Садење овошки во тешка почва: спречете задржување вода уште од првиот ден

Есенското садење овошки е добра можност за садницата постепено да се приспособи на почвата, но успехот не зависи само од сортата и квалитетот на коренот. На ниски, рамни и тешки терени водата често се задржува околу јамата, особено по обилни врнежи или по топење на снегот.

Најчестата грешка е копањето и садењето додека земјата е водонатопена. Со газење и обработка тогаш се создава збиен слој, а коренот останува без доволно воздух. Проблемот може да биде поголем во долини и затворени котлини отколку на проветрени, благо наклонети парцели.

Затоа подготовката треба да започне со проверка на местото, а не со веднаш поставување на садницата во јамата. Ако водата не се повлекува, подобро е да се подобри местото или садењето да се одложи отколку коренот да се затвори во влажна и непропустлива средина.

Прво проценете го теренот, а не само јамата

Погледнете каде се собира водата по дожд и дали одредени делови од парцелата остануваат влажни подолго од останатите. Разликите може да се појават и на мала површина: едниот ред да има природен истек, а другиот да лежи во плитка депресија.

Проверете ја почвата на повеќе места, не само таму каде што планирате да засадите една овошка. Тешката глина обично се обликува во мазни, лепливи грутки кога е мокра, а кога ќе се исуши станува тврда и тешка за обработка.

Релјефот, надморската височина, изложеноста на сонце и близината на канал или подземна вода создаваат локални разлики. Практиката од една парцела не треба автоматски да се пренесе на друга, дури и ако се наоѓаат во исто село.

• Следете каде се задржува вода по дожд.
• Проверете ја почвата на повеќе точки од парцелата.
• Забележете дали теренот има природен пад за истек.
• Избегнувајте најниски места без сигурна дренажа.

Едноставна проверка на дренажата пред садење

На планираното место ископајте пробна дупка со приближна длабочина на идната садна јама. Наполнете ја со вода и набљудувајте дали водата се повлекува или останува долго на дното. Ова не е лабораториско мерење, но дава корисна слика за тоа дали почвата пропушта вода.

Проверете и по дожд, бидејќи сувата површина може да создаде погрешен впечаток. Ако долниот дел е влажен и леплив, а површината изгледа сува, коренот подоцна може да се најде во неповолни услови.

Дренажата не значи само брзо одведување на водата. Целта е вишокот да се повлече без почвата целосно да се исуши. На терен со природен пад може да помогне правилно насочен истек, но ровови и цевки треба да се планираат според конкретната парцела, а не импровизирано околу една садница.

1. Направете пробна дупка пред подготовката на сите садни места.
2. Проверете ја состојбата и по врнеж, не само во сув ден.
3. Разликувајте привремена влажност од постојано задржување вода.
4. Размислете за одведување на вишокот вода на ниво на целата парцела.

Работете само кога почвата е умерено влажна

Добра почва за садење се рони под рака и не се лепи во дебела, мазна маса. Ако при стискање се претвора во леплива топка, веројатно е прерано за копање. Со алатот и движењето на работниците таквата почва лесно се набива.

Од друга страна, пресувата глина се крши во големи грутки и не се обработува рамномерно. Тогаш корените остануваат со празнини околу себе, а подоцнежното наводнување може да создаде канали низ кои водата ќе истече без добро да ја навлажни кореновата зона.

Почекајте почвата да се просуши до состојба во која може да се обликува и распадне без лепење. На повисока и проветрена парцела тоа може да се случи порано, додека ниска и засенчена површина може да остане влажна подолго.

• Не копајте веднаш по обилен дожд.
• Не газете ја влажната почва со трактор или приколка.
• Одложете ја работата ако земјата се лепи за алатот.
• Не дозволувајте долгото чекање да доведе до целосно сушење на кореновата зона.

Подгответе ја јамата без да создадете „сад“ за вода

Јамата треба да обезбеди простор за корените да се распоредат природно, а не да биде длабока дупка исполнета со различен материјал што ќе задржува вода. Страните нека не бидат целосно мазни и набивани; растресете го дното и ѕидовите каде што се стврднале при копањето.

Површинскиот слој од почвата одделете го од подлабокиот. Најквалитетниот слој може да се искористи за пополнување околу коренот, без големи камења, свежо неразложено ѓубриво или материјал што создава остар премин меѓу слоевите.

Во тешка почва не ставајте дебел слој чакал само на дното со очекување дека тој сам ќе ја реши дренажата. Без излез за водата, таквиот слој може да ја задржи водата над себе. Подобрувањето треба да биде поврзано со целокупната структура и одведувањето на парцелата.

• Одделете го површинскиот од подлабокиот слој.
• Разбијте ги мазните и збиени страни на јамата.
• Отстранете камења и големи грутки од почвата за пополнување.
• Не ставајте свежо органско ѓубриво директно до коренот.
• Не користете чакал како единствено решение без излез за водата.

Поставете ја садницата на правилно ниво

Корените треба да се распоредат природно и да не бидат свиткани нагоре или натиснати во тесна дупка. Додека се додава почва, садницата може внимателно да се протресе за земјата да навлезе меѓу корените, без силно газење околу стеблото.

Кореновиот врат мора да остане на нивото на околната почва или малку над него, зависно од условите на теренот и начинот на производство на садницата. Не го затрупувајте со земја и не оставајте дебел слој малч да се потпре на стеблото.

Местото на калемење треба да остане над земјата. Ако се затрупа, особено во влажна и тешка почва, се зголемува ризикот од слабо проветрување, оштетување на кората и несакано пуштање корен од подлогата.

• Раширете ги корените во сите насоки.
• Не ги кршете и не ги виткајте за да влезат во јамата.
• Оставете го кореновиот врат видлив и незатрупан.
• Местото на калемење држете го над површината.
• Поставете потпора ако местото е ветровито или садницата е нестабилна.

Кога е подобро садење на подигнато место

На ниски терени со тешка почва, садењето на благо подигнато место може да помогне кореновата зона да биде над делот каде што се собира водата. Тоа не значи да се направи тесен куп што брзо ќе се исуши, туку стабилно оформен насип или подигнат ред со постепен премин кон околниот терен.

Висината и ширината на подигнатото место зависат од наклонот, длабочината на влажниот слој, видот на овошката и начинот на обработка. Овошка поставена на мал насип може да има подобар истек, но ако корените останат изложени или материјалот се слегне, предноста се губи.

Садницата и по подигнувањето не треба да биде затрупана до стеблото. По првите врнежи проверете дали почвата се слегнала и дали водата се задржува околу кореновиот врат.

• Користете подигнат ред на ниски и влажни места.
• Оформете широк и стабилен премин, не остар куп.
• Проверете го слегнувањето по дождови.
• Оставете го кореновиот врат над завршното ниво на почвата.

Пополнување, наводнување и малчирање

По поставувањето, јамата пополнувајте постепено со ронлива почва. Лесно притиснете со рака околу корените, но не ја набивајте влажната глина со стапала или тешка алатка.

Првото полевање треба да помогне почвата да се прилепи до корените, а не да создаде постојано калливо место. Количината и потребата зависат од влажноста на почвата, врнежите и изложеноста на парцелата. Ако земјата е веќе натопена, дополнителна вода не е решение.

Малчот може да помогне против нагло сушење и прскање на почва, но оставете празен простор околу стеблото. На тешки терени дебел и влажен слој органски материјал прилепен до кората може да создаде услови за оштетување и гниење.

• Пополнувајте постепено, без силно набивање.
• Полевајте според состојбата на почвата, а не по автоматски распоред.
• Не создавајте каллива баричка околу стеблото.
• Малчирајте со растојание од кореновиот врат.
• По врнежи проверете дали водата се задржува во кругот.

Што да проверите по садењето

Работата не завршува со затворање на јамата. По првите посилни врнежи погледнете дали садницата стои исправено, дали се појавила баричка и дали почвата се слегнала околу кореновиот врат.

Ако корените се откријат, дополнете со соодветна почва и поправете ја потпората. Ако стеблото е затрупано, внимателно отстранете го вишокот земја без да ги повредите плитките корени.

Кај повеќе садници следете дали проблемот се повторува во ист ред или само на одредени места. Повторувањето покажува дека треба да се разгледа одводнување, промена на распоредот или подигнување на целата садна површина, наместо секоја јама да се поправа одделно.

1. Проверете го теренот по првиот посилен дожд.
2. Отстранете земја ако кореновиот врат се затрупал.
3. Следете ги местата каде што водата стои подолго.
4. Поправете го истекот пред проблемот да се повтори.
5. Водете белешка кои делови од парцелата се највлажни.

Кратка проверка пред да ја затворите јамата

Пред да ја завршите работата, направете кратка проверка на секоја садница. Таа е особено корисна кога се работи на повеќе парцели со различна влажност и структура.

Садницата треба да биде стабилна, корените да бидат распоредени, а местото на калемење и кореновиот врат да останат над почвата. Ако условите се лоши, прекинот на работата е подобар избор од брзо завршување на редот.

• Местото е проверено за задржување вода.
• Почвата не е водонатопена и не се лепи за алатот.
• Корените се распоредени без виткање.
• Кореновиот врат не е затрупан.
• Нема свежо ѓубриво директно до корените.
• По садењето е проверен истекот на водата.

Заклучок

Кај тешка и ниска почва најважни се дренажата, вистинскиот момент за работа и правилното ниво на садење. Не обработувајте водонатопена земја, не ја претворајте јамата во затворен сад и не го покривајте кореновиот врат.

Проверете ја парцелата по врнежи, приспособете го садењето на локалниот терен и користете подигнат ред само кога има причина и добро оформен истек. Вниманието вложено пред и веднаш по садењето може да спречи долготрајни проблеми со коренот и слаб прием на овошките.

Најчесто поставувани прашања