Производство на месо во Македонија во 2025 година изнесува 22.074 тони, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика. Тоа е 16% помалку отколку во 2000 година. Но вкупната бројка крие многу поголеми промени во тоа какво месо се произведува.

Свинското месо пораснало за 36% и денес е повеќе од половина од целото производство. Говедското е намалено за 42%, овчото за 34%, а живинското за цели 60%. Ги поминавме сите бројки од 2000 до 2025 и ги споредивме и со бројот на добиток.

Производство на месо во Македонија: 2000 наспроти 2025

Кога ќе се стават двете крајни години една до друга, свинското месо е единственото што расте. Сите други видови се значително под нивото од пред 25 години.

Извор: ДЗС. Вкупно е збир на четирите вида.

Поединечните години можат да бидат измамни, па го споредивме и просечното годишно производство во првата и во последната декада. Сликата е иста: свинското расте за околу 46%, а сите други видови паѓаат за 41 до 55%.

Просек за десет години, за да се избегнат случајни скокови во поединечни години.

Свинското месо: од третина до повеќе од половина

Најголемата промена не е во количините, туку во структурата. Во 2000 година производството беше релативно рамномерно поделено. Денес свинското доминира.

Врвот на свинското беше во 2021 година, со 15.578 тони и речиси две третини од вкупното производство. Потоа следуваа две години пад, од 13,4% и 10,5%. Во 2025 производството повторно расте за 6,3%, на 12.632 тони.

Говедско и овчо месо: пад, па стабилизирање

Говедското месо падна од над 8.800 тони во 2004 на најниските 3.886 тони во 2020 година. Последните години производството се движи околу 4.000 до 4.400 тони, а во 2025 е 4.240 тони.

Овчото месо е преполовено во однос на врвот од 7.198 тони во 2006. Во 2022 имаше нагол скок од 29%, по што следуваше пад три години по ред, на 3.264 тони во 2025.

Живинското месо: најголемиот пад

Од 4.840 тони во 2000 година, живинското месо падна на помалку од 2.000 тони. Најнагол е падот меѓу 2010 и 2011 година, кога производството е речиси преполовено за една година. По најниското ниво од 1.490 тони во 2019, бројката малку се врати, но последните две години повторно паѓа.

* Промена во однос на претходната година. Падот од околу 50% меѓу 2010 и 2011 е нагол и може да е методолошки.

Помалку грла, а исто или повеќе месо?

Ова е можеби најинтересниот дел. Кога производството на месо ќе се спореди со бројот на добиток од истиот извор, двете серии не се движат заедно.

Извор: ДЗС, две посебни серии (број на добиток и производство на месо). Пресметки: Земјоделие.мк.

Бројот на говеда е намален за 36% за пет години, а говедското месо пораснало за 9%. Кај свињите е обратно: грлата растат, а месото е помалку отколку во 2020, која беше година близу до врвот.

Од самите бројки не може да се каже точната причина, но постојат неколку можни објаснувања:

• Распродавање на стадата. Кога сточарите се откажуваат, грлата одат на колење. Тоа привремено го одржува производството на месо додека стадото се намалува.
• Различен момент на мерење. Бројот на добиток е состојба на одреден датум, а месото е количина за цела година.
• Поголема тежина по грло. Посовремените фарми колат потешки грла.

Што покажуваат бројките за производство на месо во Македонија?

1. Вкупното производство не пропаѓа, но се менува

Вкупно 22.074 тони во 2025 не е многу далеку од просекот на последните десет години, од 22.697 тони. Производството на месо во Македонија не се урива, туку сè повеќе се потпира на еден вид.

2. Зависноста од свинското е ризик

Кога повеќе од половина од месото доаѓа од еден сектор, секоја болест или пазарен удар кај свињите се чувствува во целото производство. Падот од 2022 и 2023 го покажа тоа.

3. Говедското и овчото зависат од млекото

Кај говедата и овците месото е често споредно до млекото. Затоа намалувањето на стадата поради ниската откупна цена на млекото подоцна ќе се одрази и врз месото.

Методолошки забелешки

• Живинско месо 2010–2011: Пад од речиси 50% за една година е нагол и може да се должи на промена во начинот на евиденција.
• Овчо месо 2022: Раст од 29% за една година, по кој нивото повторно паѓа.
• Споредба со бројот на добиток: Двете серии се од ДЗС, но мерат различни работи (состојба на грла и годишно производство), па споредбата е индикативна.
• Вкупно е збир на четирите вида месо што ги објавува ДЗС во оваа табела.

Заклучок

Производство на месо во Македонија во бројки е приказна за еден сектор што расте и три што се топат. Свинското месо го држи вкупното производство на површина, но говедското, овчото и живинското се на половина од некогашните нивоа. Ако стадата на говеда и овци продолжат да се намалуваат, падот на месото е прашање на време. Решението не е само во месото, туку во целото сточарство: исплатлив откуп на млеко, сигурен пласман и поддршка за младите грла.