Правилниот момент за берба на каки зависи од сортата, надморската височина, изложеноста на парцелата и намената на плодот. Со внимателно проценување на бојата, цврстината и состојбата на чашката, производителот може да го намали оштетувањето, потемнувањето и загубите при краткорочно чување.
Октомври во Македонија е период кога плодовите од каки во потоплите реони може да влегуваат во берба, додека во повисоките и постудени места созревањето често доцни. Затоа календарскиот датум сам по себе не е доволен показател. Истиот насад може да има различна зрелост на сончевата и на засенетата страна, а разликите се уште поголеми меѓу рани и доцни сорти.
Каки е привлечен, но чувствителен плод. Притисокот од прстите, грубото спуштање во гајба, влажната амбалажа и слабата циркулација на воздухот можат брзо да создадат темни дамки и омекнување. Бербата треба да се организира според зрелоста и намената: плодот за краток транспорт се остава поцврст, а оној за непосредна продажба или консумација се бере во понапредна зрелост.
Како да ја процените зрелоста на каки
Првата проценка се прави на самото дрво, но не со проверка на само еден плод. Изберете плодови од надворешната и внатрешната страна на крошната, од пониските и повисоките гранки и од сончевата и засенетата страна. Бојата треба да биде развиена и карактеристична за сортата, а зелените делови постепено да се намалуваат.
Плодот треба да има развиена форма и да не покажува знаци на присилно опаѓање. Кај некои типови каки плодот и во зрелост останува релативно цврст, додека кај други омекнува побрзо. Затоа визуелната боја се комбинира со внимателна проценка на цврстината и со проба на мал број плодови.
Чашката и дршката исто така даваат корисна слика. Сувата, оштетена или целосно овената дршка не е автоматски знак за идеална зрелост, но може да укажува на предолго останување на дрвото или на стрес. Плодови со пукнатини, истекување или меки вдлабнатини не треба да се мешаат со здравата берба.
- Проверувајте повеќе делови од крошната, а не само најсончевите плодови.
- Споредувајте ја бојата со типичниот изглед на конкретната сорта.
- Пробајте мал број плодови пред да ја започнете главната берба.
- Одделете ги плодовите со пукнатини, меки дамки или оштетена чашка.
Разликите меѓу потоплите и повисоките реони
Во потоплите и заштитени положби плодовите обично побрзо ја добиваат сортната боја и побрзо омекнуваат по берењето. Во повисоки реони, на северни експозиции или во затворени долини, истиот процес може да се одвива поспоро. Студените ноќи и слабата изложеност на сонце дополнително ја зголемуваат нерамномерноста во насадот.
При процена на бербата треба да се гледа микролокацијата, а не само надморската височина на селото или општината. Ветровита парцела, плитка почва или дрвја со послаб род може да имаат поинакво зреење од наводнуван и заштитен насад на само неколку километри.
На повисоките места редовно проверувајте дали плодовите се доволно развиени пред да започне бербата. Ако се очекува заладување, не треба сите плодови автоматски да се берат во ист ден; проценете ги сортата, состојбата на дрвото и можноста за брзо прибирање и заштита.
- Водете белешки по парцели, особено ако насадите се на различни височини.
- Прво проверувајте ги сончевите и заштитените делови, а потоа засенетите позиции.
- Не применувајте ист датум за берба на различни сорти и микролокации.
Берете внимателно за да не создадете темни дамки
Каки најчесто се оштетува при влечење, стискање и фрлање во амбалажа. Плодот се отсекува со чисти и остри ножици или со внимателно откинување со кратка дршка, без кинење на гранчето и без повлекување на соседните плодови. Дршката не треба да биде предолга, затоа што може да ги прободе другите плодови.
Бербата се врши во суви услови, кога површината на плодот не е мокра од роса или дожд. Ако плодот е влажен, триењето и затворената амбалажа го зголемуваат ризикот од дамки и гниење. Работниците треба често да ги празнат полните корпи за да не дојде до притисок од тежината.
Користете плитки, чисти и цврсти гајби со мазни површини. Премногу длабоки садови се непрактични бидејќи долните плодови се притискаат од горниот слој. Плодот не треба да се фрла од рака во гајба, дури ни кога бербата се одвива брзо.
- Не берете мокри плодови ако може да се почека сушење на површината.
- Користете чисти ножици и плитки гајби со мазно дно.
- Не ги полнете гајбите до степен на притисок врз горниот слој.
- Не мешајте плодови со различен степен на омекнатост во ист сад.
Сортирање веднаш по берењето
Сортирањето треба да се направи што е можно побрзо, додека плодот е сè уште цврст и лесно се забележуваат оштетувањата. Прво одвојте ги плодовите со видливи пукнатини, вдлабнатини, оштетена чашка, гниење или истекување. Таквите плодови не треба да се враќаат во гајбата со здравите.
Втората група може да се подели според зрелоста: плодови за брза продажба или потрошувачка, плодови за кратко чување и плодови што се уште се недоволно развиени. Одделувањето го олеснува следењето и спречува еден мек плод да ги оштети останатите.
Не го мијте плодот без јасна потреба непосредно пред складирање. Вишокот вода во амбалажата го отежнува сушењето и создава услови за влошување. Ако чистењето е неопходно, плодот треба внимателно да се исуши пред да се нареди.
- Направете преглед на секој плод при внесување во гајбата.
- Одделете ги зрелите, цврстите и оштетените плодови.
- Не ставајте оштетен плод во средината на здрава партија.
- Означете ги гајбите според парцелата, сортата и степенот на зрелост.
Услови за краткорочно складирање
За краткорочно чување потребни се чист простор, умерена и што е можно постабилна средина и добро проветрување. Целта не е плодот да се исуши, туку да не се создава кондензација и да нема задржување на влажен воздух околу него. Гајбите не треба да се потпираат директно на влажен под или да се туркаат една до друга без простор за струење на воздухот.
Плодот се реди во плиток слој, без тешки предмети врз него. Ако се користат повеќе гајби, оставете простор меѓу редовите и овозможете лесен пристап за проверка. Складиштето треба да биде заштитено од директно сонце, дожд, нагли услови и силни мириси од материјали или производи што се чуваат во близина.
Проветрувањето не значи силен промаен удар врз плодот. Премногу сув или топол воздух може да го забрза губењето на квалитетот, а затворен простор без размена на воздух го зголемува ризикот од кондензација. Условите треба да се приспособат на конкретниот објект и на времетраењето на чувањето.
- Поставете ги гајбите на палети или друга сува подлога.
- Оставете простор за проверка и струење на воздухот.
- Заштитете го плодот од сонце, дожд и нагли промени во условите.
- Проверувајте ја партијата редовно и отстранувајте ги плодовите што омекнуваат или гнијат.
Од каде доаѓа потемнувањето
Потемнувањето може да се појави по удар, притисок или триење, дури и кога лушпата не е веднаш пробиена. Внатрешното оштетување постепено станува видливо, особено кога плодот омекнува. Проблемот се влошува ако оштетените плодови се затворат во топла и влажна амбалажа.
Темни дамки може да се поврзани и со габично расипување. Во таков случај често има омекнување, вдлабнување, непријатен мирис или ширење на дамката. Таквиот плод не треба да се остава во партијата, ниту да се користи заедно со здравите без внимателна проценка.
Превенцијата започнува во насадот со внимателна берба и продолжува со чиста амбалажа, брзо сортирање и соодветна вентилација. Кај плодовите со веќе развиени знаци на расипување, складирањето не го враќа квалитетот.
- Разликувајте механичка дамка од знаци на гниење.
- Отстранете го плодот со непријатен мирис, истекување или ширење на меката зона.
- Не сокривајте оштетени плодови под здравите.
- Не користете нерегистрирани средства за третман на плодот и не применувајте препарат без јасна, соодветна намена.
Како да ја организирате бербата по парти
Најпрактично е бербата да се подели на парти според сорта, редови или делови од парцелата. Прво се земаат плодовите што ја достигнале потребната зрелост, а останатите се оставаат за следна контрола. На тој начин се избегнува мешање на многу цврсти и многу меки плодови во иста гајба.
На секоја партија запишете ја сортата, местото во насадот, датумот на берење и намената. Едноставна ознака на гајбата помага при избор на плодови за продажба, доработка или побрза потрошувачка. Ако во еден ден се берат плодови од различни реони, држете ги одделно.
Пред транспорт, повторно проверете ги гајбите. Плодови за подолг пат треба да бидат поцврсти и без видливи оштетувања. Плодови што се веќе меки бараат брза реализација и не треба да се третираат како долготрајно складишна партија.
- Организирајте ја бербата по сорта и микролокација.
- Означете ја секоја партија уште во насадот.
- За транспорт избирајте цврсти и неоштетени плодови.
- Меките плодови планирајте ги за брза продажба или потрошувачка.
Што да се направи по бербата
По завршувањето на бербата, прегледајте ги гајбите и просторот каде што ќе стои плодот. Отстранете ја земјата, лисјата и растителните остатоци од амбалажата. Гајбите со остри рабови или скршени делови не треба да се користат за плодови што лесно се оштетуваат.
Следете го развојот на зрелоста, а не само изгледот на горниот слој. Еднаш наредените плодови може да омекнат со различна брзина. При секоја контрола, прегледајте ги и долните плодови и прераспределете ги партиите ако се појават разлики.
Планирањето на продажбата треба да го следи реалниот квалитет. Подобро е цврстите плодови да се чуваат одделно, а зрелите да се пласираат навреме, отколку целата количина да се остави во исти услови и постепено да се зголемат загубите.
- Исчистете ја и прегледајте ја амбалажата по секоја партија.
- Контролирајте ги и средината и дното на гајбите.
- Водете едноставна евиденција за омекнување и појава на дамки.
- Планирајте го пласманот според реалната зрелост на плодот.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Есенското садење овошки се приспособува според влагата, температурата и надморската височина. Проверете ја почвата и не го затрупувајте калемениот спој.
Прочитај →
Заклучок
Каки пред берба треба да се процени според сортната боја, цврстината, вкусот на пробните плодови и условите на конкретната парцела. Потоплите и повисоките реони не се однесуваат исто, па бербата треба да се води по делови од насадот, а не по фиксен датум.
Внимателното отсекување, плиткото редење, брзото сортирање и проветрувањето се главните мерки за намалување на потемнувањето. Со одделни парти и редовна контрола, производителот полесно ќе го зачува квалитетот и ќе го насочи секој плод кон најсоодветната намена.
Најчесто поставувани прашања
