Добриот зимски оброк не се составува само според тоа колку сено и силажа има во шталата, туку според нивниот квалитет, сувата материја и потребите на секоја група крави. Постепените промени, анализата на храната и правилното усогласување на концентратот, минералите и водата се клучни за стабилно млеко и здраво стадо.
Со завршувањето на пасишната сезона, млечните крави сè повеќе зависат од храната складирана на фармата. Тоа е период кога најлесно се прави грешка: едно сено се заменува со друго, се додава повеќе концентрат за да се надомести послабата силажа, а промената се прави за неколку дена. Последиците може да бидат пад на млекото, слаб апетит, пролив, подуеност или проблеми со телесната кондиција.
Најсигурен пристап е прво да се утврди што навистина се наоѓа во залихите, а потоа да се подели стадото според производството и фазата на лактација. Оброкот за крава со висока млечност не треба автоматски да се дава на сува крава, јуница или крава пред телење.
Локалните услови имаат значење. Составот на сеното, влажноста при силирањето, времето на косење и начинот на складирање се разликуваат меѓу котлините, повисоките села и потоплите земјоделски подрачја во Македонија. Затоа секој пример треба да се приспособи со анализа и совет од ветеринар или нутриционист.
Почнете со попис на залихите, а не со додавање концентрат
Пред да се направи зимскиот оброк, запишете со какви количества и видови храна располагате: луцеркино или ливадско сено, пченкарна силажа, сенажа, слама, зрнеста храна, готов концентрат и минерално-витамински додаток. За секоја партија забележете ја приближната старост, местото на складирање и дали има промена на мирисот, бојата или структурата.
Храната што се разликува по квалитет не треба без размислување да се меша во една купа. Сено со многу лист и пријатен мирис не е исто со грубо, презреано или навлажнето сено. Слично, силажата од добро затворен објект не треба да се изедначува со партија што има загревање, мувла или непријатен мирис.
Корисно е да се земат репрезентативни примероци за лабораториска анализа. Особено значајни се сувата материја, протеинот, влакнините, енергијата и минералниот состав. Визуелната проценка е почеток, но не може сигурно да покаже колку хранливи материи навистина внесува кравата.
- Одделете ги залихите по вид, парцела или датум на производство.
- Проверете дали има загревање, мувла, гниење или мирис на оцет и амонијак.
- Мерете ја храната со иста вага наместо количината да ја проценувате само со кофа.
- Побарајте стручно толкување на анализата пред да го менувате концентратот.
Составете го оброкот според сувата материја
Кравата не јаде килограми вода, туку хранливи материи што остануваат по отстранување на водата од храната. Силажата може да изгледа како голема количина во јаслите, но дел од таа тежина е вода. Ако една партија е повлажна од друга, истата мерка во килограми не обезбедува иста хранлива вредност.
Затоа нутриционистот го усогласува оброкот според сувата материја и анализата на конкретната храна. Во пресметката се земаат предвид телесната тежина, млечноста, процентот на масти и протеини во млекото, фазата на лактација, бременоста и кондицијата на кравата.
Илустративниот пример подолу не е готова дажба. Тој покажува како може да се размислува: ако анализата покаже дека силажата е повлажна, не се додава автоматски повеќе килограми без проверка на вкупната сува материја. Секој број мора да се замени со податоци од сопствената фарма и да се провери од стручно лице.
- Разликувајте ја свежата тежина од количината на сува материја.
- Не споредувајте две силижи само според бројот на кофи.
- Следете го реалниот внес: колку е понудено, а колку останало.
- Усогласете го оброкот со млечноста и телесната кондиција.
Сено и силажа се основа, концентратот е корекција
Грубата храна треба да го носи најголемиот дел од оброкот, а концентратот да ја надополни разликата меѓу потребите на кравата и хранливата вредност на сеното и силажата. Ако концентратот се користи за да прикрие лоша или расипана груба храна, проблемот само се одложува.
Сеното придонесува со влакнини и структура на оброкот. Луцеркиното сено може да биде вреден извор на протеин и минерали, но составот зависи од фазата на косење и начинот на сушење. Пченкарната силажа обично носи значаен дел од енергијата, но нејзината вредност зависи од зрното, должината на сечкање, зрелоста и успешното конзервирање.
Кога се користи повеќе видови груба храна, мешањето треба да биде рамномерно. Кравите не треба да можат да ги избираат само највкусните делови. Долгите стебла, прашината или премногу влажната храна го зголемуваат ризикот од сортирање и нерамномерен внес.
- Задржете доволно структурни влакнини за нормално преживање.
- Проверете дали кравите ја јадат целата смеса или избираат само одредени делови.
- Не користете скап концентрат како замена за расипано сено или силажа.
- Следете ја конзистентноста на изметот, преживањето и остатоците во јаслите.
Концентратот додавајте го постепено и според резултатот
Промената од летен на зимски оброк треба да биде постепена. Истото важи и кога се отвора нова партија силажа или кога се менува мешавината од жито. Буражата на кравата се приспособува на новиот состав, а наглата промена може да предизвика пад на внесот и нарушување на варењето.
Концентратот не треба да се зголемува само затоа што млекото опаднало. Прво проверете го внесот на груба храна, водата, здравствената состојба, условите во шталата и квалитетот на силажата. Ако проблемот е во енергијата, протеинот, влакнините или минералите, корекцијата мора да биде насочена кон вистинската причина.
Подобро е концентратот да се дели во повеќе оброци отколку голема количина да се даде одеднаш. Кај фарми со автоматско или индивидуално дозирање, поставките треба да се менуваат внимателно и да се следи реакцијата на животните.
- Воведувајте нова храна постепено, со следење на внесот и изметот.
- Не правете повеќе промени истовремено ако сакате да го откриете причинителот на проблемот.
- Разликувајте ги кравите со висока, средна и ниска млечност.
- Проверете ја содржината на протеин и енергија пред да додадете уште жито.
Минералите и солта не се додаток што се одредува „од око“
Сеното, силажата и житото имаат различен минерален состав. Потребите дополнително се менуваат според млечноста, бременоста, фазата на лактација и квалитетот на водата. Затоа минерално-витаминската мешавина треба да се избере според анализата и планот за исхрана, а не само според тоа што е достапно во продавницата.
Особено внимание треба да се посвети на односот меѓу калциумот, фосфорот, магнезиумот и солта. Премногу или премалку одреден минерал може да создаде проблем, а симптомите не секогаш се појавуваат веднаш. Кај кравите пред телење и во раната лактација потребите се специфични и бараат посебна проценка.
Минералите треба да се мешаат рамномерно во дневниот оброк или да се користат според упатството на производителот и советот од стручњак. Одделната понуда во сад не гарантира дека секоја крава ќе внесе иста количина.
- Проверете ги минералите во анализата на храната и водата.
- Користете производ наменет за конкретната категорија животни.
- Не мешајте два минерални додатоци без да се провери нивниот состав.
- Следете ја достапноста и чистотата на водата во текот на целата година.
Одделете ги групите наместо сите крави да ги храните исто
Една од најчестите причини за неефикасен оброк е хранењето на целото стадо со иста мешавина. Крава во рана лактација има различни потреби од крава при крајот на лактацијата, сува крава или јуница што сè уште расте.
Ако нема услови за целосно одделни групи, барем издвојте ги кравите што се пред телење, оние со највисока млечност и животните со здравствен или кондициски проблем. Така полесно се следи кој јаде, кој слабее и на кого му треба преглед.
Телесната кондиција се проценува со гледање и допирање на критичните делови, а не само со споредба на изгледот меѓу кравите. Пребрзото слабеење или прекумерното здебелување се сигнал дека оброкот и производниот статус не се усогласени.
- Групирајте според млечност, фаза на лактација и репродуктивен статус.
- Одделете ги сувите крави и кравите пред телење од молзното стадо.
- Проверувајте ја кондицијата во ист период и со иста метода.
- Водете белешки за промените во млекото, апетитот и здравјето.
Водата, јаслите и распоредот се дел од оброкот
Ниту една формула не функционира ако кравите немаат постојан пристап до чиста вода. Во зима водата не смее да биде замрзната, премногу студена или загадена со храна и ѓубриво. Коритата треба редовно да се чистат и да се проверува дали сите животни можат да стигнат до нив.
Храната треба да биде достапна во доволен период, а јаслите да се чистат од загреани и навлажнети остатоци. Ако оброкот останува долго на топло или се навлажнува, неговиот квалитет се влошува. Кај силажата, предната страна на отворената маса треба да биде уредна и без непотребно изложување на воздух.
Редовноста во времето на хранење им помага на кравите да одржат стабилен внес. Големи доцнења, празни јасли или нагло префрлање од една храна на друга можат да предизвикаат сортирање и нерамномерен дневен внес.
- Проверувајте ја водата најмалку при секое хранење.
- Отстранувајте ги загреаните и загадени остатоци од јаслите.
- Одржувајте рамномерно мешање и редовен распоред.
- Оставете доволно простор сите крави да јадат без туркање.
Следете ги кравите и коригирајте само една работа одеднаш
По воведувањето на зимскиот оброк, водете кратка дневна евиденција. Запишувајте ја количината на понудена и преостаната храна, изгледот на смесата, промените во млекото, апетитот, преживањето и изгледот на изметот. На тој начин промената се забележува порано и полесно се поврзува со причината.
Ако се смени силажата, не менувајте истовремено и вид на концентрат, количина на минерали и распоред на хранење. Кога повеќе работи се менуваат во ист ден, тешко се утврдува што помогнало или што предизвикало проблем.
При секоја значајна корекција, консултирајте ветеринар или нутриционист. Особено е потребна помош при долготраен пад на млекото, повторливи дигестивни проблеми, нарушена плодност, нагло слабеење или сомнеж дека храната е загадена.
- Следете го внесот, не само количината што сте ја ставиле во јаслите.
- Набљудувајте преживање, став, движење и однесување на стадото.
- Коригирајте една компонента, па проценете ја реакцијата.
- Чувајте ги анализите и белешките за секоја партија храна.
Практична подготовка на зимскиот план
На фармата треба да постои едноставен план што може да го следи секој што учествува во хранењето. Во него запишете која група која смеса ја добива, со каква мерка се дели храната, кога се чистат јаслите и кој ја проверува водата. Планот треба да се менува само по договор со лицето што го следи оброкот.
За секоја партија храна оставете примерок и белешка за потеклото. Ако се појави проблем, тоа помага да се спореди квалитетот и да се утврди дали промената доаѓа од храната или од начинот на давање.
Најдобар зимски оброк е оној што обезбедува стабилен внес, нормално преживање, соодветна кондиција и предвидливо производство без непотребно трошење концентрат. Количините не треба да се копираат од друга фарма, затоа што нивите, сортите, силажата и стадото не се исти.
- Направете писмен распоред за хранење и проверка на водата.
- Обележете ги различните купови сено и силоси.
- Побарајте анализа пред да купите дополнителен концентрат.
- Вклучете ветеринар или нутриционист при секоја поголема промена.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Кровот на шталата пред зимата проверете го по дожд: откријте протекување, исчистете ги олуците, заштитете го сеното и зачувајте сув простир.
Прочитај →
Заклучок
Зимското хранење на млечните крави започнува со познавање на сопствените залихи. Анализирајте ја храната, одделете ги групите животни, обезбедете чиста вода и воведувајте ги промените постепено.
Сеното и силажата се темелот, концентратот и минералите се корекција, а набљудувањето на кравите покажува дали планот функционира. Кога има сомнеж за квалитетот на храната или за здравјето на животните, стручниот совет е побезбеден од произволно зголемување на дажбата.
Најчесто поставувани прашања
