Житото може да се загрева во еден слој или агол, додека остатокот од масата изгледа нормално. Со правилно земање примероци, мерење и проверка на мирисот, влагата и слепувањето навреме се откриваат почетни оштетувања.
Во ноември, по внесувањето на пченица, јачмен, пченка или друго зрно во магацин, проблемот често не се гледа од површината. Внатрешноста на масата може да задржи влага и постепено да се загрева, особено ако зрното било внесено недоволно суво, ако има температурни разлики или ако магацинот пропушта вода.
Еден примерок земен само одозгора не е доволен за реална слика. Различни делови од складиштето се однесуваат различно: зрното покрај ѕид, во агол, под покрив, близу подот или во средината може да има друга температура, мирис и состојба.
Проверката треба да биде внимателна и повторлива. Не се бараат измислени универзални прагови, туку се следат видот на зрното, условите во магацинот, резултатите од мерењето и промените што се забележуваат од една контрола до друга.
- Запишете каде се наоѓа секој примерок.
- Земете подпримероци од различни слоеви.
- Мешајте само зрно од иста зона.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Почнете со карта на складиштето
Запишете каде се наоѓа секој примерок.
Пред да ја допрете масата со жито, направете едноставна скица на магацинот и поделете ја на зони: површина, средина, долен слој, делови покрај ѕидовите, агли, простор под покривот и места близу врати или отвори. Ако житото е во силос, бележете го нивото и положбата на примерокот според достапниот отвор или сонда.
Посебно означете места каде што претходно имало прокапување, кондензација, навлажнет под, оштетен покрив или внесување топло зрно. Таквите делови заслужуваат одделна проверка, а не мешање со примерок од здравата маса.
На лист запишете го видот на зрното, датумот на внесување ако е познат, потеклото на партијата и начинот на складирање. Ова помага подоцна да се споредат резултатите и да се открие дали проблемот е локален или се шири.
- означете ги аглите и ѕидовите што се постудени или повлажни
- одделете различни сорти, ниви или датуми на жетва
- запишете каде има вентилациски отвори и каде воздухот не циркулира
Земете повеќе подпримероци, не само зрно од врвот
Земете подпримероци од различни слоеви.
Користете чиста сонда или соодветна цевка за земање зрно, а ако таква опрема нема, земајте внимателно со чист сад од достапни точки. Примерокот од површината ставете го во посебна кеса или сад, а не веднаш во заедничка мешавина.
Од секоја зона земете материјал од повеќе длабочини што може безбедно да се достигнат. За купови на под, тоа обично значи проверка на горниот дел, достапен внатрешен слој и долната зона при празнење или преку отвор. Не копајте во нестабилен куп и не влегувајте во силос или бункер со зрно.
Сомнителните делови се чуваат одделно. Ако примерокот од аголот има поинаков мирис или е потопол од останатите, неговото мешање со здрави зрна ќе ја скрие разликата и ќе ја отежне проценката.
- користете чиста и сува опрема за секоја партија
- означете ја зоната и длабочината на секој примерок
- не мешајте нормален и сомнителен материјал пред проверка
Направете репрезентативен и одделен примерок
Мешајте само зрно од иста зона.
Кога примероците од една зона се слични по изглед и мирис, може да се соединат во чист сад и внимателно да се измешаат за проверка на просечната состојба. Сомнителните подпримероци остануваат одделни, бидејќи просекот може да го прикрие локалното загревање или навлажнување.
Пред мерење, отстранете ја само очигледната груба нечистотија што не е дел од зрното, како камчиња или парчиња растителен отпад. Не фрлајте скршени или потемнети зрна: токму тие можат да покажат каде почнал проблемот.
Ако се користи мерач за влага, следете ги упатствата за конкретниот вид зрно и проверете дали апаратот е чист и правилно поставен. Резултатот запишете го заедно со температурата на примерокот, бидејќи апаратите и зрното може да реагираат различно при различни услови.
- направете просечен примерок само од хомогена зона
- сочувајте одделна кеса од секое сомнително место
- запишете го резултатот веднаш, а не подоцна по сеќавање
Проверете ја температурата на повеќе места
Температурата споредете ја по зони, а не само еднаш.
Сондата за температура поставете ја на различни места и длабочини што може безбедно да се достигнат. Проверете ја средината на масата, периферијата, деловите покрај ѕидови, под покривот и местата каде што има сомнеж за навлажнување. Ако се користи термометар за примерок, оставете го материјалот да се стабилизира според упатството на уредот.
Самата температура не е доволна за одлука, особено ако магацинот има големи разлики меѓу дневниот и ноќниот период. Корисно е мерењата да се повторуваат на исти точки и да се споредуваат со претходните белешки.
Локално затоплување, постепено зголемување во иста зона или разлика што се појавува заедно со влажен мирис и слепување се посериозен знак од една случајна отстапка. Кај ладни надворешни услови, површината може да делува студено, додека внатрешниот слој да остане потопол.
- користете ги истите мерни точки при секоја контрола
- споредувајте ги температурата, влагата и визуелната состојба
- проверете ги деловите со прокапување или слаба циркулација на воздух
Знаци што се гледаат и чувствуваат со рака
Побарајте промени во структурата на зрното.
Зрното што почнува да се загрева може да се слепува во грутки, да се собира во мостови или да создава потврд слој над навлажнето место. При земање примерок забележете дали тече слободно или се задржува во компактни маси.
Проверете дали има кондензација на долната страна од покривот, на ѕидовите или на металните делови. Влажниот слој не мора веднаш да има мувла, но покажува дека влагата се движи или се задржува во магацинот.
Визуелно издвојте зрна со променета боја, набабрени или оштетени зрна, наслаги, пајажина, инсекти и ситен прав. Не секоја промена значи ист проблем, но комбинацијата од повеќе знаци е причина за одделна анализа.
- грутки и слепување
- кондензација на ѕидови, кров или метални делови
- потемнување, необична прашина или видливи инсекти
- зрно што не се одвојува и не тече рамномерно
Мирисот често го открива проблемот рано
Помирисајте го секој сомнителен примерок одделно.
Здравото и соодветно складирано зрно има препознатлив природен мирис за видот на културата. Кисел, загреан, мувлосан, накиснат или тежок мирис е знак дека примерокот треба да се одвои и дополнително да се провери.
Мирисот не треба да се проверува со внесување глава во силос, затворен бункер или длабок куп. Земањето мал примерок во чист сад е побезбедно и овозможува споредба меѓу различни зони.
Ако мирисот се појавува само во една кеса, повторете го земањето од истата зона. Ако се шири на повеќе места, проверете ја целата партија, условите за воздух и можниот извор на влага.
- помирисајте го примерокот веднаш по отворањето
- споредете го сомнителното зрно со примерок од здрава зона
- не мешајте зрно со мувлосан или накиснат мирис со здрава партија
Проветрувањето не се вклучува по навика
Проветрувајте само кога условите го поддржуваат тоа.
Целта на проветрувањето е да се намали ризикот од загревање и нерамномерна температура, но воздухот однадвор може да внесе дополнителна влага ако е неповолен. Одлуката зависи од видот на зрното, неговата измерена состојба, температурата во масата, влажноста на надворешниот воздух и конструкцијата на магацинот.
Пред вклучување на вентилатор или отворање на магацин, проверете дали каналите се чисти, дали воздухот навистина минува низ масата и дали нема истекување вода. Кратко проветрување без правилен проток може само да ја разлади површината, а проблемот да остане во внатрешноста.
Кај сомнително загревање, не одложувајте со бескрајно мерење, но не преземајте ни нагла интервенција без план. При поголема партија или силен мирис, совет од агроном или стручно лице е побезбеден од мешање, претовар или сушење на слепо.
- проверете ја влагата на воздухот и условите пред проветрување
- осигурете се дека вентилаторот има чисти канали и рамномерен проток
- следете дали по интервенцијата се менуваат температурата и мирисот
Што да направите со сомнителниот дел
Одделете го сомнителниот материјал пред да се прошири проблемот.
Ако примерокот покажува различен мирис, слепување, видлива влага или локално загревање, означете ја зоната и спречете непотребно мешање со остатокот од партијата. При безбедно празнење, издвојувајте го материјалот по слоеви и повторно проверувајте го, наместо сè да се истури на една купчина.
Извадениот материјал чувајте го на суво и проветрено место само ако тоа е безбедно и ако условите дозволуваат дополнителна проценка. Не користете зрно со мувла, непознат мирис или јасни знаци на расипување за исхрана на луѓе или животни без стручна проценка.
При работа со поголеми количини, запишете што е извадено, од која зона и каква била состојбата. Така може да се утврди дали причината е локална влага, мешање на различно суво зрно, неисправна вентилација или проблем со објектот.
- обележете ја сомнителната зона пред претовар
- не мешајте неисправно зрно со здрава партија
- побарајте проценка ако има мувла, силен мирис или постојано загревање
Направете распоред за повторна контрола
Контролирајте по истите точки и водете запис.
По првото мерење, запишете ги местото, длабочината, изгледот, мирисот, температурата и влагата ако е мерена. Следната контрола споредете ја со истиот запис, а не само со општ впечаток.
Почесто проверувајте партија што е внесена со нееднаква влажност, складирана во објект со слаб проток на воздух или поставена до ѕид со траги од влага. Различните видови зрно и различните услови во Македонија бараат прилагодување на интервалот; планот не треба механички да биде ист за секој магацин.
При секоја посета проверете и надворешни причини: покрив, олуци, врати, вентилациски отвори, кондензација и состојбата на подот. Спречувањето на нова влага е подеднакво важно како откривањето на веќе загреаното место.
- водете дневник за мерењата и забележаните промени
- повторувајте ги мерењата на истите точки
- проверувајте го објектот, не само зрното
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Скриеното загревање најчесто се открива со комбинација од повеќе сигнали: правилно земен примерок од различни слоеви, споредба на температурата, проверка на влагата, мирисот и слепувањето. Зрното покрај ѕид, во агол, под покрив или близу влажна површина не треба автоматски да се смета за исто со зрното од средината.
Одделувајте ги сомнителните примероци, водете точни белешки и не вклучувајте проветрување без да ги земете предвид видот на зрното и условите во магацинот. Со безбедна контрола и навремена реакција се намалува ризикот мал локален проблем да ја зафати целата партија.
