Првата контрола по никнењето покажува дали житото никнало рамномерно, каде се појавиле празни места и дали младите растенија се оштетени од инсекти, птици, болести или вода. Со неколку репрезентативни мерења, ископување на сомнителните растенија и добра теренска белешка, земјоделецот може навреме да разликува вистински проблем од слаб склоп поради условите при сеидбата.
Есенскиот преглед на житните посеви треба да се направи откако пченицата, јачменот или друга житна култура целосно ќе никне. Прошетка само по работ на нивата или проценка од кабината на тракторот често дава погрешна слика, бидејќи најголемите проблеми може да бидат скриени во внатрешноста на парцелата.
Целта не е само да се избројат растенијата. Треба да се утврди дали никнењето е рамномерно, зошто настанале празните места, дали има штетници или траги од птици, дали водата се задржувала и дали плевелите почнуваат да го преземаат просторот. Секоја сомнителна зона треба да се означи, фотографира и повторно да се провери пред зимското мирување.
Прегледајте ја целата парцела, а не само рабовите
Изберете патека по дијагонала или во форма на буквата „W“ и застанете на повеќе точки низ парцелата. Не ги избирајте само најдобрите места, но ниту само деловите што изгледаат лошо. Репрезентативните точки треба да ги опфатат и рамните делови, ниските места, зоните покрај меѓите и местата каде што почвата има различна структура.
Најдобро е на секоја точка да се направи исто броење и кратка белешка. Ако проблемот се појавува само во една лента или во ниска зона, таквата информација е повредна од еден просечен број за целата нива.
- Направете најмалку 5 до 10 броења на различни места, особено ако парцелата е нерамномерна.
- Избегнувајте броење веднаш покрај работ, коловозите и местата каде што тракторот стоел.
- Ставете ознака на секоја проблематична точка за да можете повторно да ја најдете.
Измерете го склопот и забележете ја рамномерноста
Кај посеви сеани во редови, измерете должина од три стапки, односно приближно 0,91 метар, и избројте ги растенијата во тој дел од редот. Броењето повторете го на повеќе точки. Кај распрсната сеидба, практична е рамка со позната површина, на пример 0,25 квадратни метри. Бројот на растенија во рамката се множи со четири за приближна процена по квадратен метар.
Просечниот број не ја кажува целата состојба. Запишете дали растенијата се распоредени рамномерно, дали има прекини по редовите, долги празни ленти или кружни празни места. Долгите ленти можат да упатуваат на проблем со сеалката, длабочината на сеидбата или контактот меѓу семето и почвата. Кружните или локалните празнини почесто се поврзуваат со вода, кора на почвата, инсекти или птици.
- Бројте на повеќе репрезентативни точки, а не само еднаш.
- Запишете го и обликот на празното место: лента, круг, неправилна зона или прекин по ред.
- Споредувајте ги парцелите и трендот во времето, наместо механички да применувате граница преземена од друга земја.
Празното место треба да се ископа и да се провери коренот
Фотографијата покажува каде е проблемот, но не и секогаш што го предизвикало. На неколку здрави и неколку проблематични места извадете растенија со дел од коренот. Споредете го коренот, семето и стебленцето со оние кај здравите растенија.
Светол и развиен корен, цврсто растение и добро зачувано семе упатуваат на поинаков проблем од изгниено семе, нагризан корен или оштетено стебленце. Оваа проверка помага да се разликува нерамномерно никнење од подоцнежно пропаѓање на веќе никнатите растенија.
- Проверете дали семето е изгниено или останало неотворено.
- Побарајте нагризување на коренот и на стебленцето под површината.
- Споредете ги корените од здрава и проретчена зона.
- Запишете дали почвата е сува, заситена со вода или покриена со тврда кора.
Како да се разликуваат инсекти, птици и механички оштетувања
При прегледот разгледајте ги и растението и почвата околу него. Откинати или пресечени растенија, нагризани листови, ситни дупчиња, сребреникави траги и инсекти скриени под грутките се знаци што треба да се запишат. Кај житните култури може да се сретнат житни стенички, трипси и житна пијавица, но самото присуство на инсект не значи автоматски дека е потребен третман.
Птиците оставаат поинаков образец. Побарајте плитко раскопана почва, извлечени семиња и искубани млади растенија. Штетата може да биде неправилна, концентрирана по рабовите или во одделни јата. Фотографирајте ја зоната и следете дали се шири пред да се преземе мерка.
- Проверете под грутките и во близина на кореновиот врат.
- Разликувајте нагризан лист од целосно извлечено растение.
- Бележете дали штетата е рамномерно распоредена или се појавува во јата.
- Фотографирајте ги и растението и трагите на почвата.
Жолтеењето прво споредете го со водата и коренот
Ниските точки, затнатите канали и набиената почва можат да предизвикаат жолтеење, плиток корен и проретчување. Таквата состојба лесно се меша со недостаток на азот или со болест. Затоа проверете дали водата стоела по дожд и дали слабите растенија се поврзани со истата ниска зона.
Отворете ја почвата на неколку места и споредете ги корените. Ако жолтеењето се повторува во делови каде што влагата се задржува, прво треба да се анализира дренажата, набивањето и условите за коренот, а не веднаш да се посегне по препарат.
- Означете ги ниските точки и местата каде што стоела вода.
- Проверете дали каналите и одводите се проодни.
- Споредете плиток и развиен корен од различни зони.
- Не припишувајте го секое жолтеење автоматски на азотен недостаток.
Болеста се потврдува со образец, не само со еден симптом
При сомнеж на болест, проверете дали дамките имаат препознатлива форма, дали се појавува белузлав налеп, дали има гниење на кореновиот врат или промена на бојата што се повторува на повеќе растенија. Едно пожолтено растение не е доволно за сигурна дијагноза.
Фотографирајте го целото растение, а потоа направете и блиска фотографија од листот, стебленцето или кореновиот врат. Ако причината остане нејасна, земете примерок и побарајте стручна фитопатолошка проверка. Во Македонија, на Земјоделскиот институт при УКИМ постои одделение што работи на симптоматологија, епидемиологија и сузбивање на болести, штетници и плевели.
- Фотографирајте од поширок план и одблизу.
- Проверете дали истиот симптом се повторува на повеќе растенија.
- Извадете растение со корен ако се сомневате на гниење.
- Побарајте стручна проверка кога причината не може да се разликува по изглед.
Плевелите се бележат уште додека се млади
Првата есенска контрола е погоден момент за да се забележат и широколисни и теснолисни плевели. Тие најлесно се забележуваат во проредените делови, каде што житото не ја покрива почвата и конкуренцијата е поизразена.
Неопходно е да се утврди кој плевел е присутен, во која фаза е и дали житото е доволно развиено за конкретната мерка. Изборот на хербицид зависи од видот на плевелот, фазата на културата и регистрираната употреба на производот.
- Запишете дали плевелот е широколисен или теснолисен.
- Означете ги зоните со најголема густина на плевели.
- Проверете дали плевелите се појавуваат само во празните места или низ целата парцела.
- Следете дали нивната густина се зголемува до следната контрола.
Без идентификација нема оправдан третман
Слаб посев не е доволна причина за примена на инсектицид или хербицид. Пред интервенција треба да се исклучат лошото никнење, набивањето на почвата, застојот на вода, оштетувањето од птици, болеста и хранливиот проблем.
Пред употреба проверете дали конкретниот производ е одобрен во Македонија за житната култура, утврдениот причинител, фазата на растење и предвидениот начин на примена. Одобрението и регистрацијата на фитофармацевтските производи се во надлежност на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство и Фитосанитарната управа. Не применувајте средство без читање на етикетата и без потврдена причина.
- Најпрво идентификувајте го причинителот или побарајте стручна потврда.
- Проверете ја регистрацијата за културата, причинителот и фазата.
- Не копирајте доза или рок од друг производ и друга култура.
- Запишете ја преземената мерка и датумот за следење на ефектот.
Теренска белешка што ја олеснува следната одлука
Една фотографија и краток запис често се доволни за да се спореди состојбата по неколку дена. Запишете го датумот на сеидба, сортата, фазата на културата, временските услови и методот на броење. На фотографиите вклучете ознака на точката или забележете каде точно се наоѓа местото.
На крајот од прегледот поделете ја парцелата на зони: добар склоп, проретчување, задржување вода, плевели, штети од инсекти или птици. За секоја зона наведете дали е потребно само следење, земање примерок, консултација или регистриран третман.
- Парцела и локација:
- Култура, сорта и датум на сеидба:
- Датум на преглед и фаза на културата:
- Метод на броење и резултат:
- Рамномерност на никнењето:
- Забележан проблем и ознака на точката:
- Временски услови во последните денови:
- Преземена мерка и датум за повторна контрола:
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Практичен водич за првата контрола на пченицата и јачменот по никнењето: мерење на склопот, празнини, корен, вода, плевели и штети пред зимата.
Прочитај →
Заклучок
Добриот есенски преглед се темели на повеќе мерења и на проверка на причината, а не на првичен впечаток. Прегледајте ја парцелата по дијагонала или во „W“, избројте ги растенијата, ископајте ги сомнителните места и означете ги зоните со вода, плевели или оштетувања.
Со фотографија, датум и кратка теренска белешка, следната контрола ќе биде попрецизна. Интервенција има смисла дури откако проблемот е препознаен и откако е проверено дека употребата на избраниот производ е регистрирана за конкретната култура и состојба.
Најчесто поставувани прашања
