатен или гнил мирис.

Поткастрување само ако има вишок или деформација

Здравите копита не треба да се поткаструваат по навика или само заради изглед. Кај овците природното абење често е доволно, а непотребното сечење може да го оштети чувствителниот дел на копитото и да создаде услови за инфекција.

Поткастрување има смисла кога рогот е претерано израснат, деформиран, свиткан под копитото или го попречува нормалното одење. Прво отстранете ја нечистотијата, а потоа проценете каде завршува лабавиот и вишок рог.

Се отстранува само лабавиот и вишок материјал. Не треба да се сече до крв, ниту агресивно да се израмнува целата површина. Кај овците треба да остане мал раб од копитниот ѕид над ѓонот, наместо копитото да се истенчи прекумерно.

Кај говедата зафатот е посложен поради телесната тежина и можноста за повреда. Ако нема соодветен бокс, добра фиксација и искуство, подобро е поткаструвањето да го направи професионален поткаструвач или да се побара совет од ветеринар.

• Отстранувајте само лабав и очигледно вишок рог.
• Не сечете до крв.
• Не поткаструвајте здраво копито без причина.
• Кај говедата користете соодветна фиксација и обучено лице.

Чист алат и мирна фиксација го намалуваат ризикот

Ножиците, клештите и другите алати мора да бидат чисти, остри и дезинфицирани меѓу животните. Најнапред отстранете ја видливата кал и органската нечистотија, потоа исчистете го алатот и применете соодветна дезинфекција според упатството за средството.

Валканиот алат може да пренесе бактерии од едно копито на друго. Ако при зафатот се појави крв, алатот треба повторно да се исчисти пред да се употреби кај друго животно.

Животното фиксирајте го смирено, во стабилен бокс, коридор или друга опрема што спречува нагли движења. Не работете со говедо што може да клоцне, да се оттргне или да ја притисне ногата на човекот.

• Отстранете ја калта пред дезинфекција.
• Одржувајте ги сечилата остри за да не го кинат рогот.
• Фиксирајте го животното пред да ја подигнете ногата.
• Не работете сами со крупно и немирно говедо.

Сувото лежиште е дел од превенцијата

И најдобро поткастреното копито повторно ќе се оштети ако животното постојано стои во кал и ѓубриво. Пред дождовите прегледајте ги лежиштата, влезовите, патеките и местата околу поилата, бидејќи таму најбрзо се создава влажна и нечиста подлога.

Редовно отстранувајте го наталоженото ѓубриво и додавајте сува простирка. Поправете места каде што протекува вода и, каде што е можно, спречете задржување вода околу хранилките и поилата.

Болните и повредените животни треба да имаат одделно суво и удобно лежиште. Тоа им овозможува повеќе одмор, ја ограничува контаминацијата и е практична мерка за нивната благосостојба.

• Отстранувајте го ѓубривото пред да се наталожи.
• Заменувајте ја влажната простирка со сува.
• Поправете протекување од покриви, цевки и поилки.
• Одржувајте ги влезовите и патеките без длабока кал.
• Одделете ги болните животни во сув простор.

Одделување и ветеринарна процена

Животно со куцање, оток, рана, мирис или оштетена кожа меѓу папците одделете го од стадото во чист и сув простор. Не го мешајте со здравите животни додека не се утврди причината и не се процени ризикот од ширење.

Ветеринар треба да ги процени сомнителните, гнојни, заразни и повторувачки случаи. Посебно внимание бараат ситуации во кои повеќе животни почнуваат да куцаат во краток период, бидејќи тоа укажува на проблем што не се решава со поединечно сечење.

Не користете антибиотици, спрејови, раствори или ножни бањи на своја рака. Причината може да биде инфекција, апсцес, туѓо тело, повреда или друга состојба, а несоодветниот третман може да ја прикрие клиничката слика или да го влоши проблемот.

• Одделете го животното со симптоми.
• Обезбедете суво и удобно лежиште.
• Побарајте совет при гној, мирис, оток или повеќе заболени животни.
• Не применувајте лекови и ножни бањи без стручен совет.

Евиденција што помага при повторувачки проблеми

Едноставна белешка по животно може да открие дали проблемите се појавуваат кај исти грла или се поврзани со одреден дел од објектот. Запишете го датумот на прегледот, ногата што покажува промена, видливите знаци и дали животното повторно куца.

Кај овците и козите повторувачките случаи се сигнал за разговор со ветеринар и преиспитување на хигиената, карантинот и изборот на животни за приплод. Ако повеќе животни се погодени, запишете кога почнал проблемот и каде биле сместени или напасувани.

Евиденцијата не мора да биде сложена. Тетратка, лист по група или електронска белешка се доволни, ако податоците се точни и се внесуваат веднаш по прегледот.

• Датум на преглед.
• Идентификациски број или опис на животното.
• Нога и копито со промена.
• Куцање, оток, мирис, рана или оштетена кожа.
• Претходни повторувања и преземена мерка.

Заклучок

Пред есенските дождови прегледајте го целото стадо, исчистете ги копитата и поткаструвајте само каде што има јасен вишок или деформација. Чистиот алат, безбедната фиксација, сувото лежиште и брзото одделување на животните со симптоми се најважните практични мерки.

При мирис, исцедок, оток, силно куцање или повеќе заболени животни не експериментирајте со препарати и бањи. Запишете ги промените и побарајте ветеринарна процена пред проблемот да се прошири низ стадото.

Најчесто поставувани прашања