Остатоците по бербата не се само отпад, туку можен извор на зараза за следната вегетација. Со преглед, одвојување и правилно отстранување на мумифицираните гроздови, заболени ластари и лисја, лозарот може да го намали ризикот од повторно ширење на болести во насадот.
По бербата лозјето често изгледа уредно оддалеку, но меѓу редовите можат да останат исушени гроздови, заболени ластари, лисја со дамки и делови од крошната што не биле забележани во текот на бербата. Таквиот материјал не треба автоматски да се остава на почвата или да се меша со здравите растителни остатоци.
Санитарното расчистување е различно од целосното уредување и резидба на лозјето. Целта е да се отстранат деловите што можат да бидат извор на зараза, здравиот материјал да се искористи разумно, а редовите да останат чисти и прегледни за зимскиот период.
Потребата може да се разликува според сортата, густината на насадот, наклонот на теренот и условите во текот на сезоната. Во повлажни и слабо проветрени лозја прегледот треба да биде подетален, додека во суви и добро проветрени насади дел од здравите остатоци може да се уситни и да се врати во почвата.
- Почнете со обиколка на секој ред.
- Одделете ги здравите остатоци од оние со знаци на болест.
- Изнесете ги мумифицираните гроздови од редовите.
Почнете со санитарна обиколка на секој ред
Почнете со обиколка на секој ред. Не се потпирајте само на изгледот на лозјето од главниот пат или од крајот на парцелата.
Прегледајте ги потпорните жици, главите на лозите, ластарите што останале на земја и просторот непосредно под крошната. Посебно внимание заслужуваат места каде што имало збиена вегетација, подолготрајна влага или оштетени гроздови.
Практично е да се работи во два премина. Во првиот се собира крупниот отпад, а во вториот се проверуваат лозите и почвата за ситни мумифицирани бобинки, остатоци од гроздови и заболени листови.
- Означете ги деловите со повеќе заболени остатоци за подоцнежен внимателен преглед.
- Проверете ги и краевите на редовите, бидејќи таму често се собира материјал донесен со ветер или механизација.
- Не оставајте купови отпад во самиот лозов насад.
Одделете го здравиот од сомнителниот материјал
Одделете ги здравите остатоци од оние со знаци на болест. Здравите, суви ластари и гранчиња може да се насочат кон уситнување, додека заболениот материјал треба да се изнесе од редовите и да не се меша со материјал наменет за компостирање.
При сортирањето не е потребно да се постави совршена дијагноза на секоја дамка. Доволно е сомнителните делови да се третираат како ризични, особено ако имаат гниење, необична промена на бојата, црни точки, сушење на гроздот или јасно оштетување.
Здравиот материјал не треба да биде извалкан со земја, масло или други отпадоци. Таквите примеси го отежнуваат уситнувањето и го намалуваат квалитетот на органската маса.
- Здрави ластари и гранчиња: уситнување или одделно складирање за понатамошна употреба.
- Заболени ластари и делови со гниење: изнесување од насадот.
- Мумифицирани гроздови и бобинки: собирање и отстранување, без оставање под лозата.
- Извалкан или мешан отпад: одделно постапување, без внесување во компост.
Мумифицираните гроздови не ги оставајте под лозата
Изнесете ги мумифицираните гроздови од редовите. Исушените гроздови често се задржуваат на ластарите, на жиците или паѓаат под лозата, каде што можат да останат како извор на заразен материјал.
Собирајте ги и бобинките што се залепени за почвата или се скриени под листовите. Малите остатоци лесно се пропуштаат, но токму тие можат повторно да се распрснат со дожд, ветер, движење на луѓе или механизација.
Ако гроздовите се многу суви, не ги тресете намерно врз почвата. Ставете ги директно во сад или вреќа што може безбедно да се испразни надвор од насадот.
- Проверете ги местата каде што во текот на бербата имало гнили или оштетени гроздови.
- Прегледајте ги и долните жици, бидејќи таму често остануваат суви делови од гроздовите.
- Не користете мумифицирани гроздови за исхрана на животни без соодветна проценка на нивната исправност.
Кои ластари и делови треба да се изнесат
Ластарите со видливи оштетувања, гниење, силни дамки или невообичаено сушење не треба да се оставаат во редот. Особено внимателно прегледајте ги деловите што биле во контакт со заболени гроздови или лежеле на влажна почва.
При оваа работа не треба да се прави непотребно кратење на здравите делови од лозата. Санитарното отстранување е насочено кон јасно сомнителниот материјал, а обликувањето и изборот на родни елементи припаѓаат на посебната резидба.
Исечените заболени делови ставете ги на едно место надвор од насадот, за да не се развлекуваат повторно по парцелата со трактор, приколка или рачна работа.
- Отстранете делови со гниење или јасно одумирање.
- Не кршете ја лозата со сила ако може да настане дополнителна рана.
- Користете чист и остар алат за да не се прават непотребно груби пресечни површини.
- По работа на сомнителна лоза, исчистете го алатот пред да преминете на здрав дел.
Кога здравите остатоци може да се уситнат
Здравите ластари и гранчиња може да се уситнат ако немаат видливи знаци на болест и ако насадот е доволно проветрен. Ситно исечениот материјал полесно се распоредува и побрзо се разложува од долги, испреплетени ластари.
Уситнувањето не е добро решение за сомнителен материјал. Ако во масата има мумифицирани гроздови, гнили делови или лисја со изразени симптоми, подобро е тие да се издвојат наместо целиот материјал да се врати во редовите.
Распоредете ја уситнетата маса тенко и рамномерно. Дебели купови под лозите задржуваат влага, го отежнуваат сушењето и можат да создадат неповолна микросредина околу стеблото.
- Уситнувајте само чист и здрав растителен материјал.
- Не ја насобирајте масата директно до стеблото.
- Проверете дали уситнувачот ја распоредува масата рамномерно, без големи купови.
- Ако насадот бил силно зафатен, изнесете поголем дел од остатоците наместо да ги внесувате назад.
Лисјата, почвата и просторот под лозата
Паднатите лисја треба да се проценат според нивната состојба, а не автоматски да се оставаат или отстрануваат сите. Чистите лисја можат да придонесат со органска материја, додека лисјата со многу дамки, гниење или сомнителни наслаги се подобро решение за изнесување.
Во влажни места и на тешки почви не оставајте дебел слој растителен материјал околу стеблата. Таквиот слој може да го задржи влажењето и да ја отежне контролата на лозите во текот на зимата.
На падини и тераси треба да се внимава остатоците да не се собираат во долниот дел од редовите. Таму материјалот може да се наталожи по дождови и да создаде нерамномерен, влажен појас.
- Соберете ги сомнителните лисја од местата со изразени симптоми.
- Не натрупувајте растителни остатоци до стеблото.
- Проверете ги долните делови на редовите по силен дожд или истекување на вода.
- На наклонет терен распоредете ја здравата уситнета маса рамномерно и плитко.
Алатот, гајбите и механизацијата можат да ја пренесат нечистотијата
Санитарниот план не завршува со собирање на растителниот отпад. Ножици, пили, гајби, приколки и уситнувачи можат да пренесат заразен материјал од еден ред во друг ако се користат без основно чистење.
Отстранете ја залепената почва, лозови влакна и остатоци од грозје од работниот алат и опремата. Површините што доаѓаат во контакт со грозјето или растителниот материјал треба да бидат чисти и суви пред складирање.
Механизацијата исчистете ја надвор од лозјето или на место каде што отпадот може да се собере. Не истоварувајте остатоци од уситнувач или приколка во следниот ред.
- Исчистете ги ножиците и пилите по работа со сомнителни делови.
- Испразнете ги и исчистете ги гајбите пред да се складираат.
- Проверете ги гумите и работните органи на тракторот за залепена почва и растителен материјал.
- Соберете го отпадот од чистењето наместо да го оставите покрај редот.
Како да се постапи со изнесениот отпад
Изнесениот сомнителен материјал не треба повторно да се враќа во лозјето преку домашен компост или неуреден куп покрај парцелата. Изберете постапка што спречува повторно разнесување со ветер, дожд, животни или механизација.
Здравиот материјал може да се компостира одделно, ако нема симптоми и ако компостот се води со доволно мешање, влага и проветрување. Не додавајте заболени гроздови и ластари во истиот куп само за да не се фрлаат.
Палењето на растителен отпад не треба да биде автоматска одлука. Пред такво постапување проверете ги локалните услови, безбедноста и можноста за контролиран начин на отстранување; при силен ветер или сув терен ризикот од пожар е неприфатлив.
- Држете го сомнителниот материјал одделно од компостот.
- Покријте го или затворете го отпадот така што да не се разнесува.
- Не оставајте купови покрај одводни канали или на места каде што дождот може да ги разнесе.
- Здравиот и сомнителниот материјал означете ги одделно ако работата трае повеќе денови.
Завршна проверка пред зимскиот период
По расчистувањето направете уште една проверка од почеток до крај на секој ред. Оддалечете се неколку чекори од лозите за да ги забележите преостанатите гроздови на жиците и потоа прегледајте ги долните делови одблизу.
Запишете каде имало повеќе заболени остатоци и која сорта или позиција во насадот била најпроблематична. Таквата белешка помага следната сезона навреме да се следат критичните места, без да се носи одлука само според сеќавање.
На крајот проверете дали меѓу редовите има останато отпад од бербата, скршени делови од потпорниот систем или материјал што може да ја попречи механизацијата. Санитарното расчистување треба да остави јасен и прегледен насад, а не нови купови и препреки.
- Поминете ги повторно краевите и долните делови од редовите.
- Проверете ги жиците и местата каде што се задржале суви гроздови.
- Одделете ги белешките за проблематичните делови по сорта и парцела.
- Не го мешајте санитарниот преглед со непотребна резидба на здравата лоза.
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
По бербата лозјето не треба само да се остави да мирува. Мумифицираните гроздови, заболени ластари и сомнителни лисја изнесете ги, здравите остатоци уситнете ги само по проценка, а отпадот држете го одделно од компостот и од редовите.
Со ваков санитарен ред се намалува количината на материјал што може да ја одржува заразата, а следниот преглед на лозите станува полесен и попрецизен. Најдобар резултат дава комбинацијата од внимателно собирање, чиста опрема и бележење на проблематичните места.
