Семенскиот компир не треба да се избира од преостанатите клубени, туку одделно, уште при вадењето и сортирањето. Здравите, сортно типични и неоштетени клубени се чуваат во посебна гајба и под посебни услови, со редовна контрола до садењето.
Изборот на семенски компир од сопствен род може да помогне да се намалат трошоците и да се зачува материјалот од сорта што добро се покажала на конкретната нива. Сепак, квалитетот на идниот насад зависи од тоа што ќе се одвои сега: болен, повреден или сортно измешан клубен не станува добар семенски материјал само затоа што е оставен во ладен магацин.
Најсигурно е селекцијата да почне на нива, при вадењето, кога се гледа од кој дел доаѓаат клубените и дали растенијата имале нормален изглед. Потоа следува дополнителен преглед на светло, сушење на површинската влага и одделно чување. Во повисоките и постудени места условите за складирање се разликуваат од потоплите низински подрачја, па земјоделецот треба да го следи реалниот развој на клубените, а не само календарот.
Семенскиот материјал од сопствено производство не треба автоматски да се смета за здрав. Кај компирот може да се пренесуваат вируси и други проблеми што не се видливи на секој клубен. Ако приносот, бујноста или изгледот на насадот се влошуваат од година во година, дел од површината треба да се обнови со проверен семенски материјал.
- Одвојте семенски клубени само од здрави и сортно типични растенија.
- Клубените за семе издвојте ги додека трае сортирањето по вадењето.
- Отфрлете ги клубените со активни гнили дамки, непријатен мирис или омекнато ткиво.
Почнете со растенијата, не со големината на клубенот
Одвојте семенски клубени само од здрави и сортно типични растенија.
При вадењето обележете ги или одделете ги редовите каде што растенијата биле рамномерни, со нормална лисна маса и без очигледни знаци на болест. Не земајте клубени од места со закржлавени растенија, нерамномерен склоп, предвремено сушење или забележливи разлики во бојата и формата на надземниот дел.
Еден добар клубен од болно растение може да изгледа здраво однадвор, но сепак да биде дел од проблематичен материјал за следната година. Затоа потеклото на клубенот е исто толку важно колку и неговиот изглед.
Ако на нива има јасно одделни делови со различна состојба, не мешајте ги во иста гајба. Дури и кога причината за слабоста не е сигурно утврдена, одделното чување овозможува подоцна полесно отстранување на сомнителниот материјал.
- Одберете клубени од рамномерни и здрави делови од насадот.
- Избегнувајте растенија со мозаична боја, силно виткање на листовите, изостанат раст или предвремено пропаѓање.
- Не мешајте клубени од различни сорти или оддели со различна здравствена состојба.
Првиот преглед е на самото вадење
Клубените за семе издвојте ги додека трае сортирањето по вадењето.
На нива најлесно се забележуваат механички повреди од копачката, лопатата или тракторската механизација. Одделете ги клубените со пресек, длабока гребнатина, нагмечување, пробивање или откинат дел од покожицата. Мала површинска гребнатина не е иста со длабока повреда, но и таквиот клубен треба да се следи посебно, а не веднаш да се стави меѓу најдобриот материјал.
Не ги оставајте сомнителните клубени во заедничка купчина со семенскиот материјал. При транспортот и дополнителното претресување повредите можат да се зголемат, а гниењето полесно да се пренесе преку допир и влага.
Селекцијата на нива треба да биде почетна, а не единствена проверка. Дел од оштетувањата и почетните гниења стануваат повидливи дури по кратко сушење и мирување.
- Издвојте ги клубените со исеченици, прободи и силни нагмечувања.
- Не ставајте мокри и калливи клубени веднаш во затворени вреќи.
- Користете чисти гајби или садови за одделниот семенски материјал.
Што да се отфрли по здравствен преглед
Отфрлете ги клубените со активни гнили дамки, непријатен мирис или омекнато ткиво.
Сомнителни се и клубените со влажни лезии, вдлабнати темни површини, мрежести оштетувања што навлегуваат во ткивото или промени што брзо се зголемуваат. Не е потребно секоја површинска дамка веднаш да се прогласи за иста болест, но секој клубен со активен процес треба да биде надвор од семенската група.
Клубените со силна краставост или други површински оштетувања можат да никнат, но не се добар избор за најквалитетниот семенски материјал. Посебно внимавајте на истовремено присуство на оштетена покожица и влага, бидејќи таквата комбинација го зголемува ризикот од пропаѓање во складиштето.
Ако не сте сигурни дали промената е болест или механичка повреда, чувајте го клубенот одделно и повторно прегледајте го. Не го мешајте со главната семенска количина додека состојбата не биде јасна.
- Отстранете меки, воденести и непријатно миризливи клубени.
- Не задржувајте клубени со длабоки пукнатини или оштетена покожица.
- Одделете ги клубените со сомнителни дамки за дополнителна проверка.
- Не користете клубен што почнува да гние, дури и ако оштетувањето е мало.
Сортната чистота се проверува со изгледот и потеклото
Семенскиот материјал треба да биде што е можно поизедначен по форма, боја на покожицата и типична големина за сортата.
Во сопствените залихи често се мешаат клубени од различни редови, остатоци од претходна година или материјал од повеќе сорти. При сортирањето издвојте ги клубените што значително се разликуваат по боја, форма, број на очи или изглед на покожицата. Ако сортата природно дава различни форми, споредувајте ги со растенијата и со клубените од истиот дел од нивата, а не со општ впечаток.
Сортната чистота не значи дека сите клубени мора да бидат со иста големина. Поважно е да нема мешање на различни типови и да се знае од кој дел потекнува секоја група.
За секоја одделна група запишете ја сортата и местото од кое е извадена. Етикетата треба да остане со гајбата и при преместување, бидејќи по неколку месеци потеклото лесно се заборава.
- Користете одделни гајби за различни сорти.
- Означете сорта, нива или парцела и година на производство.
- Не мешајте клубени со различна боја и форма без јасна причина.
- За следната сезона задржете само групи со познато потекло.
Големината е критериум за изедначеност, не единствен доказ за квалитет
Изберете клубени со средна и рамномерна големина што се типични за сортата и за условите во кои растела.
Премалите клубени може да имаат помалку резерви за почетен развој, особено ако се збрчкани или недоволно зрели. Преголемите клубени не се автоматски подобри; може да носат скриени оштетувања од вадењето или да потекнуваат од растенија што не сакате да ги размножувате.
Не избирајте само најголеми клубени од целата купчина. Така може ненамерно да се фаворизираат поединечни растенија и да се занемари здравствената состојба на целата група. Прво се отстрануваат болните и оштетените, потоа се проверува сортната чистота, а дури на крај се изедначува големината.
Клубените што се многу збрчкани, исушени или со оштетени очи не треба да бидат во главната семенска количина. Ако се чуваат за набљудување, ставете ги во посебен сад.
- Бирајте рамномерни, цврсти и сортно типични клубени.
- Не користете големина како замена за здравствен преглед.
- Отстранете ги збрчканите и недоволно развиените клубени од главната група.
Подготовка пред одделното зимско чување
Пред внесување во магацин оставете ја површинската влага да се намали на проветрено и заштитено место.
Клубените не треба да се оставаат изложени на дожд, директно сонце или силен мраз. Прекумерното загревање и светлината можат да го нарушат квалитетот на покожицата и да предизвикаат несакано позеленување. Не ги мијте ако нема јасна потреба, бидејќи водата и задржаната влага го отежнуваат безбедното чување.
По сушењето повторно прегледајте ги сите клубени. Некои со повреда изгледаат прифатливо веднаш по вадењето, но подоцна омекнуваат или добиваат дамка. Само по оваа втора проверка внесете ја главната група во магацинот.
Семенскиот материјал треба да биде во гајби или плитки садови што овозможуваат проверка и движење на воздухот. Големи, збиени купови ја отежнуваат контролата и можат да сокријат еден клубен што пропаѓа.
- Намалете ја површинската влага пред складирање.
- Чувајте го материјалот без изложување на дожд, директно сонце и мраз.
- Користете чисти и проветрливи гајби.
- Направете втора селекција пред затворање на сезонската залиха.
Семенскиот компир мора да има свое место
Чувајте го семенскиот материјал одделно од компирот наменет за продажба или исхрана.
Одделувањето има практична причина: полесно се следи здравствената состојба, не се мешаат сортите и се избегнува повторно сортирање на целата залиха пред садење. Ако во истиот објект има и друг компир, јасно означете ги деловите и оставете доволно простор за преглед.
Магацинот треба да биде сув, заштитен од замрзнување, со умерено движење на воздухот и без нагли промени што создаваат кондензација. Во повисоките места ризикот од студено оштетување е поголем, додека во потоплите и повлажни простории поголем проблем може да биде никнењето и гниењето.
Не ставајте гајби директно на влажен под и не потпирајте ги до ѕид на кој се собира кондензација. Оставете можност за визуелна контрола и повремено отстранување на проблематичните клубени.
- Означете ја секоја група со сорта и потекло.
- Поставете ги гајбите над влажниот под и не ги натрупувајте без пристап.
- Контролирајте дали се појавуваат омекнати клубени, гниење или прекумерно никнење.
- Не мешајте нова и стара залиха без јасна ознака.
Контрола во текот на зимата
Прегледувајте ја секоја означена група одделно и отстранувајте ги проблематичните клубени веднаш.
При контролата гледајте дали се појавуваат мекост, непријатен мирис, влажни дамки, силно збрчкување или никулци што се развиваат нерамномерно. Не мешајте ги здравите клубени од една гајба со друга ако не сте сигурни дека потеклото и состојбата се исти.
Ако се појави гниење, извадете го зафатениот клубен и внимателно прегледајте ги соседните. Не го фрлајте во компост или на место каде што подоцна ќе се врати на нивата без соодветно управување со органскиот отпад.
Пред садењето направете завршен преглед. Клубен што бил прифатлив во есен може да стане несоодветен по зимското чување, а тоа е подобро да се открие пред да влезе во машината или во садната бразда.
- Проверувајте по групи, а не само еднаш целата просторија.
- Отстранувајте ги омекнатите и гнили клубени без одложување.
- Одржувајте ги ознаките читливи до почетокот на садењето.
- Направете последна селекција непосредно пред подготовката за садење.
Кога сопствениот материјал треба да се замени
Сопствениот семенски компир не треба да се користи без ограничување низ повеќе сезони.
Постепено опаѓање на приносот, нерамномерно никнување, сè поголем број слаби растенија и повторување на симптоми во повеќе години се знаци дека материјалот ја губи производната вредност. Вирусните инфекции можат да се пренесуваат преку клубените и не се решаваат само со подобро складирање.
Ако на парцелата се појавиле непознати симптоми, не издвојувајте семе од најслабите делови. За обновување на насадот користете проверен семенски материјал со познато потекло, а сопствената залиха чувајте ја само ако има јасна агрономска причина и добра здравствена состојба.
Разликите меѓу производните подрачја во Македонија се значајни. Материјал што добро се одржува во едно село или на една надморска височина не мора да даде ист резултат во потопла, повлажна или потешка почва. Затоа бележете го резултатот по парцела, а не само по сорта.
- Следете го изгледот на насадот и никнењето од година во година.
- Не размножувајте материјал од делови со повторливи проблеми.
- Обновете ја залихата ако се зголемува нерамномерноста или се намалува виталноста.
- Споредувајте ги резултатите по парцела и услови, не само по име на сорта.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Компирот, јаболката и тиквата имаат различна чувствителност на влага, мириси и оштетувања. Практичен распоред и контрола спречуваат гниење.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Најдобриот семенски компир се создава со три одлуки: од кое растение потекнува, во каква состојба е клубенот и како ќе биде чуван до садењето. Одвојте го на нива, повторно прегледајте го по сушењето, чувајте го означен и одделен од потрошувачкиот компир.
На пролет внесете во садење само цврсти, здрави и сортно типични клубени. Сомнителните, оштетените и оние со лошо чување нека останат надвор од главната залиха, дури и ако визуелно изгледаат доволно големи.
